اگرواكولوژي

اگرواكولوژي

محاسن كشت چغندرقند

محاسن كشت چغندرقند

كشت چغندرقند داراي محاسن زيادي مي باشد كه عمده ترين آنها عبارتند از:

1- چغندر يكي از اجزاء كليدي متشكله اقتصاد كشاورزي ملي است.

2- چغندرقند نسبت به طيف وسيعي از شرايط آب و هوائي و خاك سازگار است.

3- در حال حاضر امكان كشت كامل مكانيزه چغندرقند فراهم شده است.

 4- چغندرقند در تناوب زراعي به خوبي جاي مي گيرد و عميق بودن ريشه و پاك بودن مزارع آن از علفهاي هرز اجازه مي دهد كه در تناوبهاي مختلف جايگزين شود. چغندر خاك را در بهترين شرايط براي كشت غلاتي كه بعداَ كشت مي گردند نگه مي دارد و عملكرد غلات را بهبود مي بخشد. چغندرقند گياهي وجيني است كه ضمن كم كردن تراكم (تعداد) علفهاي هرز حاصلخيزي و پوكي خاك را بهتر مي كند.

5- ارزش اندام هوائي يك هكتار چغندرقند در بهبود حاصلخيزي خاك در صورتي كه به خاك برگردانده شود برابر 20 تا 30 تن كود حيواني است. 

سازگاري چغندرقند:

چغندرقند نسبت به شرايط مختلف محيطي داراي سازگاري نسبتا" زيادي مي باشد. نسبت به سرما، گرما، شوري و خشكي تحمل خوبي دارد. با اين حال براي رسيدن به حداكثر عملكرد، لازم است كه براي آن همانند ساير گياهان زراعي بهترين شرايط رشد را فراهم كرد. شرايط مناسب رشد چغندرقند به قرار زيرند:

1-حرارت: بهترين رشد چغندر قند هنگامي صورت مي پذيرد كه حداكثر درجه حرارت در تابستان از 35 درجه تجاوز نكند و در پاييز نيز روزها آفتابي، دماي هوا در  شبها پايين و درجه حرارت حداقل به يخبندان نزديك شود. در كل، حرارت مناسب  رشد  چغندرقند بين  20 تا 24 درجه سانتيگراد است.

حرارت مناسب جهت جوانه زدن بذر چغندرقند بين 15 تا 20 درجه سانتيگراد است. اما جهت رسيدن به چنين درجه حرارت و كشت در آن شرايط، لازم است كه مدت زيادي از فصل رويش از دست رود و چنين امكاني عملا" وجود ندارد. بنابراين هنگامي كه درجه حرارت متوسط روزانه به 4 تا 5 درجه سانتيگراد رسيد، مي توان نسبت به كشت بذور اقدام كرد.

2- نور:  چغندر قند گياهـي روز بلند است و به نـور زيادي جهت رشد و تجمع قند در ريشه نياز دارد. وجود نور كافي در اواخر دوره رشد، موجب زياد شدن ذخيره قند و افزايش خواص كيفي چغندر قند مي گردد. بدين منظور  بايد فاصله صحيح بوته ها و تراكم مطلوب بوته در مزرعه را مورد توجه خاص قرار داد و ضمن كوشش در جهت حفظ سلامت برگها نسبت به كنترل سريع علف هاي هرز نيز اقدام عاجل انجام داد.

3- رطوبت: با اينكه چغندرقند به خشكي مقاوم است، اما حصول يك عملكرد بالا، مستلزم وجود رطوبت كافي و برنامه ريزي دقيق آبياري است. براي چغندركاري معمولاً آبياري معتدل و سبك سودمند است، براي توليد يك ريشه 500 گرمي حدود 40 تا 50 ليتر آب مورد نياز است. كل آب مورد نياز چغندر قند در طول دوره رشد در مناطق مختلف كشور را بين 7300 تا 13600 متر مكعب در هكتار ذكر كرده اند.

4- خاك: خاكهاي حاصلخيز داراي زهكشي مناسب، با بافت متوسط (رسي - شني) و اسيديته (pH ) خنثي تا كمي قليايي (7 تا 2/7) براي چغنـدرقند منـاسب هستند. خاكهاي داراي مقادير زياد سنگ ، خاكهاي فشرده و سفت كه معمولاً با فقدان مواد آلي همراه هستند، براي كشت چغندرقند مناسب نمي باشند. اصولاً، محيط خاكي مناسب براي چغندرقند محيطي است كه در بين ذرات خاك آن هواي فراوان وجود داشته باشد و خاك، سفت و متراكم نباشد كه مانع گردش و نفوذ آب شود.خاك سست و پوك اجازه مي دهد كه ريشه چغندر به صورت عميق در زمين فرو رود و به خوبي رشد كند.

چغندرقند جز در مراحل اوليه رشد نسبت به شوري خاك مقاوم است. با اين حال شوري بالاي خاك به عنوان يك عامل محدود كننده در توليد چغندرقند به حساب مي آيد.

مراحل آماده سازي زمين: ميزان محصول چغندرقند، تا حد زيادي بستگي به ساختمان خاك و آماده سازي بستر بذر دارد. عمق شخم، زمان شخم، كاربرد كود و استعمال علف كش ها پيش از ظاهر شدن جوانه هاي چغندرقند (جهت عاري شدن بستر كاشت از علف هاي هرز)، همگي از عواملي هستند كه محيط كشت مناسبي براي بذرها و بوته هاي جوان چغندر ايجاد مي كنند. در زمان شخم، كودهاي فسفره، پتاسه، كودهاي آلي و دامي در سطح مزرعه پخش مي شوند كه  تا عمق مناسبي با خاك مخلوط شوند. بهتر است فسفر مورد استفاده، از منبع سوپر فسفات و پتاسيم از منبع سولفات پتاسيم تامين شود. در شخم پاييزه، عمق شخم بايد بين 30 تا 35 سانتيمتر بوده و زمين در وضعيت مناسبي از لحاظ رطوبتي (گاورو) باشد

5- آبياري از نكات مهم كشت چغندرقند بوده و لازم است كه تا مرحله چهار برگي خاك به صورت مرطوب باقي بماند. بذر چغندرقند به لحاظ دارا بودن يك لايه پوشش سخت، در زمان كشت براي توليد جوانه به رطوبت زياد نياز دارد. بذر چغندر در اين مرحله در اطراف خود 120 تا 150 درصد وزنش آب لازم دارد تا جوانه آن تندش كرده و از بذر خارج شود. زماني كه جوانه ها توليد، ولي هنوز از خاك خارج نشده اند، لازم است براي سهولت و سرعت خروج جوانه هاي ضعيف اوليه از خاك، زمين را مجددا آبياري كرد تا سطح خاك، نرم و مرطوب شود. پس از آنكه جوانه ها از خاك خارج شدند، فواصل و تعداد دفعات آبياري و مقدار مصرف آب بستگي به شرايط جوي (مقدار ريزش باران، درجه حرارت، ميزان رطوبت محيط و… )، بافت خاك، شيب زمين، رقم چغندر ومرحله رشدي آن دارد. آبياريهاي سنگين در زمان كاشت به دليل سرد شدن زمين، موجب تاخير در سبز شدن بذور مي شود.

 علف هاي هرز و كنترل آنها

 يکي از گياهاني که بيشترين خسارت را از وجود علف هاي هرز در مزارع مي بيند، چغندرقند است. چغندرقند در ماههاي اوليه رشد در رقابت با علفهاي هرز بسيار ضعيف است، که اين مسئله منجر به كاهش شديد عملكرد در مزارع آلوده به علف هاي هرز مي شود. به طور كلي خسارت ناشي از علفهاي هرز در مزارع چغندرقند، بسيار بيشتر از خسارت آفات و بيماريها است. در موارد متعدد، بر اثر عواملي مانند استفاده نادرست از علف کش هاي مناسب و يا عدم وجين به موقع مزارع، هكتارها مزرعه چغندر زير هجوم و سلطه علفهاي هرز منهدم شده اند.

مهمترين مرحله خسارت علف هاي هرز در مزارع چغندرقند تا مرحله 8  برگي شدن بوته هاي چغندر مي باشد. چنانچه مزرعه چغندرقند را در سه ماهه اول بعد از كاشت عاري از علف هرز نگه داريم، ديگر نياز به دفع علفهاي هرز نخواهد بود و خسارتي به محصول وارد نمي کند. اما خاطر نشان مي گردد که كنترل علفهاي هرز مزارع چغندرقند تا زمان برداشت در جلوگيري از به بذر نشستن آنها جهت کاهش ميزان آنها در کشتهاي بعدي اهميت زيادي دارد. همچنين حذف علف هاي هرز در طول فصل رشد، منجر به برداشت راحت تر محصول نيز خواهد شد.

از مجموع مطالب ذکر شده مشخص مي گردد که کنترل به موقع علف هاي هرز به همراه تنک نمودن سريع تر مزارع چغندرقند از اهميت بسيار زيادي برخوردار  بوده و تاخير در انجام عمليات تنک و وجين مزارع خسارتهاي جبران ناپذيري را به کشاورزان وارد مي آورد.

به طور کلي، جهت دستيابي به کنترل موثرتر علفهاي هرز مزارع چغندرقند، لازم است که از چندين روش مختلف شامل سمپاشي مزارع، استفاده از کولتيواتور و وجين دستي به صورت ترکيبي، به شرح زير استفاده نمود.

الف- اولين و اساسي ترين قدم در کنترل علف هاي هرز استفاده از سموم علف کش مناسب مي باشد. ميزان موفقيت در استفاده از علف کش ها ، کاملاً در ارتباط با نحوه صحيح مصرف آنها مي باشد.

ب- علاوه بر استفاده از علف کشهاي مناسب، براي از بين بردن علفهاي هرز باقي مانده بين خطوط كشت لازم است از كولتيواتور استفاده گردد.

ج- در هر صورت بخشي از علف هاي هرز روي رديف هاي کاشت به دلايل مختلف، بوسيله با مورد استفاده از بين نمي روند و به دليل قرار گرفتن در نزديكي بوته هاي چغندرقند به وسيله كولتيواتور نيز قابل كنترل نيستند، که لازم است اين علف ها در زمان تنک کردن مزرعه توسط کارگران حذف شوند تا يک مزرعه عاري از علف هرز ايجاد گردد.

تنك كردن: يكي از عمليات اجباري و پر خرج زراعت چغندرقند تنك كردن است. در اغلب موارد تعداد زيادي بوته اضافي در اثر مصرف بيش از حد بذر در مزرعه بو جود مي آيند كه بايد اين بوته هاي اضافي را حذف نمود تا جوانه هاي باقيمانده فرصت رشد پيدا نموده و محصول مناسبي بدهند. در صورت عدم تنک مزرعه بوته ها نور، دما، هوا و مواد غذائی کافی دريافت نكرده و از رشد کمی برخوردار می شوند. هر چه زمان تنك كردن زودتر باشد، بوته هاي باقيمانده از رشد بهتري برخوردار هستند. بهترين زمان تنک قبل از مرحله شش برگی بوته ها است. به طور كلي دير تنك كردن مزرعه به منزله دير كاشتن آن است. آنجا كه پس از اتمام عمليات تنك ممکن است ريشه بعضی از بوته های باقيمانده آسيب ديده باشند، انجام يك مرحله آبياری سنگين لازم است.

 تغذيه چغندرقند: همانند ساير محصولات كشاورزي، چغندر قند نيز تنها بخشي از نيازهاي غذائي خود را از خاك تامين مي نمايد و بقيه را بايستي از كودهاي شيميايي، كودهاي آلي و يا محلول پاشي روي سطح برگ تامين نمود. براي زراعت چغندرقند بايد، كودهـاي فسفره و پتـاسه را بـه مقـدار توصيه شده در پـائيز به طـور يكنـواخت در زميـن پخش كـرده و ابتدا با ديسك سبك در عمق 10-5 سانتيمتري خاك مخلوط كرد. سپس اقدام به شخم عميق اوليه نموده تا كود در سطوح مختلف خاك تا عمق شخم به طور يكنواخت توزيع گردد. ترجيحاً ‌مصرف فسفر از منبع سوپر فسفات و پتاسيم از منبع سولفات پتاسيم توصيه مي گردد. با توجه به نقش مهمي كه پتاسيم در رشد و توسعه چغندرقند ايفا مي نمايد لازم است كه استفاده از كودهاي پتاسه همواره مورد توجه ويژه قرار گيرد.

كاربرد كودهاي آلي بخصوص كودهاي حيواني مي تواند تا حد زيادي در افزايش عملكرد كمي و كيفي مزارع چغندرقند مفيد فايده واقع گردد كه بهتر است حتي المقدور از اين كودها در مزارع استفاده شود. 

كمبود عناصر ميكرو (آهن، منگنز، بر، روي و . . . ) در مزارع چغندرقند در بعضي از مواقع تا حدود 30 درصد از عملكرد محصول مي كاهد و نيز سبب كاهش  مقاومت ريشه ها به بيماريها و آفات مي گردد، كه اين مسئله ضرورت به كارگيري اين كودها را در مزارع به خوبي مشخص مي كند.

مهم ترين نكته در خصوص كود دهي به چغندرقند استفاده صحيح از كودهاي ازته است. بعضي از كشاورزان تا آخرين روزهاي قبل از برداشت اقدام به مصرف كودهاي ازته مي كنند كه اين كار بسيار اشتباه است و از كيفيت چغندر به خصوص درصد قند به شدت مي كاهد.  به طور كلي  استفاده از كودهاي شيميايي به طور صحيح و فني يكي از راههاي رسيدن به محصول بالاتر است. اگر در مصرف كودهاي مورد نياز در زمانهاي مناسب  كوتاهي شود، عملكرد محصول كاهش مي يابد. همچنين مصرف بيش از حد كودها علاوه بر از دست رفتن مقادير زيادي كود، تخريب ساختمان خاك و آلودگي محيط زيست را نيز در پي دارد. از طرفي اين مسئله به مسموميت گياه منجر مي شود و محصول نهايي را نيز كاهش مي دهد. به عنوان مثال مصرف كمتر از حد ازت سبب كاهش عملكرد ريشه چغندرقند تا حدود 50 درصد مي شود. از سوي ديگر مصرف زيادتر از حد آن سبب كاهش درصد قند (عيار) تا چندين واحد خواهد شد. بنابراين لازم است  بر اساس روش صحيح، ميزان تقريبي كودهاي مورد نياز را در مزرعه تعيين كرد. اين كه چه مقــدار كود در طول فصـل زراعـي و در زمـان كشت بايد مصرف شود، از طريق آزمايش هاي تجزيه خاك مشخص مي شود.

 عوامل موثر بر افزايش درصد قند

از زماني كه يك كشاورز تصميم به كشت چغندر مي گيرد تا زماني كه چغندر برداشت و بارگيري مي شود، در كليه مراحل، نحوه اقدامات و فعاليت هاي او در كاهش و يا افزايش عيار مؤثر مي باشد. به طور كلي  مهمترين عوامل موثر بر درصد قند چغندرقند به قرار زير هستند:

ا- انتخاب بذر متناسب با شرايط آب و هوايي، طول دوره رشد و مقاوم به عوامل نامساعد كشت در منطقه، افزايش ميزان عيار را در پي دارد.

2- انجام شخم مناسب به منظور افزايش نفوذپذيري خاک و جلوگيري از چند شاخه شدن ريشه ها و نيز جمع آوري سنگهاي موجود در خاك مزرعه تا حد امكان، از اهميت بسيار زيادي در افزايش درصد قند برخوردار است.

3- وجود تعداد  مناسب بوته در واحد سطح (9 تا 10 بوته در هر متر مربع) به افزايش عيار منجر مي گردد.

4- انتخاب تاريخ دقيق کاشت چغندرقند در افزايش درصد قند اهميت بسيار دارد.

5- كنترل به موقع علف هاي هرز به ميزان زيادي در افزايش عيار چغندرقند نقش دارد.

6- تغذيه اصولي گياه تأثير بسياري در بهبود وضعيت توليد قند در چغندرقند دارد. مصرف بيش از حد و ديرهنگام کودهاي ازته (بخصوص اوره و نيترات آمونيوم) باعث کاهش ميزان قند خواهد شد. همچنين کمبود ساير عناصر (آهن، روي، منگنز، منيزيم، بر و ... ) غلظت قند در ريشه را کاهش مي دهد.

7- انجام آبياري هاي صحيح و به موقع در بالارفتن كيفيت ريشه ها چغندرقند نقش مهمي ايفا ميكند.

8- كنترل به موقع آفات و بيماري ها در طول فصل به بهبود وضعيت كيفي ريشه هاي توليدي مي انجامد.

9-حفظ سلامت برگها تا آخرين لحظات رشد از گزند آفات و يا عدم چرانيدن آنها باعث  افزايش عيار مي گردد.

10- برداشت به موقع چغندرقند با توجه به  علايم رسيدگي مزرعه موجب افزايش درصد قند ريشه ها مي شود.

11- ممانعت از يخ زدن چغندرقند در جلوگيري از كاهش عيار فوق العاده موثر است.

12- چنانچه بوته ها به مدت شش هفته در معرض دماي 4 تا 8 درجه سانتيگراد قرار گيرند، به ساقه مي روند و ميزان قندشان كاهش مي يابد که در صورت رعايت دقيق تاريخ كاشت مي توان از اين عمل ممانعت نمود.

کشاورزی ارگانیک چیست؟

کشاورزی ارگانیک و کشاورزی پایدار

 کشاورزی ارگانیک چیست؟

 كشاورزي ارگانيك يعني استفاده از اطلاعات سنتی و علمی براي كاهش استفاده از سموم و مواد شيميايي در توليد محصولات. سیستم های کشاورزی ارگانیک بر پایه مدیریت اکوسیستم استوار است و به نهاده های خارج از مزرعه وابسته نیست . در اين نوع از كشاورزي از نهاده های سنتز شده مانند کودهای شیمیایی، آفت کش ها ، داروهای دامپزشکی، گیاهان اصلاح شده ژنتیکی و نژادی و مواد نگهدارنده، مواد افزودنی و از تابش اشعه ها استفاده نمی شود.

کشاورزی ارگانیک مدیریت تولید مناسب است که باعث تقویت و توسعه سلامت اکوسیستم های زیستی، چرخه های زیستی و فعالیت بیولوژیکی خاک مي شود. این نظریه تاکید دارد که از نهاده های داخل مزرعه استفاده گردد و از نهاده های بیرونی استفاده ای نشود. و برای این منظور احتیاج به سیستم های تطابق پذیری در هر منطقه داریم . این کار باعث استفاده از روشهای کشاورزی زیستی و مکانیکی و بدون استفاده از نهاده های خارجی سنتز شده صورت می گیرد.

 کشاورزی پایدار چیست؟

 کشاورزی به مفهوم راهها وروشهای بهره برداری از منابع آب وخاک و انرﮊی و ... در جهت تامین نیازهای غذایی و پوشاک انسانها همواره در طول تاریخ پایه واساس بسیاری از تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در سرتاسر جهان بوده و هست. به طوری که امروزه کشاورزی و توسعه کشاورزی به عنوان موتور محرکه و نیروی پیش برنده توسعه به طور عام و توسعه روستایی به طور خاص می باشد،در حالیکه خود توسعه کشاورزی نیز به اهرم توانمندی به نام ترویج کشاورزی نیازمند است. هر دوی این مفاهیم امروزه دچار تغییر وتحولات شدیدی می باشند به طوریکه کشاورزی شدیدا با بحث پایداری در چالش می باشد و ترویج نیز به تبع آن تحولات ساختاری و کاركردی بسیاری را به خود دیده است. این قسمت به بررسی مفاهیم واندیشه های پایداری در کشاورزی می پردازد وبدنبال آن تغییرات ساختاری وکارکردی ترویج را در جهت حمایت از پایداری در کشاورزی مورد بررسی قرار می دهد.

 

لغت پايدار برشرايط يكنواخت و با ثبات دلالت دارد . شرايط يكنواخت افق هاي دور دست را در بر مي گيرد . عدم شناخت و اطلاعات كافي و فقدان تفاهم در مورد منابع ، آب و هواي جهان و تنوع آن ، تكنولوژي آينده ، نقش مردم در كشاورزي و رابطه كشاورزي با محيط باعث شده است كه پيش گويي در رابطه با آينده كشاورزي مشكل باشد .

 كشاورزي پايدار نوعي كشاورزي است كه در جهت منافع انسان بوده ، كارايي بيشتري در استفاده از منابع دارد و با محيط در توازن است . به عبارتي كشاورزي پايدار بايد از نظر اكولوژيكي مناسب ، از نظر اقتصادي توجيه پذير و از نظر اجتماعي مطلوب باشد .

یاصاحب الزمان!!!!!!!!!!!!

 

یاصاحب الزمان!!!!!!!!!!!!
آسمان را مى‏ستایم، كه ابرهایش را زیرانداز گام هایت مى‏سازد.
درختان را دوست مى‏دارم؛ كه شاخه‏هاشان نسیم محبت را با یاد تو معطر و متبرك مى‏كنند.
آب را مى‏پسندم كه روان مى‏شود، تا غبار از قدوم پاك تو برگیرد. 
باد را مى‏نوشم؛ كه یاد روح‏نواز كوى تو را، هدیه مشامم مى‏سازد.

و انتظار را مقدس مى‏ شمرم ؛ از آن كه هر آدینه، منتظرت مى‏نشینم. هر آدینه ،.......

كشاورزي ارگانيك

كشاورزي ارگانيك

کشاورزی پایدار کشاورزی پایدار کشاورزی پایدار کشاورزی پایدار کشاورزی پایدار کشاورزی پای

کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار   کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار  

 کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار   کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار

کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار   کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار  

 کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار   کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار    کشاورزی پایدار

آفات خيار گلخانه اي

آفات خيار گلخانه اي:
در چند دهه اخير تمركز جمعيت در شهرهاي بزرگي نظير تهران بازار مصرف بزرگي را براي محصولات كشاورزي فراهم كرده است. لذا زمين هاي كشاورزي، تا شعاع زيادي نسبت به اين مراكز براي رفع نيازهاي غذايي اين جمعيت اختصاص يافته است اما با گسترش جمعيت در شهرها به تدريج نياز به روش هاي جديدي كه توانايي توليد بالاتر و برداشت محصول خارج از فصل را داشته باشد، بيشتر آشكار مي شد لذا به تدريج گلخانه ها اين تحول عظيم را به وجود آوردند. گلخانه ها با ايجاد شرايط بسيار مناسب رشد محصولات به صورت مصنوعي براي اولين بار اين امكان را به وجود آورد ند كه محصولات مختلف را در تمام فصول به دست مصرف كننده برسانند.
از جمله محصولاتي كه با اين روش توليد شد خيار درختي بود كه براي كاشت و عرضه اين محصول به بازار گلخانه هاي متعددي در اطراف شهرهاي بزرگ از جمله تهران ساخته شدند. گلخانه ها با به وجود آوردن شرايط آب و هوايي مساعد مي توانند همزمان به تكثير آفت و بيماري هاي اين محصول نيز كمك كنند. در اين مقاله سعي مي شود حشراتي كه در محيط گلخانه روي محصول خيار خسارت وارد مي سازند، معرفي شوند تا گلخانه داران با شناخت بهتر اين حشرات را ه هاي مقابله با آنها را به طريق علمي به كار گيرند، زيرا بسيار ديده شده است كه يك گونه حشره توانسته به محصول گلخانه هاي زيادي خسارت هنگفتي وارد كند.
۱- شته ها خانواده( Aphididae)
شته ها از مهم ترين آفات گلخانه ها هستند كه تهديدي جدي براي خيار گلخانه اي محسوب مي شوند. در ابتداي چرخه زندگي اين حشرات ماده موسس  قرار دارد. اين حشره ماده مي تواند چندين نسل را بدون جفت گيري به وجود آورد. پس از گذشت مدتي تعداد شته ها به ميزان زيادي افزايش مي يابد. در اين بين حشرات بالداري به وجود آمده اند كه مي توانند با پرواز تمام گلخانه يا حتي گلخانه هاي ديگر را نيز به تصرف خود در آورند. اما شته ها چگونه به گياه خسارت وارد مي كنند؟ اين حشرات شيره گياه را مي مكند و هنگامي كه تعداد زيادي شته اين عمل را انجام  دهند گياه به تدريج ضعيف مي شود و توانايي رشد آن هم كم مي شود كه اين پديده مستقيماً روي ميزان محصول به دست آمده اثر مي گذارد. از طرف ديگر شته با انتقال عوامل بيماري زاي گياهي و نيز ترشح ماده اي چسبناك از انتهاي بدن خود به نام عسلك كه محيط مناسبي براي رشد انواع قارچ ها فراهم مي آورد نيز به گياه آسيب وارد مي كند. عسلك ترشح شده مورچه ها را نيز به سوي خود جلب مي كند و باعث مي شود كه مورچه ها گاهي خود، تخم شته ها را به گلخانه  وارد كنند تا بعد از تكثير شته، مورچه از شيره آن استفاده كند. لذا در بعضي موارد از شته ها به عنوان گاو مورچه ها نام برده مي شود چرا كه مورچه ها عسلك شته ها را مي دوشند و به مصرف تغذيه خود مي رسانند. براي مبارزه با شته ها يكي از مهم ترين راه ها مبارزه با مورچه ها است. از طرف ديگر مبارزه با علف هاي هرز محيط گلخانه كه مي توانند به عنوان پناهگاهي براي شته ها به شمار روند، استفاده از كفشدوزك هفت نقطه اي كه از شته ها تغذيه مي كنند و نيز به كار گيري نوارهاي زردرنگ چسبنده كه اين حشرات را به خود جلب مي كنند و پس از نشستن حشره روي آن به آن چسبيده و نابود مي شوند، موثر خواهند بود. به عنوان آخرين راه مبارزه با شته ها و ديگر آفات گلخانه ها از سموم شيميايي نيز استفاده مي شود.
 

۲- مگس هاي سفيد (خانواده Alevrodidae)
در ابتدا بايد يادآور شد كه مگس هاي سفيد اصلاً مگس نيستند ولي به اين نام شهرت دارند. اين حشرات خرطوم نسبتاً بلندي دارند و مانند شته ها مي توانند از شيره گياه تغذيه كنند و از اين طريق و نيز از طريق انتقال عوامل بيماري زاي گياهي خسارت خود را به خيار گلخانه اي وارد كنند. اين مگس هاي سفيد داراي گردسفيدي روي بال هاي خود هستند و به اين دليل است كه سفيد به نظر مي رسند. حشراتي كه از تخم به وجود مي آيند و پوره سن اول ناميده مي شوند متحركند. اين مرحله به راحتي امكان گسترش اين آفت را فراهم مي كند زيرا به دليل سبكي به راحتي به وسيله باد و عوامل ديگر جا به جا شده و سبب گسترش حشره در گلخانه ها مي شوند. پوره هاي سنين بعدي ثابت هستند و پس از مدتي به حشره اي بدون بال تبديل مي شوند كه بال نيز
در مراحل بعد ظاهر مي شود. مبارزه با اين آفت با استفاده از قارچ هاي حشره كش مثل مايكوتال و يا استفاده از زنبور پارازيت Encarsia Formosa و نيز گونه هاي مشابه انجام مي گيرد.
 
۳- تريپ ها راسته
Thysanoptera
حشرات كوچكي هستند كه برخي بالدار و برخي بدون بال هستند به اين راسته از حشرات به دليل داشتن ريشك هايي در روي بال «بال ريشكداران» گفته مي شود. پنجه پاي تريپ ها به جاي ناخن، بادكش دارد كه براي چسبيدن به گياه به كار مي رود. اين حشرات نيز از شيره گياهان و از جمله خيار گلخانه اي تغذيه مي كنند. البته معمولاً خسارت چندان بالايي به جاي نمي گذارند مگر در مواردي كه تعداد آنها در گلخانه بسيار زياد شود.
گاهي در روي گياه خيار گونه هايي از پروانه هاي خانواده Lyonetidoe كه پروانه ها يا شب پره هاي مينوز ناميده مي شوند هم فعاليت مي كنند تخم هاي اين پروانه ها اغلب در سطح زيرين برگ گذارده مي شود و لارو خارج شده از آن وارد بافت داخلي برگ شده و تغذيه مي كند. به تدريج با ادامه تغذيه اين حشره اشكالي در برگ به وجود مي آيد كه در حقيقت مسير حركت و تغذيه حشره درون برگ را نشان مي ده
منبع: كشاورز تنها

کشت فلفل رنگی در گلخانه

کشت فلفل رنگی در گلخانه
فلفل رنگی با دارا بودن ۱۲ برابر ویتامین c نسبت به پرتقال یکی از پر مصرف ترین سبزیجات در اروپا و آمریکا می باشد که با رنگ ها و طعم گوناگون به صورت خام و یا پخته مصرف می گردد.چنانچه بتوان فلفل های رنگی را با کیفیت بالا تولید نمود با توجه به مصرف زیاد آن در فصل زمستان می توان مطمئن بود که بازار خوبی در داخل و خارج از کشور برای این محصول مهیا و آماده است.
شروع کشت : کشت فلفل در خزانه شروع می شود معمولا در اروپا از نیمه اکتبر تا نیمه نوامبر کشت در خزانه آغاز می شود.یعنی از مهر تا آبان ماه و پس از ۶۰ روز نشاء را به گلخانه اصلی منتقل می کنند و برای یک سال از آن محصول برداشت می نمایند.این زمان کشت می تواند برای مناطق شمال ایران در نظر گرفته شود و در مناطق جنوب از اوائل تیرماه می توان کشت در خزانه را آغاز کرد البته باید در مناطق جنوبی کشور که هوا گرمتر است محیط مناسب را برای خزانه مهیا نمود.چنانچه میزان نوردهی و دمای خزانه مطلوب و درست باشد نشاء پس از ۴۵ روز آماده انتقال به زمین اصلی است ، مشروط به آن که دمای محیط خزانه در شب و روز بین ۲۵ تا ۲۶ درجه سانتی گراد باشد و برای جوانه زدن بذر رطوبتی در حد ۸۰ درصد ایجاد گردد.با این شرایط می توان امیدوار بود که بذرها بین ۷ تا۱۰ روز جوانه بزنند در این مرحله میزان نور برای باروری بهینه جوانه ها بین ۱۶ تا ۱۸ ساعت در روز است.وقتی جوانه ها سر از خاک بیرون آورند دمای محیط را باید بین ۲۳ تا ۲۴ درجه سانتی گراد و رطوبت محل را بین ۶۵ تا ۷۰ درصد تنظیم کرد در صورتی که دمای بستر هم در حد ۲۱ درجه سانتی گراد باشد یک دوره دو هفته ای را به انتظار می نشینیم. در محل خزانه تراکم بوته باید به گونه ای باشد که بر روی یکدیگر سایه نینداخته و از طرفی با رشد نشا همواره جای بیشتری را برای آنها در نظر گرفت از هفته پنجم دمای محیط را بر روی ۲۴ درجه در روز و ۲۲ درجه در شب تنظیم کرده و دمای محیط بستر را به ۲۰ درجه سانتی گراد می رسانیم چنانچه مقدار نور از ۱۸ ساعت به ۱۴ ساعت در روز تغییر یابد با توجه به وضعیت اقلیمی پس از گذشت ۲ تا ۴ هفته گیاه جوان به اندازه ۲۰ سانتی متر ارتفاع یافته و ۴ برگ حقیقی بر روی ساقه نمایان می شود.در این حالت نشاء فلفل آماده انتقال به زمین است.فراموش نکنیم که قبل از انتقال نشاء گلخانه از هر حیث مهیا باشد تا به راحتی بتوان شرایط رشد گیاه را مهیا نمود. در اینجا باید تاکید کرد که نباید در انتقال نشاء به زمین اصلی زمان را از دست داد و تاخیر نمود.زیرا این بی توجهی باعث مشکلاتی در طول دوره رشد و باروری ایجاد می کند.از طرفی شرایط محیطی گلخانه باید از نظر نور و دما مطلوب و قابل کنترل بوده و فضای خزانه عاری از هر گونه علف های هرز و آفات و بیماریها باشد تا گیاه جوان بتواند مراحل اولیه رشد خود را در شرایط مساعدی انجام دهد زیرا گیاهی که در وضعیت نامطلوب متولد می شود در ابتدا با مشکلات عمده ای مواجه خواهد شد و در صورتی که این گیاه زنده بماند هرگز نمی تواند یک گیاه سالم و قوی در دوره رشد خود باشد. حال می توان با آرامش خاطر نشاء را با تراکم ۲ بوته در متر مربع کشت نمود در این شرایط یعنی پس از انتقال نشاء به گلخانه دمای بستر بین ۱۸ تا ۲۰ درجه و دمای فضای گلخانه در شب ۱۹ درجه و در روز ۲۱ درجه سانتی گراد و رطوبت محل بین ۵۵ تا ۶۰ درصد باید باشد با توجه به زمان کشت پس از گذشت ۴ تا ۶ هفته بوته دارای شاخه و برگ و گل می شود و ارتفاع آن به ۳۰ سانتی متر می رسد. وقتی بوته فلفل به ارتفاع ۳۰ سانتی متری رسید کلیه برگ ها و شاخه های فرعی و گل های آن را تا ارتفاع ۳۰ سانتی متری هرس می کنیم وفقط اجازه می دهیم ۲ تا ۳ شاخه فرعی رشد نماید. شایان ذکر است اولین گلی که بر روی شاخه های فرعی رویش کرده است باید حذف شود زیرا با تبدیل این گل به میوه با توجه به اینکه در بین دو شاخه فرعی شکل گرفته و رشد کرده است علاوه بر اینکه به صورت بد شکل در می آید آسیب جدی به خود بوته نیز وارد می نماید. به عبارت دیگر به علت رشد میوه و فشاری که به واسطه این باروری به دو یا سه شاخه اولیه وارد می شود اولین گل شاخه های فرعی باید حذف شود. در صورتی که بوته فلفل به اندازه کافی رشد کرده باشد اجازه می دهیم گل دوم به میوه تبدیل شود و اگر تمایلی به این کار نداشته باشیم فرصت مناسبی برای رشد بیشتر شاخ و برگ و ریشه بوته را فراهم ساخته ایم و از طرف دیگر موقعیت را برای تبدیل گل سوم به میوه مهیا وآماده می کنیم. بدیهی است که بر روی ۲ یا ۳ شاخه مذکور تعدادی شاخه های فرعی رویش می کند که به علت هجم برگ ها می توانیم جوانه انتهایی این شاخه های فرعی را بعد از برگ اول حذف کنیم و یا در صورتی که شاخه فرعی مزاحم شاخه های دیگر شد آن را به طور کلی حذف می کنیم. توجه داشته باشید که حذف شاخه های فرعی و هرس جوانه انتهایی شاخه های فرعی باید به گونه ای باشد که در نهایت میوه های فلفل در پوشش برگ ها قرار گرفته و بدین وسیله از آفتاب سوختگی در امان بماند خاطر نشان می شود کشاورزان ماهر با توجه به فصل کاشت موقعیت بوته و تراکم بوته اجازه می دهند بین ۵ تا ۷ گل به میوه تبدیل شود و انتخاب به دو شاخه فرعی یا به عبارتی سه شاخه فرعی تنها بر اساس ارتفاع گلخانه تجربه کشاورز و استعداد بوته می باشد. بنابراین با داشتن ۲ تا ۳ شاخه فرعی بر روی هر بوته جمعاً ۵ تا ۷ گل تبدیل به میوه می شود که با توجه به شکل میوه و مرغوبیت آن در صورت نیاز گل های اضافی را حذف می کنیم تا میوه های مرغوب تری برداشت کنیم این روش تا پایان دوره کشت ادامه خواهد داشت. گل خانه داران عزیز باید بدانند که در طول رشد گیاه نباید از وجود کنه غافل شویم و با مشاهده اولین مورد اقدامات لازم را برای ریشه کن کردن این آفت مخرب به عمل آورد در این رابطه ممکن است برخی از کشاورزان عوارض کنه را با ویروس اشتباه بگیرند که در این مورد باید دقت بیشتری به عمل آورد.مورد دیگری که باز در این مرحله گیاه را تهدید می کند کرم برگ خوار است که خوشبختانه نمی تواند پنهان بماند و به خوبی قابل رویت است.موارد دیگر وجود شته سیاه بر روی برگ فلفل - وجود شته سبز بر روی برگ فلفل - خساراتی که شته بر روی بوته و میوه فلفل به جای می گذارد - خسارت کرم بر روی میوه فلفل و وجود کرم بر روی میوه فلفل و بد شکلی میوه و ...
بستن بوته فلفل: بوته فلفل بر خلاف بوته خیار و گوجه فرنگی به پایین کشیده نمی شود بلکه بر اساس ارتفاع مفید گلخانه می توان دو تا سه شاخه را انتخاب کرده و به انتهای هریک از شاخه های فرعی نخ بسته و آنها را مانند شاخه های اصلی به دور نخ ها پیچید زیرا در پایان دوره گیاه در صورت سلامتی به اندازه ارتفاع مفید گلخانه رشد می کند. در کشت فلفل های رنگی مانند هر کشت دیگری نارسایی در رشد گیاه بوجود می آید که خوبست آنها را بشناسیم تا بهتر بتوانیم مشکلات را برطرف کنیم.بد شکلی میوه زمانی صورت می گیرد که بعد از رویش گل٫ دما برای مدت طولانی مناسب گیاه نبوده و در حد ۱۴ در جه سانتی گراد بوده است.لازم به ذکر است در ماه های سرد زمستان نیز این مشکل برای گیاه بوجود می آید البته این عارضه علت دیگری هم دارد و آن وجود حشرات موزی بر روی گیاه است. این حشرات معمولا شیره گیاه را مکیده و باعث بد شکلی میوه آن می شوند در صورتی که رطوبت گلخانه به ۸۵ درصد برسد و یا در مواقع شب هوای گلخانه سرد و اطراف آن گرم باشد و یا اینکه آبیاری در طول روز دیر شروع شود میوه بوته فلفل ضخیم و در نهایت دو قسمت می شود.زمانی که میوه در اندازه مناسب است ولی تغییر رنگ نمی دهد میانگین دما در شبانه روز کم است بهتر است حداقل نیم درجه میانگین را افزایش داد.
جدا شدن میوه از بوته قبل از رسیدن کامل: این عارضه ممکن است در اول دوره اتفاق بیافتد و علت آن مربوط می شود به برگ های اولیه که هنوز کوچک هستند و نمی توانند به مقدار کافی مواد لازم را تولید کنند با افزایش بر می توان این نقص را برطرف کرد.
تغییر رنگ میوه در حالی اندازه میوه کوچک است: علت این مشکل یا بخاطر تعداد بیش از حد میوه بر روی شاخه ها است و یا اینکه فاصله گره ها کم و برگ ها کوچک است.برای رفع این نارسایی بهتر است میانگین دمای گلخانه را ۱ تا ۲ درجه افزایش داده و گیاه را وادار به رشد و رویش بیشتری بنماییم. به طور معمول فاصله بین گره ها باید حدود ۶ تا ۷ سانتی متر با شد و شرایط گرم گلخانه نیز می تواند باعث ریز شدن میوه ها گردد.در صورتی که انتهای میوه فاسد و یا پوسیده شود کمبود کلسیم علت اساسی آن می باشد و از آنجا که میزان نیاز فلفل به کلسیم زیاد بوده و کمبود آن مشکلات زیادی را برای تولید محصول فراوان و مرغوب ایجاد می کند می توان از نوعی کود کامل که دارای ۵/۲۲ درصد کلسیم می باشد و با نام کال ماکس عرضه می گردد استفاده نمود با اضافه کردن این ماده به رژیم غذایی گیاه می توان این عارضه را بر طرف کرد.آفتاب سوختگی هم یکی از عوارضی است که به اثر تابش بیش از حد آفتاب بر روی میوه بر می گردد. برای اینکه فلفل دچار این مشکلات نشود شما می توانید با پوشش برگ ها بر روی میوه از شدت تابش نور آفتاب بر روی میوه جلوگیری کنید و بالاخره آسیب های این چنینی که بوسیله گنجشک ها بوجود می آید. فلفل های رنگی در طول زمان رشد خود دچار دگرگونی هایی می شود که لازم است گلخانه داران عزیز در این مورد هم اطلاعاتی داشته باشند مثلا واریته بیانگا که به رنگ فسفری مشهور است در ابتدا به همین رنگ است و سپس به رنگ قرمز در می آید و واریته زرو ابتدا به رنگ بنفش است و چنانچه چیده نشوند به رنگ قرمز تبدیل می شود.در حقیقت به خاطر زودرسی این دو واریته و تقاضای بیشتر فلفل های سبز در بازار برای شروع عرضه در بازار می توان از این دو واریته استفاده کرد شایان ذکر است که واریته های دیگر فلفل های رنگی در ابتدا سبز هستند و رفته رفته به رنگ های زرد ٫ نارنجی ٫ قرمز و شکلاتی تبدیل می گردد

هیدروپنیک

هیدروپنیک

یالثارات الحسین(ع)

 

 

 

السلام على الحسين،

السلام على الحسين، وعلى علي بن الحسين، وعلى أولاد الحسين، وعلى أصحاب الحسين..

 

شرايط مناسب براي کشت زعفران

شرايط مناسب براي کشت زعفران

آب و هوای مناسب زعفران

زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و در نقاطی که دارای زمستان ملایم و تابستان گرم و خشک باشد به‌خوبی می‌روید.
مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد است، ولی چون دوران رشد آن مصادف با پايیز و زمستان و اوایل بهار است، طبعا در این ایام به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد. در دوره خواب یا استراحت گیاه (تابستان) بارندگی یا آبیاری برای آن مضر است؛ بنا بر این، کشت و کار آن در مناطق گیلان و مازندران و مناطق گرم جنوب کشور معمول نیست. اراضی آفتاب‌گیر و بدون درخت که در معرض بادهای سرد نیز نباشند برای رشد زعفران مناسب است. با وجود این، در برخی از روستاهای بیرجند و قاین در زیر سایه بوته‌های زرشک و درخت‌هاي بادام که در تابستان کم‌تر آبیاری می‌شوند کاشته می‌شود.
حداکثر دمای این گیاه بین 40 تا 35 درجه سانتی‌گراد است و در ارتفاع بین 1300 تا 2300 متر از سطح دریا عملکرد خوبی نشان داده است.

خاک مناسب پرورش زعفران

از آن‌جا که پیاز زعفران مدت نسبتا زیادی (7 - 5 سال) در زمین می‌ماند، خاک زمین باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد که پیاز بتواند در این مدت علاوه بر تامین مواد غذایی، در مقابل شرایط خاص منطقه‌ای نیز مقاومت نماید.
بنا بر این، براي رشد و نمو مناسب گیاه، تولید محصول مرغوب، زمین‌های حاصل‌خیز و زه‌کشی شده بدون درخت با خاک (لومی، لیمونی، رسی و شنی) و آهک‌دار که ph آن بین 7-8 باشد بر زمین‌های شور، فقیر و مرطوب و اسیدی ارجحيت دارد.
زعفران در زمین‌هاي دارای قلوه سنگ، علف هرز یا مواد آلی پوسیده نشده محصول خوبی نمی‌دهد.

تهیه زمین

در تهیه زمین براي کاشت زعفران بايد دقت خاصی مبذول داشت. ابتدا در فرصتي مناسب در پايیز یا زمستان زمین مورد نظر را شخم عمیق می‌زنند. در صورتی که شرایط مناسب نبوده یا دسترسی به تراکتور مقدور نباشد، می‌توان شخم را در پایان بهار یا اوایل تیر نیز انجام داد.
در تهیه زمین به طریق سنتی، در اوایل بهار پس از قطع باران‌های بهاره، زمین را با گاوآهن ایرانی شخم می‌زنند. بعد از 15 - 10 روز مجددا نسبت به شخم زدن زمین اقدام می‌کنند. اگر زمین هنوز دارای کلوخ بود، گاوآهن را باز کرده و کلوخ‌ها را با استفاده از ماله خرد می‌کنند. بعد از دو یا سه هفته مجددا زمین را دوبار در جهات عمود بر هم شخم می‌زنند. قبل از شخم سوم برای هر 100 متر مربع زمین، 10 - 5 بار الاغ کود حیوانی پوسیده پخش می‌نمایند. کشاورزان به خوبی دریافتند که شخم مکرر، صرف‌نظر از تهیه بستر مناسب براي کشت، زمین را تاحدودی از وجود علف هرز پاک می‌سازد.
در این طریق، زمین را کرت‌بندی كرده و طول و عرض کرت‌ها را نسبت به شیب زمین و قدرت آب تعیین می‌کنند. معمولا طول و عرض کرت‌ها در حد بین 4×10 تا 100×10 متر است. در زراعت مکانیزه زعفران، زمین را در پاییز سال قبل از کشت با گاوآهن شخم عمیق می‌زنند. در بهار پس از قطع باران‌های بهاری، خاک را با شخم متوسط، ضمن سله‌شکنی از وجود علف هرز نيز پاک می‌کنند. در مرداد یا شهریور پس از پخش 40 -80 تن کود حیوانی و 200 کیلوگرم فسفات آمونیوم زمین را به صورت فارو درمی‌آورند و برای کشت آماده می‌کنند. البته متخصصین تغذیه توصیه می‌کنند حدود 250 کیلوگرم سولفات پتاسیم نیز در این مرحله با خاک مخلوط شود.

انتخاب پیاز و زمان کشت زعفران

احداث مزارع جدید زعفران فقط به‌وسیله پیاز آن مقدور و معمول است؛ بنا بر این، تهیه و انتخاب پیاز مرغوب براي کاشت در ایجاد و گسترش کشت حايز اهمیت است. پیاز زعفران را می‌توان از خاک درآورد و به انبار یا مزرعه دیگری منتقل نمود. با توجه به دوره خواب یا استراحت پیاز که از اواخر اردیبهشت تا اواخر مرداد ادامه دارد می‌توان در این فاصله نسبت به بیرون آوردن پیاز اقدام کرد. بهتر است پیازها پس از بیرون آوردن از زمین کاشته شوند تا ضمن ادامه استراحت، در زمین جدید مستقر شوند. از بیرون آوردن پیازها در اواخر مرداد به بعد باید خودداری کرد، زيرا در این موقع برخي پیازها ممکن است برای ریشه دادن و جوانه زدن آماده باشند. هر قدر فاصله بیرون آوردن پیازها تا کاشت کم‌تر باشد، بهتر است. با وجود این، پیاز زعفران را چند ماه در محل سرد و خشک با ارتفاع 30 -20 سانتی‌متر می‌توان به‌صورت پخش شده نگهداری نمود، ولی این امر باعث عدم توسعه فیزیولوژیکی گل‌ها شده و باردهی سال اول کشت را شدیدا کاهش می‌دهد.
پیاز زعفران را از موقع خزان بوته (اوایل خرداد تا اواسط مهر) می‌توان کشت نمود، ولی بهتر است از کاشت پیاز در اواخر تیر و اوایل مرداد خودداری شود، زیرا در این موقع هوا و زمین بسیار گرم است و بیم آن می‌رود که رطوبت پیاز موقع جابه‌جايی از بین رفته و به آن صدمه وارد شود. بر اساس تحقیقات انجام شده در مرکز پژوهش‌های صنعتی خراسان بهترین زمان کشت خرداد ماه است.

نوع و مقدار کشت پیاز زعفران

به‌طوری‌که گفته شد زعفران به‌وسیله غده ساقه که عبارت از پیازهای توپر (بنه) است ازدیاد می‌يابد و اندازه آن از یک فندق تا یک گردو متفاوت است. پیازهای انتخابی باید درشت‌تر، سالم‌تر و بدون زخم و خراشیدگی و عاری از هر نوع بیماری باشد.
پیازها بهتر است قبل از کاشت با سموم قارچ‌کش، از قبیل سرزان، سری تیزان و گرامنیون و غیره، به‌نسبت 500 -300 گرم سم برای یک‌صد کیلو پیاز علیه بیماری‌های قارچی ضدعفونی شوند. در موقع کاشت بهتر است پولک یا لایه خشک کف پیاز به همراه مقداری از پوسته آزاد روی پیاز جدا شود تا جذب آب به‌وسیله پیاز آسان‌تر و جوانه زدن آن سریع‌تر انجام شود. مقدار کاشت پیاز بسته به ریزی و درشتی از سه تا ده تن در هکتار فرق می‌کند. فواصل کاشت معمولا 25 تا 30 سانتی‌متر از هر طرف را شامل مي‌شود.
تعداد پیازهاي انتخابی براي کاشت در هر چاله سه پیاز با وزن متوسط شش گرم برای هر پیاز است. در صورتی ‌که پیازها ردیفی و در فارو کاشته شوند، به‌صورت منفرد و با فاصله 8 - 6 سانتی‌متر از یکدیگر، میزان کاشت پیاز به مقدار سه تن و در صورتی که به‌صورت سنتی و در هر چاله پنج عدد كاشته شوند، میزان کاشت پیاز به پنج تن بالغ خواهد شد. گفتنی است که در تحقیقات انجام شده بهترین پیازها، پیازهایی با اندازه بیش از 8 گرم بود.

عملیات کاشت پیاز زعفران

برای کاشت پیاز زعفران ابتدا چاله‌های یک ردیف را با بیل در می‌آورند و در داخل هر چاله به‌طوری‌که گفته شد از 3 - 15 پیاز قرار می‌دهند. عمق کاشت پیاز 20 -15 سانتی‌متر در نظر گرفته مي‌شود. در موقع کاشت سر پیازها باید رو به بالا قرار گیرد. پیازها در عمق 20 سانتی‌متری در زمستان از سرما و یخ‌بندان و سایر تنش‌های محیطی و در تابستان از گرمازدگی مصون می‌مانند.
برای کاشت زعفران 5 -4 نفر شرکت می‌کنند؛ به این ترتیب که یک نفر با بیل چاله‌ها را در می‌آورد؛ دو نفر پیازهای قابل کشت را به‌صورت دسته‌های 3 تا 5 یا 15تايی انتخاب می‌کنند؛ نفر چهارم پیازها را در داخل چاله‌ها قرار می‌دهد و کار خود را ادامه می‌دهند تا پياز در تمام زمین کاشته شود. سرانجام سطح مزرعه را که نامسطح شده، با بیل یا ماله صاف و فشرده می‌سازند تا پیازها به خاک بچسبد.
زمین کشت شده به همین صورت تا موقع آبیاری پايیزه رها می‌شود. قبل از آبیاری حدود 20 -10 تن کود حیوانی کاملا پوسیده با بیل یا چهارشاخ در سطح زمین پخش می‌نمایند.
در اسپانیا کاشت زعفران به صورت دیم صورت می‌گیرد. پیازهای زعفران به‌جای کپه‌کاری داخل چهار ردیف به‌فاصله 5 تا 8 سانتی‌متر از همدیگر کاشته می‌شود. ردیف‌های کاشت از یک‌دیگر 35 -30 سانتی‌متر فاصله دارد. پس از انجام عمل کاشت روی شیارها را با ماله مي‌پوشانند و زراعت ردیفی به‌نظر می‌رسد.

آبیاری

پس از پایان کاشت پیازهای زعفران که حداکثر تا آخر شهریور طول می‌کشد، حدود 15 تا 10 روز بعد از کاشت اقدام به آبیاری مزرعه می‌نمایند. در نقاط مختلف خراسان بسته به وضعیت آب و هوایی منطقه از اواسط مهر تا دهه اول آبان آبیاری زعفران شروع می‌شود. با توجه به اين که گل کردن زعفران تا حدودی تابع آب اولیه است، برای این که برداشت زعفران با مشکل مواجه نشود، آب اول را در بین قطعات با فاصله چند روز تقسیم می‌کنند تا بدین‌وسیله دوران اوج گل‌دهی قطعات با یکدیگر هم‌زمان نباشد.
آب اول زعفران خیلی مهم است و تمام نقاط زمین باید به طور کافی و یکنواخت آب بخورد تا گل‌های یک قطعه هم‌زمان بیرون آیند. بعد از گاورو شدن مزرعه برای سله‌شکنی از کج‌بیل و چهارشاخ فلزی یا گاوآهن ایرانی با عمق کم استفاده می‌شود. متعاقب آن زمین را ماله می‌کشند. سله شکستن زمین باعث می‌شود جوانه‌های گل با سهولت بیش‌تری از خاک بیرون آمده و رشد قوی و مطلوبی داشته باشند.
پس از آبیاری اول به فاصله 20 -15 روز بعد از آن اولین گل‌های زعفران ظاهر می‌شوند. بدیهی است که مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نمی‌دهد. از اوایل فروردین تا زمانی که رنگ برگ‌ها به زردی مایل شود، هر 12 - 6 روز یک‌بار آبیاری انجام می‌شود.
باید توجه داشت که بعد از وجین، آبیاری یک نوبت به تاخیر بیفتد تا علف‌های هرز از بین رفته و مجددا سبز نشوند. آب آخر در درشت شدن پیاز موثر است.

سله‌شکنی

همان‌طور که اشاره شد بعد از آبیاری اول به محض گاورو شدن زمین سطح مزرعه باید سله‌شکنی شود، به نحوی که پیازها صدمه نبینند. بهترین وسیله سله‌شکنی کج‌بیل، بیل شیاردار، گاوآهن ایرانی و کولتیواتر است.
سله‌شکنی باعث می‌شود گل‌ها به‌آسانی از خاک بیرون آمده و کود حیوانی با خاک مخلوط گردد. در مواقعی که زارع نتوانسته باشد به زمین خود کود دهد قبل از آبیاری می‌توان کود لازم را در سطح خاک پخش كرد و با شخم سطحی با خاک مخلوط نمود. بعد از این عمل که در واقع حکم سله‌شکنی را دارد براي هموار نمودن زمین و چسباندن خاک به پیازها زمین را ماله می‌کشند.

وجین علف‌های هرز

علف‌های هرز از طریق رقابت با گیاه زعفران از نظر آب و مواد غذایی و نور خورشید سبب کاهش محصول می‌شود. علاوه بر این، ممکن است در مراحل کاشت و برداشت زعفران مزاحمت‌ ایجاد و میزبان تعدادی از بیماری‌ها و حشرات و به‌خصوص نماتد باشد. وجین مزرعه هر موقع که علف‌های هرز رشد کردند ضروری است. در مزارع زعفران اولین وجین، بعد از آبیاری دوم انجام مي‌شود و باعث از بین رفتن علف‌های هرز مزرعه زعفران می‌گردد.
به‌طور معمول، اولین وجین زعفران بعد از برداشت گل‌ها و دومین وجين، در صورت لزوم، یک ماه قبل از آب سوم انجام می‌شود. در مورد مبارزه شیمیایی با علف‌های مزرعه باید توجه کرد که چون اثر علف‌کش‌ها روی گیاه آزمایش نشده است، باید حتی‌الامکان هنگام رشد بوته‌های زعغران از مصرف علف‌کش‌های شیمیایی خودداری شود.

عملیات به زراعی زعفران

با توجه به این که اصلاح نبات زعفران از طریق به‌نژادی امکان‌پذیر نیست، برای بازدهی بیش‌تر محصول و ارتقاء کمی و کیفی آن باید به عوامل زیر متوسل شد:

1- زمین انتخاب شده برای کاشت زعفران باید حاصل‌خیز و غنی از مواد غذایی و آلی باشد.

2- برای کشت، پیازهای درشت، سالم و عاری از هرگونه بیماری و آلودگی انتخاب شود.

3- ردیف‌کاری به جای کپه‌کاری نتیجه بهتری می‌دهد و عملیات ماشینی را در داخل مزرعه آسان می‌کند.

4- از پیازهای خشکه‌کن و محافظت شده در شرایط خشک، خنک و تهویه شده استفاده شود.

5- در هنگام استراحت تابستانی گیاه زعفران از آبیاری آن خودداری شود.

6- در عمق کاشت پیازها دقت شود که در مناطق سردسیر از 20 -15 سانتی‌متر و در مناطق معتدل از 15 -10 سانتی‌متر کم‌تر نباشد.

7- حتی‌الامکان در موقع خواب تابستانه با علف هرز مبارزه شود.

8- چون هرسال پیازها به سطح خاک نزدیک می‌شوند، افزودن لایه‌ای معادل 3 -2 سانتي‌متر از کود، خاک و خاکستر سبب حفاظت بیش‌تر پیازها در مقابل تنش‌های محیطی و نيز رسيدن مواد مغذی بیش‌تر به گیاه می‌شود.

9- پس از آبیاری سله‌شکنی زمین، گل‌ها بايد راحت از خاک بیرون بيایند. منتهی باید دقت کرد که عمق سله‌شکنی طوری نباشد که به پیازهای زعفران آسیب برسد.

10- مبارزه با جوندگان، به‌خصوص انواع موش، از اهمیت زیادی برخوردار است. هرگونه سهل‌انگاری در این خصوص باعث از بین رفتن محصول و استقرار موش‌ها در زمین می‌گردد.

11- برداشت گل باید در ساعات اول روز (4 -9 صبح) زماني که غنچه‌ها هنوز نشكفته‌اند انجام شود.

12- در خشک کردن گل‌ها باید دقت شود تا رنگ و عطر دلپذیر زعفران محفوظ بماند.

13- بهترین روش خشک کردن زعفران روش توسینگ یا خشک کردن اسپانیایی است که به‌وسیله هیتر و الک نسوز انجام می‌شود.

14- زعفران باید در ظروف دربسته فلزی، چوبی قلع‌دار یا شیشه‌ای درب‌دار، دور از نور، رطوبت و حرارت نگه‌داری شود

شرکت کشاورزی پایدار

ورمي كمپوست

 

 

 

 

 

 

 

 

اندازه کرم در هر کیلو

مناسبترين گونه براي توليد ورمي كمپوست ، گونه Eisenia foetida بوده كه برنگ قهوه  اي مايل به قرمز و كوچكتر از كرمهاي خاكي معمولي مي باشد . اين كرم داراي دو جنس نر و ماده بوده كه كرمهاي ماده درمحل حلقه جنسي وسط بدن خود و پس از جفت گيري ،تخم  یا كوكون را تشكيل مي دهند . كوكونها به رنگ زرد كهربايي و در داخل آن حدود 7 نوزاد لارو وجود دارد . بنابر اين افزايش تعداد كرمها در هر نسل بصورت تصاعد نسبتاً هندسي خواهد بود . وزن هر کرم بالغ 0.3 تا 0.7 گرم و در هر کیلو گرم حدود 1000تا2000 نخ کرم وجود دارد. یک نسل اين كرم ( از تخم تا تخم ) در درجه حرارت 25 درجه سانتي گراد حدود سه ماه بوده و عمر كرمها بين ۱ تا ۳ سال متغيير مي باشد

مشخصات کرم ایزینا فتیدا

كمپوست كرمي ، عبارت است از كود آلي ( Vermicompost ) ورمي كمپوست بيولوژيكي كه در اثر عبور مداوم و آرام مواد آلي درحال پوسيدگي از دستگاه گوارش گونه ايي از كرم هاي خاكي ودفع اين مواد از بدن كرم حاصل مي گردد . اين مواد هنگام عبور از fدن كرم آغشته به مخاط دستگاه گوارش ( موكوس ) ، ويتامينها و آنزيمها شده كه در نهايت به عنوان يك كود آلي غني شده و بسيار مفيد براي ساختمان و بهبود عناصر غذايي خاك توليد و مورد مصرف واقع مي گردد . بنابراين ورمي كمپوست عبارت خواهد بود از فضولات کرم به همراه درصدي از مواد آلي و غذايي بستر و لاشه كرمها .

 مشخصات كرمها و انتخاب گونه مناسب :

 بطور كلي گونه هاي مختلفي  از اين كرمها يافت مي گردند كه بسته به موضوع كار و هدف ، گونه انتخابي متفاوت خواهد بود . اين اهداف مي تواند شامل موارد ذيل باشد :
-1 افزايش حاصلخيزي و بهبود ساختمان و مديريت خاك
-2 افزايش محصول
-3 توليد مكمل غذايي جهت دام و آبزيان که براي هر يك از اين فعاليتها يك گونه مناسبتر از ساير گونه ها خواهد بود . بطور مثال به منظور مديريت و بهبود ساختمان خاك مورد استفاده قرار Lampite maurittii گونه مي گيرد.

 

مقدار سود برداشتی و درآمد از یک پارت

در آمد حاصل از برداشت یک پارت حداقل دو برابر سرمایه اولیه میباشد

تركيب بستر و ميزان تغذيه كرمها :

بستر تغذيه كرمها شامل مواد نيمه پوسيده مانند كودگاوي نيمه پوسيده – كوداسبي – كاه و كلش غلات و برخي زايدات و بقاياي گياهي مي باشد . در داخل اين بستر مي توان مقداري مواد تازه مانند : زايدات سبزيجات و ميوه جات – جزء آلي و قابل تجزيه
زباله هاي خانگي ، پسماندهاي برخي كارخانجات صنايع غذايي ( مانند كارخانجات توليد آب ميوه ، کمپوست ، رب و . . . ) و حتي لجن فاضلاب ( به جز فاضلاب صنعتي ) را اضافه نمود . البته بايد اين نكته را در نظر گرفت كه حدود 85 % اين مواد بستره اي را كود دامي نيمه پوسيده تشكيل خواهد داد . رطوبت مطلوب بستر تغذيه كرمها حدود 70 % وزني بوده و هوادهي و تغذيه و جلوگيري از سفت شدن بستر و نگهداري PH آن در حد 8-7 از نکات مهم می باشد.

 

 مشخصات و نيازهاي فيزيولوژيكي گونه E.feotida

رنگ	فاز فعاليت	رطوبت قابل تحمل ( % )	درجه حرارت قابل تحمل ( oc)	وزن كرم بالغ  ( gr )	گونه	تغذيه
قهوه اي مايل به قرمز	در طول سال بدون دياپوز	20-40	15-30	0/3-1	E.feotida	كود دامي نيمه پوسيده – بقاياي ميوه جات و سبزيجات

 

 هر كرم تقريباً به اندازه وزن بدن خود در روز تغذيه مي كند . بنابر اين مدت زمان لازم براي توليد ورمي كمپوست در بستر بستگي به بيوماس ( وزن ) كرم موجود در پشته هاي بستر تغذيه اي كرم ها دارد. نگهداري كرم درون پشته ها به دو منظور صورت مي پذيرد .
-1 افزايش جمعيت كرمها
-2 توليد كود آلي ( ورمي كمپوست )

وزن اوليه كرمهاي درون پشته ها براي هدف اول به مراتب كمتر از هدف دوم است . جمعيت مطلوب كرمهاي درون پشته براي توليد ورمي كمپوست حدود 25 % وزني ( نسبت به وزن پشته ) مي باشد كه در اين حالت زمان لازم براي توليد كود آلي در درجه حرارت 25 درجه حدود2 -  1.5 ماه خاهد بود.

 

چگونگی راه اندازی فارم تولیدی

وش ايجاد كارگاه توليد ورمي كمپوست :

روشهاي مختلفي براي توليد وجود دارد كه در اينجا ساده ترين روش كه روش پشته اي است شرح داده خواهد شد .
1-يك زمين مسطح بدون كلوخ سنگ و خرده شيشه را انتخاب و سطح آنرا مرطوب و سپس كاملاً بكوبيد تا سفت گردد. علت اين امر جلوگيري از ايجاد هيبريد كرمهاي مورد استفاده با كرمهاي خاكي معمولي و زايل شدن نژاد آنها مي باشد . مي توان در صورت امكان سطح زمين را سيمان و يا آسفالت نمود . 
2-كرمها از بارندگي و نور آفتاب گريزان مي باشند در نتيجه بر روي سطح آماده شده در مرحله (1) اقدام به ايجاد سايبان مي گردد.
3-بر روي سطح آماده شده اقدام به ايجاد پشته اي از كود گاوي نيمه پوسيده به شكل گنبدي با عرض 70 سانتيمتر و به ارتفاع 50 سانتي متر و طول دلخواه مي شود.
4-پس از پشته نمودن اقدام به آبياري فراوان پشته ها شود تا شيرابه كود گاوي خارج گردد.
5-در طول بالاترين قسمت پشته اقدام به ايجاد شياري به عمق 15 سانتيمتر نموده و كرمها را داخل شيار در طول پشته بريزيد و سپس كود را روي آن برگردانيد.
6-در طول مدت فعاليت كرمها (تا تبديل كود گاوي به ورمي كمپوست) هر روز به اندازه آبياري چمن روي آن آبپاشي صورت گيرد تا رطوبت مطلوب آن حفظ گردد.
7-پس از مدتي كه مواد بستره اي تبديل به ورمي كمپوست گرديد مي توان اقدام به جداسازي كرمها از پشته نمود كه براي اينكار يا از غربال استفاده مي گردد و يا مي توان با ايجاد يك ماهيچه از كود دامي نيمه پوسيده در كنار پشته اي كه ديگر فاقد مواد غذايي لازم براي تغذيه كرمهاست سبب مهاجرت كرمها از پشته قديمي به اين ماهيچه گرديد و پس از آن اقدام به ايجاد پشته هاي جديد و انتقال جمعيت كرم به اين پشته ها نمود. 

شكل 1 – سيستم پشته

شكل 2- سيستم تانك

ساير محصولات جانبي فرايند توليد ورمي كمپوست :

در حين توليد ورمي كمپوست ، افزايش جمعيت كرمها را خواهيم داشت . كرمها را مي توان به واحدهاي متقاضي توليد كود فروخت . همچنين لاشه بدن كرمهاي مسن را مي توان با روشهاي مناسب خشك و تبديل به پودرخشك كرد و به عنوان بخشي از جيره غذايي طيور و آبزيان مورد استفاده قرار داد ( اين پودر حاوي پروتئين بالايي مي باشد ) .

توجيه اقتصادي :

قيمت هر كيلوگرم كود ورمي كمپوست بسته بندي شده در حدود 400 تومان و قيمت يك کيلوگرم كرم زنده حدود 20 تا 30 هزار تومان مي باشد و در توليد مكانيزه قيمت تمام شده هر كيلوگرم كود بين 150 تا 200 تومان بوده و در كشاورزي ارگانيك و كشتهاي گلخانه اي پاكترين و مناسبترين بستر بوده و سبب باردهي بيشتر محصولات كشاورزي خواهند گرديد . اضافه بر آن اين توليد از ارزش زيست محيطي بالايي نيز برخودار است و كود توليدي به علت بالا بودن نسبت  كربن به ازت( C/N  15 ) فاقد بوي نامطبوع و فعاليت حشرات مزاحم مي باشد . بطور كلي نيمي از وزن پشته تبديل به ورمي كمپوست خواهد شد .
نكاتي كه بايد به خاطر داشت :
-1 آبياري توده بايد بطور روزانه و منظم انجام شود .
-2 از كود تازه دامي و مرغي نبايد استفاده كرد .
-3 اين كرمها از نور آفتاب و بارندگي گريزان مي باشند پس بايد آنها را از اين دو عامل محافظت نمود .

 

 

اگرواکولوژی

اگرواکولوژی

کشاورزی ارگانیک

کشاورزی پایدار

کشاورزی پایدار

عکس گل

عکس های زیبا از گل ها

گل ها

عکس گل ها

عکس های جدید از گل ها

عکس های زیبا از گلها

تصاویر زیبا از گلها

عکس گل

گالری عکس گل ها

عکس های زیبا از گل های رنگین

محیط زیستی

مقدمه

در محیط زیستی عوامل غیر زنده مانند خاک ، آب ، گازها و غیره به همراه جانداران وجود دارند. موجودات زنده با هم و با محیط غیر زنده خود ارتباطی متقابل برقرار می‌سازند. این ارتباط‌ها برای بقای محیط زیست بسیار لازمند. کارشناسان محیط زیست هنگام بررسی ، مناطق زیستی را مورد مطالعه قرار می‌دهند. هر منطقه زیستی شامل موجودات زنده ویژه عوامل غیر زنده است اکوسیستم نام دارد و دانشی که به بررسی اکوسیستم‌ها می‌پردازد. اکولوژی نامیده می‌شود.

عوامل زنده اکوسیستم

جانداران را براساس نقشی که در محیط دارند به دسته‌های زیر تقسیم می‌شوند.

1. موجودات تولید کننده (گیاهان سبز)
2. موجودات مصرف کننده (جانوران)
3. موجودات تجزیه کننده (باکتری‌ها و قارچ‌ها)

ارتباط موجودات زنده با هم دیگر

مهم ترین ارتباط غذایی است که به صورت زنجیره غذایی و شبکه غذایی در جریان است. علاوه بر ارتباط کلی میان جانداران که به صورت زنجیره غذایی نشان داده می‌شود. انواع دیگری از ارتباط نیز میان آنها وجود دارد که در آن الزاما ارتباط غذایی منجر به از بین رفتن طرفین نمی‌شود بلکه در این نوع ارتباط جانداران به زیستن در کنار هم ادامه می‌دهند.

ارتباط غذایی

زنجیره غذایی

اگر وابستگی غذایی یک موجود زنده را با موجود زنده دیگر به صورت A→B نمایش دهیم بدین معنی است که موجود زنده A غذای موجود زنده B است و به عبارت دیگر B از A تغذیه می‌کند. بدین ترتیب می‌توانیم روابط غذایی زیر را که بین چند موجود زنده برقرار می‌شود نشان دهیم. در این روابط هر موجود زنده به صورت حلقه‌ای از یک زنجیر با موجود زنده دیگر مربوط می‌شود. هر یک از این روابط را یک زنجیره غذایی می‌نامند. در تمام این زنجیره‌های غذایی حلقه اول یک گیاه سبز است حلقه دوم یک جاندار گیاهخوار است و حلقه‌های بعدی را موجودات گوشتخوار تشکیل می‌شوند.

شبکه غذایی

چند زنجیره غذایی که با یکدیگر ارتباط داشته باشند یک شبکه غذایی را بوجود می‌آورند.

شبکه حیات

همه شبکه‌های غذایی با یکدیگر ارتباط دارند بطوری که همه موجودات زنده کره زمین یک شبکه غذایی بزرگ را تشکیل می‌دهد این شبکه غذایی بزرگ ، شبکه حیات نام دارد.

نوع دیگر ارتباط جانداران با هم

رقابت

در رقابت یک موجود به چیزهایی که مورد نیاز موجود زنده دیگر نیز هست احتیاج پیدا می‌کند. مثلا جانوران بین یافتن غذا و لانه سازی و غیره با هم رقابت می‌کنند. در عمل رقابت گاهی دو رقیب با یکدیگر با خبر نیستند. بعضی از رقابت‌ها میان جانداران یک گونه و برخی دیگر در بین جاندارانی که از گونه‌های متفاوت است صورت می‌گیرد. موضوع مورد رقابت اغلب جانوران غذاست. رقابت تختصاص به جانوران ندارد. گیاهان نیز برای بدست آوردن نور ، آب و کانی‌ها با هم به رقابت می‌پردازند.

هم زیستی

هم زیستی یعنی زندگی کردن با یکدیگر و با هم زیستن اما در اکولوژی منظور از هم زیستی هر نوع ارتباط نزدیک میان دو نوع موجود زنده است صورت‌هایی از هم زیستی عبارتند از:

هم سفرگی

در این نوع هم زیستی یکی از افراد ، نه سود می‌برند و نه زیان و دیگری سود می‌برد. مانند رابطه چسبیدن ماهی بادکش‌دار ، بدن کوسه ماهی ، که ماهی بادکش دار در این رابطه سود می‌برد.

همیاری

در این نوع هم زیستی دو موجود زنده هر دو از یکدیگر بهره می‌برند- همیاری ممکن است داوطلبانه و یا اجباری باشد. همیاری گل‌سنگها اجباری است و قارچی که در ساختمان گلسنگ بکار رفته بدون جلبک سبز قادر به ادامه حیات است میان باکتری‌ها و گیاهان تیره نخود نیز همیاری است - همیار s شته و مورچه حالت اجباری دارد.

زندگی انگلی

در این نوع همزیستی یک موجود (انگل) سود می‌برند و موجود دیگر (میزبان) زیان.

زندگی صیادی

مستقیم‌ترین رابطه غذایی هنگامی وجود دارد که جاندار دیگر را بخورد. هر مصرف کننده‌ای که جانداری دیگر را بکشد و بخورد یک صیاد است و جانداری که خورده شود صید نام دارد.

عوامل غیر زنده اکوسیستم

گرما

بیشتر از اشعه مادون قرمز بخشی از نور خورشید به دست می‌آید و در فعالیت‌های موجودات زنده نیز انرژی به صورت گرما آزاد می‌شود.

دما

یکی از عوامل غیر زنده محیطی است و تغییرات زیادی دارد و کلیه جانداران به نحوی با این تغییرات سازش پیدا کرده‌اند سازش باعث بقای جانوران می‌شود.

نور

نور نقش مهم در غذاسازی تولید کننده دارد.

گازها

مهم‌ترین گازهایی که در اتمسفر وجود دارند عبارتند از : اکسیژن و دی‌اکسید کربن. که اکسیژن در تنفس و در اکسید کربن در فتوسنتز نقش دارد.

آب

آب به صورت تبخیر شده وارد اتمسفر می‌شود و به صورت برف و باران به زمین برمی‌گردد.

مواد شیمیایی

به دو صورت کانی و آلی در اکوسیستمها وجود دارد مواد آلی ناشی از تجزیه موجودات زنده ، در اکوسیستمهای مختلف مورد استفاده جانداران قرار می‌گیرد. مواد کانی نیز به ترکیبات مختلف مثل نمک خوراکی یا کلریدسدیم که در غذای آدمی مهم است و یا کودهای شیمیایی که در حاصل خیزی خاک اهمیت دارد.

زعفران

زعفران

 

زعفران که به گل سلامتی ، سلطان ادویه ها و طلای سرخ معروف است ارزشمندترین رستنی ایران و نشات گرفته از دامنه های الوند می باشد. کشت زعفران در ایران به سالهای قبل از میلاد برمی گردد و در مناطق بسیار کم باران ایران که دارای زمستان سرد و تابستان گرم هستند گسترش دارد. علاوه بر این در کشورهای باستانی دنیا مانند یونان و ایتالیا و … کم و بیش رواج دارد. بیش از ۹۰% تولید جهانی این محصول گرانبها به ایران اختصاص دارد و حدود ۹۶% تولید آن در خراسان مرکزی می باشد.

زعفران با نام علمی Saffron Crocus Sativies Lnriaeus از خانواده  زنبقی ها Iridaceae گیاهی است به ارتفاع ۱۰-۳۰ سانتی متر ، چند ساله و بدون ساقه ، دارای پیاز غده ای و کروی شکل به قطر ۳-۵ سانتی متر ، گلهای معطر هر بند ۱ تا ۴ عدد می باشند. و دارای ۳ کاسبرگ و ۳ گلبرگ بنفش رنگ شبیه به هم و ۳ پرچم میباشند  برگهای حقیقی زعفران ۵ تا ۱۱ عدد بوده که همزمان با گلدهی و یا کمی بعد از آن در می آیند و سبز رنگ با پهنای ۱/۵ – ۳ میلی متر می باشند قسمت خوراکی و تجاری زعفران کلاله قرمز رنگ شاخه می باشد که محصول زعفران را تشکیل می دهد.

مصارف عمده زعفران شامل غذایی و دارویی و شیمیایی (صنعتی) می باشند.

مصارف غذایی:
بر اساس قانون سازمان نظارت بر مواد غذایی و دارویی آمریکا (FDA) زعفران به عنوان  رنگ دهنده  طبیعی مجاز می باشد و مقدار مصرف آن به  عنوان عطر و طعم دهنده طبیعی محدودیتی ندارد. در تهیه مواد خوراکی مانند سوسیس و مارگارین -کره و پنیر و صنایع لبنی – کیک و دسر و زله ونوشابه – شکلات و نوشیدنی ها – سوپ و برنج  و مرغ استفاده می شود.

مصارف درمانی:
زعفران به علت دارا بودن مواد تلخ موجب سهولت هضم غذا می شود. تحقیقات اخیر نشان می دهد که ترکیبات فعالی  چون  Crocin, Crocetin و انواع  دیگری از کارتنوئیدها  در زعفران وجود دارند که  می توانند  حالت توموری بافتها را کاهش دهند و خاصیت ضد سرطانی  دارند  و نیز می توانند میزان چربی سرم خون را کاهش داده و از ایجاد  حالت هیپولیفمیک (hypolipemic) در سرم خون جلوگیری کند، اکسیزناسیون  بافتها  را افزایش داده  و نیز می تواند از اختلالاتی نظیر آلزایمر و پاركنیسون بطور قابل  ملاحظه ای جلوگیری کند. همچنین از زعفران در درمان دامنه وسیعی از اختلالات جسمی مانند زکام، نقح، سوء ها  ضمه یرقان، هپاتیت، اسپاسم و دیابت و … و نیز به عنوان یک ماده  اشتها آور، نشاط آور، محرک معده و … استفاده کرد.

مصارف صنعتی :
از زعفران در صنعت  برای رنگ آمیزی ابریشم و نخ … استفاده می شود.

برخی ترکیبات شیمیایی آنالیز شده از گیاه زعفران شامل موارد زیر می باشند:

۱- کربوهیدرات: قندهای احیا کننده که بیش از ۲۰% وزن زعفران را تشکیل می دهند مانند گلوکز و مزوکتوز و گلیکز و …
۲- مواد معدنی: شامل K۲O, NA۲O-P۲O۲-CL۲
۳- ویتامینها: مانند ویتامین B۱ و ریبوفلاوین B۲
۴- چربی: مانند استگیما استرول، کاپتااسترول
۵- رنگدانه ها: شامل کارتنوئیدهای محلول در چربی مانند لیکوین  a-  کاروتن  و b- کاروتن و کارتنوئیدهای محلول در آب مانند کروسین و آنتوسیانین می باشد. کروسین crocin عامل اصلی رنگ زرد زعفران است با فرمول C۴۴ H۶۴ O۲۴ و درصد این ماده در هنگام گل دادن بین ۹/۱ تا ۱۵% متغیر می باشد.
۶- گلیكورند picro crocin: گلیکورند فاقد رنگ است که طعم تلخ زعفران را باعث می شود با فرمول C۱۶ H۲۶ O۷ و نقطه ذوب ۱۵۶ درجه سانتی گراد که در زعفران تازه حدود ۴% گلیكورند وجود دارد.
۷- روغنهای فرار: عامل عطر و آروما در زعفران سافرانال می باشد که عمده ترین ترکیب موجود در روغن های فرار است با فرمول C۱۰ H۱۶ O.

سابقه زراعت زعفران به بيش از 2500سال قبل برمي گردد. اين گياه ظاهراً بومي يونان و مناطق مديترانه اي است، ولي عده اي بر اين اعتقادند كه رويشگاه اوليه زعفران در دامنه كوههاي زاگرس بويژه ناحيه الوند در ايران بوده است. هر چند در گذشته اين گياه در ايران مركزي كشت مي شده در حال حاضر زراعت آن به جنوب خراسان و چند نقطه ديگر كشور در فارس، كرمان و يزد محدود شده است. ايران بزرگترين توليد كننده زعفران در جهان است و بيش از 90./. زعفران جهان در ايران توليد مي شود. اين گياه داراي امتيازات ويژه اي از قبيل نياز آبي كم، فصل رشد مطلوب از نظر كشاورزان_ پاييز و زمستان و اوايل بهار_ و اشتغالزايي فراوان، دارد و يكي از منابع اصلي درآمد كشاورزان توليد كننده زعفران مي باشد. هر هكتار زعفران در طول يك سال زراعي 270 نفر روز كار توليد مي كند كه با توجه به سطح زير كشت 47208 هكتاري آن سالانه بيش 7/12 ميليون نفر روز كار ايجاد مي گردد. توليد زعفران ايران در سالهاي مختلف داراي نوسانات زيادي است و عمدتاً تابع نزولات جوي در مناطق توليد است. توليد زعفران ايران در سال 1380 به ميزان 160 تن بوده كه بخش اعظم آن نيز به خارج از كشور صادر شده است. به دليل گرايش جامعه به مصرف افزودنيهاي طبيعي به جاي انواع شيميايي و سنتزي در مواد غذايي، استفاده از زعفران نيز به عنوان يك رنگ و طعم دهنده طبيعي رو به فزوني گذاشته است. امروزه زعفران در صنايع پخت و پز، قنادي، نوشابه و مصارف دارويي كاربردهاي فراواني دارد و اخيراً به دليل اثرات بيولوژيكي مفيد و خصوصاً ضد سرطان بودن ان مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر كلاله زعفران كه بخش تجاري آن است از بقيه اندامهاي آن نيز مي توان استفاده نمود. از گلبرگ زعفران مي توان رنگ خوراكي تهيه نمود، زيرا اين بخش از گل داراي رنگيزه از نوع آنتوسانين مي باشد. برگ زعفران در تغذيه دامهاي اهلي قابل مصرف است و از بنه هاي كوچك كه براي بذر مناسب نيستند نيز مي توان در صنايع نشاسته سازي استفاده نمود.

بررسي هاي تاريخي نشان ميدهد كه ايران چه در گذشته و چه در حال جايگاه زعفران بوده و كشت اين محصول ويژه خراسان ، امروزه به علت بازار مطلوبي كه دارد به شدت در حال گسترش است. تحقيق روي اين گياه استراتژيك منطقه خراسان از جنبه هاي مختلف تغذيه اي، داروئي، صنعتي حائز اهميت بوده و ضمن اينكه كمك موثري به كشاورزان منطقه مي شود، ارز قابل توجهي نيز وارد مملكت مي كند. بنظر ميرسد منشاء زعفران زراعي در حوالي يونان و گونه وحشي زعفران مي باشد. گونه زعفران مشهور به جو قاسم در غرب ايران نيز شباهتهائي به زعفران زراعي دارد، اما ارتباط ساير زعفرانهاي وحشي موجود در ايران با زعفران زراعي، از نظر فيلوژني مشخص نشده است. با اين وجود، منشاء و چگونگي ايجاد زعفران كه در ايران كاشت مي شود همچنان در پرده ابهام باقي است. در اين بررسي گياهشناسي تيره زنبق( شامل جنس زعفران)، زعفرانهاي زراعي، زعفرانهاي وحشي موجود در ايران و جد احتمالي زعفران زراعي مورد بررسي قرار گرفته و معرفي شده است.

کاربرد زعفران

زعفران چيست ؟
زعفران با نام عمومي saffron  و نام علمي  crocus sativus  گرانبها ترين گياه زراعي موجود در روي كره زمين است و تنها گياهي است كه واحد خريد و فروش آن به جاي تن و كيلو مثقال و گرم است .

زعفران از خانواده زنبق و در منطقه آب و هوايي مديترانه و غرب آسيا از عرض جغرافيايي 30 الي 50 درجه شمالي و طول جغرافيايي 10 در جه غربي تا 80 درجه شرقي در مناطق بسيار كم باران ايران – توران كه داراي زمستان سرد و تابستان گرم بدون داشتن بارش در اوايل فصل پاييز باشد گسترش دارد از ويژگيهاي بارز اين گياه ظهور گل آن قبل از هر اندام رويشي ديگر است . شروع رشد آن در پاييز . انتهاي رشد در بهار . عدم توليد بذر بارور با وجود توليد گل كامل فراوان و ضرورت برداشت گل آن در صبح زود قبل از گرم شدن هوا مي باشد . تكثير زعفران منحصرا توسط غده زير زميني بنه ( كورم ) متداول است . برداشت محصول شامل چيدن گلها و جدا كردن كلاله از ساير قسمتهاي گل و در نهايت خشك كردن كلاله ها است . متوسط عملكرد زعفران در صورت رعايت كامل اصول زراعي حدود 10 كيلو زعفران خشك در هر هكتار از نوع زعفران دسته اي مي باشد . طول عمر گلها حدود 3 تا 4 روز بوده كه به طور متوسط هر كيلو گل زعفران معادل 2170 عدد گل است و از هر 78 كيلو گل به طور معمول 1 كيلو زعفران دسته اي ( كلاله همراه با خامه ) حاصل مي شود براي تهيه 1 كيلو زعفران سرگل نياز به حدود 105 كيلو گل و براي تهيه 1 كيلو زعفران پوشالي ممتاز ( حداكثر طول خامه باقيمانده و متصل به كلاله كمتر از 3 ميلي متر ) نياز به حدود 103 كيلو گل زعفران است پس از برداشت گل و جدا سازي كلاله ها مهمترين پارامتر در مورد كيفيت زعفران نحوه خشك كردن كلاله آن است كه مي بايست در محيط تميز و در زمان كوتاه ( حدود 2 الي 3 ساعت ) و در دماي حدود 50 تا 60 درجه سانتيگراد در اون الكتريكي انجام مي گيرد . روش خشك كردن اسپانيايي ( الك – هيتري ) در مرتبه بعدي است و پس از آن روش خشك كردن با مايكروويو مي باشد .
در حال حاضر كليه مراحل برداشت گل و جداده سازي كلاله ها و فن آوري زعفران با دست صورت مي گيرد.
كلاله سه شاخه زعفران مهمترين بخش تجاري آن است اين بخش از گل حاوي مواد چرب . املاح معدني و موسيلاژ است . عطر و بوي زعفران به علت وجود اسانس بيرنگ تروپن دار و يك تركيب اكسيژن دار همراه با سينئول به نام سافرا نال مي باشد . و ظعم زعفران مربوط به هتروزيد تلخ پيكرو كروسين است . ماده رنگين زعفران مربوط به وجود ماده اي به نام كروسين مي باشد.
بهترين راه جدا سازي مواد موجود در زعفران جهت مصارف غذايي خانگي حل كردن كوبيده زعفران در مخلوط آب گرم و روغن مايع است ( با نسبت يك قسمت روغن و بيست قسمت آب به صورت دم كرده براي مدت نيم ساعت ).
مقدار مصرف براي هر نفر به طور معمول حدود 15/1 گرم در هر وعده غذايي مي باشد.
براي نگهداري زعفران محيط ايده آل جاي خشك و خنك و به دور از نور مي باشد .

مصارف خوراکی :
با آنكه از گذشته هاي دور از زعفران بدليل رنگ زيبا و عطر و طعم استثنايي استفاده مي شده است، در ساليان اخير به دليل گرايش به مصرف افزودنيهاي طبيعي، به جاي انواع شيميايي و سنتزي در مواد غذايي، استفاده از زعفران رو به افزایش است.

عکس از فضای سبز

منبع: Freshome

فضای سبز

فضاي سبز

فضای سبز

 

فضاي سبز

اصطلاح فضاي سبز، به وسيله برخي از دست اندركاران براي مفهوم پوشش گياهي شهرها به كار گرفته شده است. گاري مول (G.Moll, 1991) اصطلاح فضاي سبز را براي پوشش سبز شهرها به كار مي گيرد. پدر پاركداري ايران فضاي سبز را به منطقه اي پوشيده از گياه در داخل و اطراف شهرها مي گويد كه بيشتر داراي دو كاركرد مهم براي شهرها مي باشند تعديل دما و تلطيف هوا و زيبا آفريني.

تقسيم بندي فضاي سبز شهري

فضاي سبز: پاركهاي شهري، كمربندهاي سبز، باغات، گردشگاهها، پارك هاي جنگلي، باغ هاي گياهشناسي

پاركهاي شهري: پارك در مقياس واحد همسايگي، پارك در مقياس محله، پارك در مقياس ناحيه، پارك در مقياس منطقه، پارك در مقياس حوزه، پارك در مقايس شهر، پارك خطي

تعاريف متعددي براي فضاي سبز شهري ارائه شده

Ø  آن بخش از فضاي سبز كه در محدوده شهر طراحي و بناشده، فضاي سبز شهري ناميده مي شود.

Ø  بخشي از سيما شهر كه از انواع گياهان تشكيل يافته است.

Ø  فضاي نسبتاً بزرگي، متشكل از گياهان با ساختي جنگلي و برخوردار از بازدهي زيست محيطي و ا كولوژيك معين و در خور شرايط زيست محيطي حاكم بر شهر

Ø  بخشي از مناطقي كه داراي گياهان يا هر گونه سبزينگي اعم از درختان، درختچه ها، گل ها و چمن ها است.

Ø  اراضي اماكن مسكوني، تجاري و صنعتي، محل هاي كسب و پيشه و خدماتي است كه داراي پوشش گياهي چند ساله، دوساله، اعم از درخت، درختچه، نهال و گياهان پوششي (گل، بوته و چمن) است و به منظور استفاد هاي سودمندانه يا زيبايي طبيعي و تلطيف هوا در محدوده و حريم شهر احداث شده است يا بطور طبيعي بوجود آمده باشد.

با توجه به تعاريف بررسي شده مي توان دو بخش را براي فضاي سبز در نظر گرفت اول مجموعه اي از پوشش سبزينه اي شامل درختان، درختچه ها، گلها، بوته ها و چمن كه مفهوم فضاي سبز را از نظر فيزيونومي و شكل ظاهري القاء مي كند. دوم: بر آوردن انتظارت و وظايفي شامل بهبود كيفيت زيست محيطي  انسان، تأمين زيبايي و ساير نيازهاي اكولوژيك كه به عنوان هدف و وظيف در احداث فضاي سبز مستتر مي باشد.

در جامعترين تعريف براي فضاي سبز شهري را اينچنين مي توان تعريف كرد:

فضاي سبز شهري بخشي از فضاهاي باز شهري است كه در عرصه هاي طبيعي يا مصنوعي آن تحت استقرار درختان، درختچه ها، گل ها، چمن ها و ساير گياهاني است كه براساس نظارت و مديريت انسان با در نظر گرفتن ضوابط، قوانين و تخصصهاي مرتبط با آن براي بهبود شرايط زيستي، زيستگاهي و رفاهي شهروندان و مراكز جمعيتي غير روستايي، حفظ، نگهداري يا بنا مي شوند.

 

 

 

اهميت فضاي سبز

فضاي سبز با خواص چند جانبه اي كه دارد نقش فوق العاده در زندگي بشر دارد. خواص چند جانبه آن از توليد اكسيژن و ازت گرفته تا خاصيت گشندگي موجودات مضر با توليد فيتونسيد، از جذب انواع ذرات معلق مضر و مواد آلوده كننده هوا گرفته تا خاصيت تعديل كنندگي شرايط محيطي از برقراري توازن اكولوژيك در محيط گرفته تا خاصيت جذب صداي ناهنجار، از ايجاد محيط امنيت و آسايش تفريح و تفرج گرفته تا مركز تجمع انسانها و.. در واقع زمينه تنوع را در ذهن تداعي مي كند. از طرفي پايه تكامل حيات، نظم ناشي از آنست و فضاي سبز كه جزئي از مجموعه حيات است، طبعاً از نظر برخوردار و در كنار تنوع و نظم، قطعاً زيبايي را به همراه نخواهد داشت و همين طور در كنار زيبايي كمال را.

 

ضرورت فضاي سبز

مهمترين اثرات فضاي سبز در شهرها، كاركردهاي زيست محيطي آنها است كه ايجاد تعادل بخشي در متابوليسم شهر از يك سو و بالا بردن سطح زيبايي از سوي ديگر، سبب افزايش كيفيت زيستي شهرها مي شوند. با توجه به اينكه گسترش از يك سو ارتباط ارگانيك با تكنولوژي و از سوي ديگر با آلودگي دارد (و گريزي از آن نيست). براي تداوم آن بايد كليه عوامل لازم به كار گرفته شوند. مؤلفه هاي اثرات گسترش در شهرها، به طور گوناگوني نظام زيستي شهرها را مي توانند مختل كنند. فضاي سبز مناسب در شهرها يكي از عوامل مؤثر در كاهش اين اثرات بوده و به ويژه در رابط با گرد و غبار، آلودگيهاي شيميايي، هوا، فضاي سبز شبه جنگلي ريه هاي تنفس شهرها به شمار مي‌روند. مهمترين اثرات فضاي سبز در شهرها تعديل دما، افزايش رطوبت نسبي، تلطيف هوا و جذب گرد و غبار است. ساير اثرات فضاي سبز  در شهرها نقش نسبي دارند ولي مجموعه اثرات فضاي سبز حضور آنها را در شهرها اجتناب ناپذير مي كند به طوري كه بدون وجود آن ممكن نيست شهرها پايدار باقي بمانند. مجموعه اثرات فضاي سبز را مي‌توان به طور خلاصه به قرار زير مجموعه بندي كرد.

 

آلودگي هوا

فضاي سبز به ويژه در شكل چيره درختي مي توانند در كاهش آلودگيهاي شيميايي هوا بسيار مؤثر باشند. براي بهره وري از اين كاركرد درختان بايد ضمن استفاده از گونه هاي غير حساس و مقاوم، در صورت صدمه ديدن ترميم و احياء آنها هميشه مدنظر است.

 

آلودگي صدا

فضاي سبز به ويژه درختان در كاهش آلودگي صدا بسيار مؤثر است و مي توانند در صورت برخورداري از گونه هاي مناسب و مكاشت اوصلي تا 4 دسي بل صدا را كاهش مي دهند. اين نقش درختان در شهرهاي بزرگ و بزرگراهها داراي اهميت زيادي است.

توليد اكسيژن و جذب دي اكسيد كربن

درختان، با اين دو كاركرد خود نقش مؤثري در بهبود شرايط زيست محيطي ايفا مي‌كند. اگرچه در مقياس كلان از نظر ايجاد توازن اكسيژني نقش درختان و فضاي سبز نمي تواند قابل ملاحظه باشد ولي در مقياس خرد شهري قابل چشم پوشي نيست. هر درخت راش با دير زيستي متوسط به اندازه سه برابر حجم دو اتاق يك نفره مي تواند دي اكسيد كربن از هوا پاكسازي كند و در حالي كه 40-30 متر مربع از درختان مي‌توانند اكسيژن مورد نياز يك نفر را تأمين مي كنند.

 

كنترل تشعشعات و باز تاب نور

فضاي سبز در شهرها ضمن كنترل تشعشعات خورشيد از بازتاب نورهاي مزاحم و خيره كننده مي توانند جلوگيري كنند.

 

كنترل ترافيك

آريش فضاي سبز در محورهاي درون شهري عامل مؤثري در كنترل ترافيك به شمار مي روند كاشت اصولي درختان در مكانهاي مناسب به عنوان نشانه هاي آشنا در هدايت رفت و آمدها بسيار مؤثر است.

 

زيبايي آفريني

زينت شهرها و مطلوبيت آنها براي زيست، مديون زيبايي آفريني فضاي سبز در اشكال متنوع خود است. فضاي سبز حقارت شهرها را به عنوان پديده انسان ساخت در برابر سيستمهاي طبيعي تاحدي متعادل مي كنند.

 

معماري شهرها

فضاي سبز، جايگزين مناسبي براي ساير مصالح مورد استفاد در معماري جهت تقسيم فضاي ايجاد حفاظ، خلوتگاه و فضاي خصوصي و... به شمار مي روند. علاوه بر اين به عنوان كاتاليزور عامل مهمي در ايجاد پيوند و ارتباط منطقي بين ساختمانها و ابنيه به شمار مي روند.

جذب فون

فضاي سبز، طبيعت بي جان شهرها را به سوي سيستمهاي طبيعي سوق داده و سبب جذب فون ويژه اي مي شوند كه فضاي بي روح آنها را قابل تحمل تر مي كند.

 

كنترل باد

فضاي سبز ويژه  درختان، در صورت كاشت مناسب و هدفمند (تركيب گونه اي و‌‌ آرايش مناسب) مي توانند در هدايت باد (در تابستان جهت خنك كردن) در بخشهاي مورد نظر و تغيير جهت آن در سمت دلخواه بسيار مؤثر باشند.

 

تفرجگاه

فضاي سبز در شكل گيري هر گونه سيستم تفرجگاهي مؤثر بوه و عامل مؤثري در گذران فراغت مردم به شمار مي رود. ايجاد سايه، چشم انداز، تلطيف هوا و هواي پاك جدا از زيبايي از جمله عواملي مي باشند كه در شكل گيري تفرجگاهها حضور فضاي سبز را غير قابل اجتناب مي كنند.

 

تأثير رواني

فضاي سبز و بويژه رنگ سبز يا تغييرلات فصلي آن داراي اثرات رواني بسيار مؤثري است. ارجار ولريخ در تحقيقي كه در زمينه اثرات رواني درختان و فضاي سبز مي تواند دوره بستري بيماران را كوتاه كند. چنين تأثير رواني البته كاربرد اقتصادي نيز در بردارد. طبق گزارش ولريخ وجود فضاي سبز و درختان دوره نقاهت بيماران را 8 درصد كاهش مي دهد. با دادن چشم اندازي از درختان به بيماران به آساني مي توان سالانه صدها ميليون دلار از هزينه بهداشت عمومي را كاهش داد.

ذخيره انرژي

كاشت صحيح درختان مي تواند بر روي مصرف انرژي در ساختمانها تأثير قابل ملاحظه اي داشته باشد. هزينه گرم كردن يا خنك كردن ساختمانها در صورت كاربرد درخت كاهش مي يابد درختان باعث جذب 9 درصد انرژي خورشيدي در تابستان شده و گرماي داخلي ساختمانها را مي توانند كاهش دهند. آمريكاييها با كاشت درختان در نقاط خاص و استراتژيك در اطراف منازل و ساختمانهاي مسكوني سالانه دو ميليون دلار صرفه جويي مي كنند، و اگر درختان در نقاط مناسبي كاشته شوند كه سايه انداز آنها نقاط معيني از ساختمانها  را بپوشاند اين سود دوبرابر خواهد شد. در اماكن مسكوني كه در مناطق بادگير قرار دارند، كاشت درختان بصورت بادشكن مي توان هزينه گرم كردن ساختمانها را برحسب درجه بادگيري و تراكم بادشكن 4 تا 22 درصد كاهش دهد. علاوه بر اين، اثر تعديلي درختان و فضاي سبز روي دماي شهرها سبب مي شود كه مصرف انرژي لازم براي تبريد و انتشار گازهاي گل خانه اي متصاعد شده از واحدهاي مولد انرژي كاهش يابد. كاهش دما در شهرها در اثر تعريق و سايه نه تنها سبب صرفه جويي از انرژي بلكه سبب صرفه جويي در مصرف آب نيز مي شود.

 

تاج بري يا برگاب

درختان با جذب برگاب مي توانند حركت و جريان آب را در سطح غير قابل نفوذ شهر كند كرده و راه افتادن آب در سطح شهر را به تأخير بيندازند. سوزني برگان تا 40 درصد و پهن برگان تا 20 درصد توانايي دارند كه آب باران را گرفته و دوباره از طريق تبخير به فضا برگردانند. اين اثر درختان اگر در سطح جنگلها به عنوان يك  موضوع بحث انيگز به نظر مي آيد در سطح شهر بطور ملموسي مثبت است.

درختان و سيلاب

جريانهاي تند سيلابي و روش مديريت آنها موضوع عمده ديگري در مطالعات زيست محيطي حومه شهرها و زمينه ديگري در بحث هاي اقتصادي است. با افزايش سطح غير قابل نفوذ شهرها (جاده ها و ساختمانها) آب بيشتري بايد به خارج شهرها هدايت شوند. يك شهر نه چندان بزرگ آمريكا با پوشش درختي 30 درصد توانايي دارد تا حركت سيلابها را 14 درصد كاهش دهد. درختان با جذب برگاب از يك سو و هدايت آن به اندامهاي خود، سبب كندي جريانهاي تند و سيلابي مي شوند. سطح اندامهاي درختان از يك سرعت سيلابها را 3 برابر كاهش مي دهد و از سوي ديگر از هزينه ساخت سيستمهاي هدايت جريانهاي سيلابي مي كاهد. در لوس آنجلس يك گروه از مهندسين صنايع نظامي طرحي ارائه دادند تا براي افزايش كشش بستر رودخانه ها در برابر افزايش جريانهاي سيلابي ارتفاع پلها را بالا ببرند. هزينه پروژه بالغ بر ميليونها دلار است. در حالي كه حرف جنگلداران اين است كه افزايش سطح پوشش درختان مي تواند با هزينه كمتري مشكل را برطرف كند

مديريت فضاي سبز شهري

كاهش دما و افزايش رطوبت نسبي

فضاي سبز در شكل چيره درختي به علت گسترش سطح برگي قابل توجه خود نيست به ساير اشكال گياهي مي تواند از طريق تعريق سبب افزايش رطوبت نسبي كاهش دما و تلطيف هوا شود. يك تك درخت، به تنهايي به اندازه ده كولر هوا را  مطبوع و خنك مي كند. درختان دما را كاهش داده هوا را به حركت و جريان وامي دارند و ازخشكي هوا جلوگيري مي كنند. درختزاري از گونه راش به مساحت يك هكتار در شش ماه مي تواند 3 هزار تن آب را به صورت بخار درهوا پخش كند. عمل تعريق درختان با جذب كالري همراه است و به همين جهت سبب كاهش دما مي شود. بدين سان نوراي از گياهان به پهناي 50 تا 100 متر گرما را 3 تا 4 درجه نسبت به مركز شهر كاهش مي دهد و در عين حال 50% بر رطوبت هوا مي افزايد. تفاوت دمايي كه از اين راه حاصل مي شود موجب كاهش اندكي در فشار هوا مي شود كه خود ثمره صعود هواي گرم بر بالاي مناطق ساختماني و مسكوني شهر است. كاهش در فشار هوا، بادهايي به سرعت 12 كيلومتر در ساعت را پديد مي آورد و همين بادها كافي است تا هواي يك شهربزرگ را در عرض يكساعت كاملاً تجديد كرده، خنك و تلطيف كنند. اين پديده بسيار مهم است. زيرا معمولاً بالاي نقاط مركزي شهرهاي خيلي گرم،  قشري از هواي آلوده به شكل گنبد تشكيل مي شود و جريان هواي خنكي كه از مناطق سرسبز شهر برمي خيزد با اين گنبد هواي آلوده به رويارويي مي پردازد. افزون بر اين جريان هواي خنك كه تمايل به فرود آمدن دارد، بر سر راه خود، گرد و غبار معلق در هوا را نيز به سوي خاك مي راند. مقدار اين گرد و غبار در بعضي از شهرها بسيار نگران كننده است. به طوري كه در مركز توكيو 50 تن، در لندن 100 تن و در نيويورك 300 تن گرد و غبار درهر كيلو متر مربع در سال برآورده شده است. اندازه گيري ذرات موجود در گرد و غبار (اين ذرات اثرات ناگواري در دستگاه تنفسي شهروندان دارند) نشان مي دهد كه مقدار ذرات موجود در گرد و غبار برحسب يك ليتر در هوا در مناطق مختلف شهر چقدر با هم تفاوت دارند. نتايج اين اندازه گيريها به قرار زير است:

Ø   در مركز شهر 184 هزار ذره گرد و غبار در هر ليتر هوا

Ø   در ايستگاه مركزي راه آهن شهر 176 هزار در هر ليتر

Ø   در خيابانهاي بي درخت 115 هزار در هر ليتر هوا

Ø   در خيابانهاي درخت كاري شده 38 هزار در هر ليتر هوا

Ø   در پاركهاي شهر 31 هزار ذره گرد و غبار در هر ليتر هوا

بدين سان تنها يك هكتار جنگل مي تواند همانند يك صافي و فيلتري بزرگ هر سال 4 تن گرد وغبار را از هوا گرفتن و پاك كند و رسوب دهد. يك چمن معمولي 3 تا 6 برابر بيش از يك زمين برهنه گرد و غبار جذب مي كند ولي يك درخت 30 تا 60 بار بيشتر همين كار را انجام مي دهد. قدرت درختان در جذب و از بين بردن گرد و غبار متفاوت است و برحسب گونه فرق مي كند. اندازه گيريهاي انجام گرفته در پاريس نتايج زير را بدست داده است.

 

نام درخت	تعداد روز	ميزان گرد و غبار رسوب يافته بر حسب گرم
نارون شاه بلوط نمدار لرگ	15 15 15 15	735/2 295/3 936/0 979/0

فضاي سبز شبه جنگلي به عنوان بادشكن قادر است  تا  از گرد و غبار را در پشت باد پناه كاهش دهد.

 

تغيير ميكروكليما

مهمترين نقش فضاي سبز و درختان بالا بردن سطح آسايش شهروندان از راه تغيير در ميكروكليما است فضاي سبز شبه جنگلي از اين نظر داراي ثمربخشي بيشتري است حداكثر، حداقل دما در داخل توده جنگلي نسبت به فضاي باز مجاز و متعادل تر است. كاهش دما و خنك شدن شهرها به خودي خود سطح آسايش مردم را بالا مي برد.

 

مقابله با جزاير گرما

هم اكنون پژوهشگران نواحي شهري را جزاير گرما نام نهاده اند. زيرا سطوح تيره زمين در شهرها 3 تا 5 درجه سانتي گراد بيش از زمينهاي مجاور گرماي خورشيد را  در طول روز جذب مي كنند از اين راه در 30 درصد از آلودگي هاي هوا سهيم مي باشند زماني كه دماي هوا بيش از 90 درجه فارنهايت باشد، هيچ شهر بزرگي در ايالت متحده به استانداردهاي ملي براي پاكيزگي هوا نمي تواند برسد. ولي در صورت كاهش دما به كمتر از 72 درجه اين امر امكان پذير مي شود. اثر غير مستقيم درختان در كاهش دماي هوا باعث صرفه جويي در هزينه انرژي و همچنين آلودگي مي شود. در شهرهايي كه پوشش درختي خوبي دارند انرژي خورشيد باعث بهبود چرخه هاي طبيعي آب، هوا و مواد غذايي مي شوند. در شهرهاي فاقد درخت كه سطح بيشتر زمين را ساختمانها و سيستمهاي لوله كشي پوشانده اند چرخه هاي طبيعي كوتاه شده و اختلال در جا به جايي انرژي آنها را به جزاير گرما تبديل مي كند كه به نوبه خود باعث افزايش ناراحتي عمومي و افزايش آلودگيهاي شهر مي شود.

 

كاهش ميزان سرب

درختان در كاهش ميزان سرب به ويژه در حاشيه جاد ها و شاهراهها نقش مؤثري دارند. مقايسه تطبيقي درختان با ساير اشكال گياهي علفي و گياهان زراعي نشان مي دهد كه درختان 10 تا 20 برابر گياهان علفي و  2 برابر گياهان زراعي (در مقايسه با سطح معيار كه مناطق فاقد جاده هستند) مي توانند توان رسوب گيري داشته باشند. در مناطق پرترافيك، شهرهاي انبوه و شاهراهها اهميت درختان (برگها، شاخه و برگها و حتي تنها درختان) در جذب ميزان سرب هوا كه از اگزوز ماشينها پراكنده مي شود بسيار داراي اهميت است.

 

الگوهاي فضاي سبز شهري

 

كمربندهاي فضاي سبز محاط كننده

براي تجديد حدود شهر، كنترل گسترش شهر، جلوگيري از رشد بي رويه و به هم خوردن تناسب ساخت مورفولوژي شهر به كار مي رود. اين كمربندها در روند پويش شهر، نقش اوليه خود را ممكن است از دست بدهند ولي نقش بالقوه آنها به عنوان فضاي سبز تعادل بخشنده تفرجگاه  درون شهري و نقش فرعي آنها به عنوان شاخص زنده جهت تشخيص روند شهر، پابرجا باقي مي ماند.

 

كمانهاي سبز

كمربندهاي سبز عريضي مي باشند كه براي مهار رشد بي رويه شهرها و هدايت آنها در جهت دلخواه، برقراري پيوند ميان هسته اصلي شهر و شهركهاي اقماري از يك سو و جدا كردن فضاي اصلي شهر از  فضاي حومه به كار مي روند.

 

محورهاي سبز

اين محورها مشتمل بر محورهاي سبر درون شهر (فضاي سبز امتداد خيابانهاي شهر) و برون شهر (فضاي سبز جاده هايي كه به طور مستقيم يا از طريق كمربندي به درون شهر راه مي يابند).

كمربند سبز

نوار سبزي از درختان و درختچه ها است كه به دور شهرها كشيده مي شود و داراي كاركرد چند جانبه اي است. كمربند سبز بيشتر براي حفاظت شهرها در برابر آلودگي، تلطيف هوا، غربال گرد و غبار، تعددي حدود شهر، گسترش بيروني آن و جدا كردن بخش دروني شهر از اراضي پيراموني بكار مي رود.

 

فضاي سبز گياهان

فضاهاي سبز اشكال گوناگوني به خود مي گيرند و بنا به تراكم محيط شهري و كاربردي كه دارند، مساحت و جايگاههاي متفاوتي را اشغال مي كنند. براي دسته بندي فضاهاي سبز شهري مي توان معيارهاي خاص زير را در نظر گرفت.

-    موقعيت فضاها (شهري، حومه شهري و حاشيه شهري)

-    ميزان تجهيز (آمايش) (تجهيز شده به طور كامل، تجهيز شده به طور ناقص و تجهيز نشده).

-    نوع  و ميزان گشايش در برابر جمعيت (باز، بسته، مجاني و پولي)

 

انواع گوناگون فضاهاي سبز

فضاهاي سبز گونه هاي بسياري از تجهيزات رادربر مي گيرند. انواع تجهيزات تركيبي يا غير تركيبي با آب از اين جمله اند. نوع سازماندهي اين تجهيزات تقريباً با كاربرد فضا تنظيم شده است.

ازجمله اين فضاها مي توان به باغ هاي عمومي، فضاي بازي كودكان،  باغ وحش، باغ  گياهان، گردشگاه و ورزشگاه اشاره كرد.

ممكن است يك يا چند نوع از آزمايشها صورت گرفته با آبگير تفريحي، بركه ماهي گيري، محل آب تني، قايقراني و ورزشهاي آبي تركيب شوند. همچنين مي توان با ايجاد كمپينگ يا ديگر تجهيزات مكمل مانند پارك كودك، اين فضاها را از نظر تجهيزات كامل كرد.

 

انواع فضاي سبز شهري

در طبقه بندي فضاهاي سبز شهري نظرات متفاوتي با اشكال مختلف ديده مي شود ليكن بطور كلي مي توان تقسيم بندي فضاهاي شهري را به شرح زير خلاصه كرد.

1)پاركهاي محله اي – شهري

2)پاركهاي منطقه اي – شهري

3)پارمهاي وسيع

4)پاركهاي حاشيه اي

5)باغچه، كرت ها، باندهاي سبز و باغچه جلومنازل

6)فضاهاي سبز زينتي

7)فضاهاي سبز ربط دهنده

8)كمربند فضاي سبز

9)باغ هاي شهري

 

 

مديريت فضاي سبز شهري در اصل كليه مراحل ارزيابي، طراحي و كاشت متناسب با محل و نظارت در حفظ و نگهداري آن با مشاركت مردم مي باشد.

با توجه به تعريف بالا مديريت در سه بخش زير خلاصه مي گردد:

1-ارزيابي

2-طراحي و كاشت

3-نظارت در حفظ و نگهداري با  مشاركت مردم

 

ارزيابي

ارزيابي مهمترين مرحله از مديريت فضاي سبز شهري بوده و بستر فضاي سبز ما را مي سازد. در صورتي كه اين مرحله به درستي صورت گيرد فضاي سبز پايداري خواهيم داشت در واقع عمل ارزيابي بهترين و مناسب ترين مكان را با توجه به پارامترهاي مورد نياز فضاي سبز (خاك، آب، اقليم و...) شناسايي مي كند در كشورمان در بعضي از نقاط بدون ارزيابي دست به ايجاد فضاي سبز زده اند كه چندان موفق و مناسب نبوده و غير قابل استفاده گرديده است.

 

طراحي و كاشت

در واقع آينده و بهره وري فضاي سبز ما به طراحي و كاشت بستگي دارد و معمولاً با توسعه شهر بايد همگون و متناسب باشد شناسايي گياهان بومي منطقه براي كاشت و طراحي امر خيلي مهمي است كه برخي از كارشناسان معمولاً براي ايجاد طرحي نو از گونه هاي غير بومي استفاده مي كند كه در بيشتر موارد آنها را با شكست مواجه مي كنند همچنين القاء  فرهنگ در طراحي را نبايد فراموش كرد.

 

 

 

نظارت بر حفظ و نگهداري با مشاركت مردم

در  حقيقيت اين مرحله مكمل دو مرحله قبل مي باشد. و برخورد مردم با فضاي سبز شهر خود بايد به آن مرحله رسيده باشد كه خود نقش فعال در حفظ و نگهداري از فضاي سبز داشته باشند. در كشورمان متاسفانه در خيلي از شهرها هنوز فرهنگ برخورد با فضاي سبز را پيدا نكرده و چه بسا نابود شدن فضاي سبز در بعضي از شهرها بخاطر همين موضوع بوده است. بنابراين مسئولين مرتبط بايد با فرهنگ سازي اين معضل را جدي تر بگيرند.

ضمن بحث پيرامون مفاهيم مشاركت ضررت و اهميت مشاركت فعال شهروندان در موفقيت فرايند مذكور، راهكارهاي پيشنهادي براي اين منظور ارائه مي گردد.

طراحي كاشت گياهان در فضاي سبز

درختان، درخچه ها، پيچ هاي زينتي، گياهان پوشي و گلهاي يكساله و چند ساله غالباً مهم ترين عناصر در محوطه سازي و طراحي فضاي سبز به شمار مي روند.  انتخاب، بكارگيري و نگهداري از اين گياهان سه عامل اساسي در كارايي فضاي سبز هستند كه بايد همواره توسط طراح مورد توجه قرار گيرند. بنابراين نكته بسيار مهم در طراحي فضاي سبز انتخاب گياهي است كه بتواند بيشتري كارايي ممكن را با حداقل نياز به نگهداري فراهم آورد. نكته ديگر استفاده از گياهان مناسب با توجه به نيازهاي مختلفي است كه طراح با آن روبروست در فرايند طراحي و كاشت، توجه به نوع گياهان و نحوه قرار گرفتن گياهان نسبت به يكديگر در جهت رسيدن به يك طرح زيبا و كارآ ضروري به نظر مي رسد.

 

گياهان بومي

يك راهكار مهم كه جايگاه ويژه اي در محوطه سازي دارد، استفاده از گياهان بومي مي باشد. اگرچه امروزه افزايش بسيار زيادي در زمينه استفاده از اين گروه گياهان در فضاي سبز ديده مي شود، ولي هنوز راهي بسيار طولاني تا بكارگيري همه پتانسيلهاي موجود وجود دارد. گياهان بومي مقاومت بالاتري نسبت به خشكسالي، آفات و بيماريها دارند كه اين امر هزينه نگهداري فضاي سبز را پايين مي آورد. افزون بر اين، استفاده از اين گياهان سبب پايين آمدن هماهنگي بين فضاي سبز تازه تأسيس و محيط طبيعي فراگيرنده آن مي گردد. طراحان و سازندگان فضاهاي سبز عمومي  و خصوصي پيش از تخريب پوشش طبيعي محوطه ها بايد سايت خود را از نظر پوشش گياهي كاملاً ارزيابي نمايند.

نكته بعدي در طراحي كاشت موفق، توجه به عوامل اكولوژيكي منطقه مانند تفاوت در دماها، پستي و بلندي، بافت و ساختمان خاك و ميزان بارش مي باشد تنها با توجه به اين موارد است كه مي توان  يك محوطه زيبا و كارا با استفاده از گياهان بومي فراهم آورد.

 

كنارهم قرار گرفتن گياهان

گياهان اصولاً به صورتهاي تأكيدي يا تكي، خطي، گروهي و توده اي قابل كشت هستند هر يك از اين روشهاي كاشت اثر متفاوتي را در بيننده ايجاد مي كنند. در يك محوطه سازي اصولي كوشش مي شود كه از هر چهار روش ياد شده در جاي مناسب و به ميزان درست بهره گرفته شود.

 

كاشت منفرد يا تأكيدي

روش كاشت تأكيدي روش مناسب براي تأكيد و نمايش يك درختچه با ويژگي هاي رشدي خاص و يا يك درخت با عادات رشد غير معمول و زيبا مي باشد. اگر به تعداد مناسب از اين نوع كاشت استفاده شود، گياهان تأكيدي باعث ايجاد تنوع و مانع تكرار خسته كننده در طرح مي شوند و ديد بيننده را به نقاط موردنظر طراح معطوف مي‌نمايند. ولي در صورتي كه تعداد زيادي گياه تأكيدي مورد مصرف قرار گيرد. باعث نوعي آشفتگي بصري در طراحي خواهد شد. استفاده از يك گياه تأكيدي و يا يك درخت كوچك در نزديكي ورودي ساختمان مي تواند ايجاد يك  نقطه كانوني نمايد و در تقويت و نمايش آن ورودي بسيار كارساز است.

بسياري از گل دهنده مناسب كه به عنوان گياه تأكيدي مورد استفاده قرار مي گيرند.

ارغوان

ابريشم

باران طلايي

سه رنگ

انواعي از كراتوس ها

سدروس ها

كاج ها

نوئل ها

ماگنولياي تابستانه

 

كاشت درختان رديفي يا خطي

رديف درختان، درختچه ها و ديگر گياهان بطور مؤثري باعث امتداد خطوط معماري بناها در محوطه خارجي آنها مي شود. خطوط مستقيم يا منحني درختان كاشته شده نيز مي تواند محوطه هايي سايه دار و مناسب براي پارك خودروها در گذرگاهها و خانه ها ايجاد كند. همچنين از رديف گياهان مي توان به جاي بادشكن، ديواره جدا كننده، ديوار كاهنده شدت صوت و يا مانعي دربرابر آلودگي هاي بصري استفاده كرد.

در اين نوع كاشت بايد دقت كرد كه از  گياهان مقاوم و كاملاً سازگار با محيط استفاده شود. زيرا در صورتي كه يك يا چند گياه دچار مشكل شوند تأثير بصري بسيار نامطلوبي در همه گياهان موجود در آن رديف گياهي خواهد داشت بنابراين  اطمينان از يكدست بودن خاك بستر و شرايط زهكشي و نوري محل در طول رديف گياهي بسيار مهم مي‌باشد. گياهاني كه براي اين نوع كشت مناسب مي باشند عبارتند از:

برگ نو

انواع زرشكهاي زينتي

گونه هاي شمشاد

نوش

سرخدار

نارون

تبريزي

گونه هاي نخل

 

كاشت گروهي

روش كاشت گروهي روشي به نسبت طبيعي تر در استفاده از گياهان مي باشد در اين روش تعدادي درخت و درختچه در نزديكي يكديگر قرار مي گيرند و ايجاد يك توده گياه مي كنند از آنجايي كه گياهان عموماً در اين روش بصورت طبيعي در كنار يكديگر جاي مي گيرند، كاربرد اين سبك كاشت مي تواند بخوبي بين محوطه هاي تازه تأسيس و محيط طبيعي پيرامون آنها ارتباط و همبستگي برقرار نمايد.

انواع سبدها

انواع زغال اخته زينتي

ياس زرد

زرشك سرخ

گل توري

 

كاشت توده اي

روش كاشت توده اي در واقع نوع گسترش يافت روش كاشت گروهي مي باشد در كاشت توده اي، گياهان هويت انفرادي خود را از دست مي دهند و در قالب يك طرح كلي جاي مي گيرند. توده هاي گياهي بويژه در مرتبط كردن ساختمانهاي بزرگ يا محيط هاي پيراموني آنها مي توانند بسيار سودمند باشند، البته در صورتي كه مقياس و ارتباط مناسب يبن اين توده هاي گياهي و ساختمانهاي مورد نظر وجود داشته باشد. درختچه ها كه بصورت توده اي قابل كاشت هستند.

بداغ

به ژاپني

اسپيره

طاووسي

البته هر يك از گونه هاي نامبرده مي تواند بسته به شرايط و چگونگي تركيب بندي با ديگر گياهان در روش هاي مختلف كاشت مورد استفاده قرار بگيرند.

در قرار گيري گياهان نسبت به يكديگر و همچنين نسبت به محيط فراگيرنده آنها، توجه به شكل كلي، رنگ و بافت گياهان داراي اهميت بسيار زيادي مي باشند. افزودن به اين در كليه مراحل طراحي بايد اصول زيبا شناسي شامل سادگي، ترتيب و تسلسل، تقارن، تنوع، تعادل و توازن، تأكيدي، تكرار و ريتم و مقياس را براي دستيابي به يك طراحي كاشت موفق در نظر داشته باشد.

يك طراحي كاشت موفق با وجود دارا بودن اجزاي تكثير، بايد وحدت و يكپارچگي داشته باشد و مجموعه اجزاي آن بايد بتوانند حس مورد نظر طراح را به بيننده منتقل نمايند.

با توجه به مطالب ذكر شده مي توان مراحل زير را براي يك طراحي كاشت اصولي در نظر گرفت.

Ø   بررسي و مطالعه شرايط اقليمي منطقه

Ø    شناسايي گياهان بومي و يا سازگار با اين شرايط اقليمي

Ø    شناسايي نيازها و محدوديت هايي كه طراح با آن ها روبروست.

Ø    انتخاب گياهان مناسب با توجه به شكل كلي، رنگ و بافت آنها

Ø    مشخص كردن نحوه كنار هم قرار گرفتن بادر نظر گرفتن اصول زيبا شناسي

در اين صورت يك فضاي سبز موفقي با بيشترين زيبايي بصري، كارايي و پايداري و كمترين هزينه نگهداري بدست خواهد آمد.

 

الف) خواسته ها

استفاده از گونه هاي چربي به خصوص در فضاي سبز شهري به منظورهاي مختلف صورت مي گيرد كه بطور عمده عبارتند از :

1-                       آرايش و زيبايي درختان

2-                       ايجاد سايبان و تلطيف هوا

3-                       جلوگيري از آلودگي صدا

4-                       ايجاد بادشكن و جلوگيري از گرد و خاك

5-                       آشنا كردن مردم با درختان و درختچه هاي مختلف

6-                       ايجاد ديواره سبز، پرچين و اسپاليد (داربست)

7-                       آرايش روي چمن

8-                       ايجاد مكان مناسب براي جلب پرندگان و آشيان گزيني آنها

9-                       توليد ميوه مناسب براي حيات وحش پرندگان

10-                 ايجاد پيكره هاي سبز هنري و معماري

11-                 به نمايش گزاردن ويژگيها، جاذبه ها و زيبايماي اندامهاي درختان

انتخاب درختان براي هر يك از خواسته هاي موردنظر كه ذكر شد لازم است معيارهايي در نظر گرفته شود.

 

ب) معيارها

در انتخاب درخت براي هر يك از خوسته هاي مورد نظر كه ذكر شد لازم است معيارهايي در نظر گرفته شود.

ب-1- معيارهاي نخستين

Ø   عمر طولاني

Ø    ابعاد متوسط

Ø    سيستم ريشه اي عميق

Ø    پاكيزه و بهداشتي بودن آن

 

ب-2- معيارهاي دومين

بديهي است بسياري از عوامل ديگر كه پس از معيارهاي نخستين مورد توجهند عبارتند از مقاومت در برابر:

Ø   آلودگي هاي شيميايي هوا و خاك

Ø    خشكي

Ø    گرما و سرما

Ø    باد و طوفان

Ø    آفات و بيماريها

Ø    فشردگي خاك

Ø    سنگيني برف و شكننده بودن شاخه هاي تاج

Ø    شرايط نامناسب بافت خاك  و زهكشي آن

Ø    غرقابي بودن خاك

Ø    نور شب

Ø    رقابت

در اينجا براي هر كدام به اختصار مثالهايي ذكر مي گردد.

الف) خواسته ها

1- آرايش و زيبايي خيابانها

انتخاب ابعاد معيني از درخت متناسب با عرض خيابانها، پياده رو و عرض مسير عبور ماشينها در زيبايي و آرايش دادن به خيابان بسيار مهم است. خيابان ها بخصوص زماني كه خود زيبا هستند نبايد بوسيله انبوهي از درختان بلند پوشيده شوند كه در اين صورت درختان نه تنها به زيبايي خيابان نخواهند افزود بلكه منظره آن را زشت خواهند كرد بايد ابعاد درختان، فواصل درختان  به گونه اي باشند كه هم حاشيه خيابانها، ساختمانها، مغازه‌ها خود نمايي كنند و هم درختان جلوه گر باشند در خيابانهاي باريك تاج كشيده، در خيابانهاي عريض تاج گسترده زيبايي بيشتري خواهد بخشيد. ارتفاع آنها بستگي به ابعاد خيابان خواهد داشت. زيبايي كشل يا فرم درخت در انتخاب درخت براي آرايش خيابان بسيار مهم است تاج انبوه با شكل هاي كروي يا پهن مانند.

Celtis o idenalis, Carya illinoensis

Celtis caucasica, Quecus cc longipes, Quevcus velutina pistacia mutica, Aesculus carnea, Ulmus densa Juglans regia, Crataegus aronia.

Acer rubrum, Crataegus phaenopyrum, Acerx nigurum, Tilia Americana, Quercus palustris, pyrus syviaca.

براي خيابانهاي مناسب تر از درختان با تاج نامنظم چون

Gleditisia triacanthos, Acer negundo, Aesculus glabra

را مي توان نام برد.

دو گونه بلوط هميشه سبز اروپا و امريكا به ترتيبQuercus virginiana , Q ilex از زيباترين درختان خياباني با تاج كروي هستند كه براي مناطق با زمستان معتدل و مرطوب مناسبند. درختان با تاج هرمي چون Ginkyobiloda fastagiata يا fagus sylvatica fostagiqta نيز بسيار زيبا هستند.

2- ايجاد سايبان

عامل عمده در انتخاب درخت سايبان، شدت يا ژرفاي سايه، انبوهي شاخه ها، انبوهي برگ، بافت برگ و آرايش آن، قطر وارتفاع تاج نقش عمده در ميزان ژرفاي سايه يا شدت آن دارد.

در شهرهايي با آفتاب سوزان، سايه انبوه يا ژرف درختاني چون Morus alba، Carpinus betulus، Parrotia persica و Quercus borealis مناسب است، اما در شهرهايي با تابستان گرم و زمستان سرد كشت درختان با تاج انبوه كه در زمستان خزان مي كنند چون A.hippocastanum، Aesculus carnea، Acer platanoides مناسب ترند.

3- جلوگيري از آلودگي صدا

در جلوگيري از آلودگي صدا عواملي چون اندكس سطح برگ، اسكروفيلي  يا چرمي بودن، بافت تاج به خصوص وزن مواد در واحد سطح بسيار مهم هستند. درختاني چون انجيلي، نوش، Qurcus ilex ، Thusa giganxea در كاهش آلودگي صدا بسيار مؤثر مي باشد درخت انجيلي تنها در فصل رويش چنين نقشي را دارد.

4- ايجاد بادشكن و جلوگيري از گرد و خاك

در نواحي كه وزش بادهاي شديد وجود دارد براي حفاظت از تأسيسات، مجموعه‌هاي آسيب پذير و درختان و درختچه هاي پارك هاي درون شهري، احداث بادشكن از درختان ضروري است در انتخاب اين درختان عواملي چون استحكام تنه درخت، ريشه هاي عميق آن، برگها و شاخه هاي مقاوم در برابر باد، تاج بلند و متراكم بايد مورد توجه قرار گيرد. درختاني بلند با تاج انبوه چون Liriodendron talipifera كه تا 30 متر ارتفاع مي رسند به ظاهر بادشكن خوبي به نظر مي رسند اما به علت ريشه هاي نسبتاً سطحي و چوب ضعيف آن در برابر بادها شديد ريشه كن شده و يا مي شكنند، در حالي كه درخت عنبر سايل Liquidambar styraciflua در برابر چنين بادهايي محكم ايستادگي مي كند. درخت بلند بازو مقاومت بسيار خوبي در برابر چنين بادهاي شديد دارد در حالي كه اغلب صنوبرها در مقابل بادهاي شديد بسيار ضعيفند. بسياري از درختان توت براي اين منظور مناسبند.

در جلوگيري از گرد و غبار خصوصيات فيزيكي سطح برگ، وجود پرز، كرك، زايده هاي گوناگون سطح برگ با مجموعه انبوهي برگ تاج در نگهدراي گرد و خاك ملاك تفكيك هستند، چنانكه نارونهايي كه سطح برگ زايده دار دارند  مانند Ulmus glabra بيشتر از درختان نمدار كه سطح برگ صاف دارند مي توانند گرد و خاك در خود ذخيره كنند.

5- كشت در گلدانهاي بزرگ براي خيابانها و پاركها يا فضاي بين ساختماني

در بسياري از شهرهاي اروپا و آمريكا درختاني را كه قابل پرورش در گلدانهاي بزرگ بتوني و جابجايي هستند در فصل رويش در خيابانها يا مكانهاي مناسب فضاي شهري قرار داده و سپس در طول فصل سرما آنها را به گلخانه هاي بزرگ منتقل مي كنند. بدين  وسيله بعضي گونه هاي بسيار زيبا يا جالب توجه را مي توان مورد استفاده قراز داد مانند انواع مركبات

Casimiroa edulis, laurus nobilis, Eugenia paniculata, ligustrum lucidum, Hymenosporum favum, olea euopea Metrosidros tomentosa, Macadamia tenifolia

و تعداد زيادي از نخلها چون نخل كنتيا، نخل كاناري، نخل ملكه

Areeastrum romonzoffianum

Dicksonia Antarctica                                سرخس هاي درختي چون    

Musa ensete                                                        سيكاها و موز

 

 

 

 

6- آشنا كردن مردم با درختان و درختچه هاي مختلف

با انتخاب گونه هاي مختلف درختي و درختچه اي مي توان شهر را به يك باغ بتانيك بزرگ تبديل كرد. شهر آبادان در جنوب كشور از اين نظر شهرت داشت. در حال حاضر بسياري از شهرهاي جنوب كشور داراي چنين ويژگي مي باشند. درختاني چون

Davidia involucrate, Arbutus unedo, crataegus lavallei, crataegus oxyacantha

مناسبند.

7- ايجاد ديورا سبز، پرچين و اسپاليه (داربست)

كشت رديفي انبوه به اصطلاح «پرده اي» از درختان و هرس آنها به روشهاي فرانسوي، هلندي مي توان پرده اي سبز با ارتفاع بلند بوجود آورد.

اين روش براي درختان ممرز در اروپا بسيار متداول است ضمناً درختاني چون نمدار، چنار Ginkyo biloba fastigiana، افرا، راش، سرخدار و بعضي گونه هاي اكاليپتوس مانند E.rudis و درختان تا دانه Celtis australis براي اين منظور بسيار مناسبند نمونه هاي زيبا از ديوار سبز را مي توان در پاريس، كاخ ورسال مشاهده كرد.

در اين فرم پرورش مي توان شكلهاي مختلفي بوجود آورد. درختان مركبات و گونه هايي از افرا چون Acer circinatum و آبشار مالايي Laburnum watereri به عنوان اسپاليته مناسبند.

8- آرايش روي چمن

تعداد از درختان به صورت منفرد يا درگروههاي كوچك زيبايي خاصي به چمن داده  و منظره بديعي ايجاد مي كنند درخت Brachyhiton popuhneus بسياري از گونه ها و ارقام سيب زينتي چون Fagas sylvatica،  Halesia calolina، Malus floribunda، Carya illinoensis را مي توان نام برد درخت Cafalpa bignonioides روي چمن بسيار زينت بخش است و با تاج انبوه خود سايباني بسيار زيبا ايجاد مي كند، گونه و ارقامي از كركف نيز با سايه انبوه و فرم زيباي تاج بابرگهاي سبز يا رنگين به صورت تك درخت مناسب چمن مي باشد از اين نظر تعدادي از افراهاي زينتي چون Acer palmatum مشهورند.

9- ايجاد مكان مناسب براي آشيان گزيني پرندگان

كشت تعدادي از درختان بلند براي جلب پرندگان و مكاني امن براي آشيان گزيني در پاركها به منظور حمايت از جميعت پرندگان در بعضي كشورهاي اروپايي از قديم متداول بوده است در اين مورد معيار اصلي براي آشيان گزيني پرندگان، تراكم انشعابات تاج يا مكان مناسب در انتخاب تنه درختان است.

نخلهاي بلند در مناطق معتدله و گرم مكان بسيار مناسبي را در انتها تنه براي تخمگذاري پرندگان فراهم مي كنند درختان بلند چون تبريزي، اوجا و شاه بلوط هندي براي آشيان گزيني در شرايط شهري در داخل پاركها مناسب هستند.

10- توليد ميوه مناسب براي حيات وحش پاركها و فضاي سبز نسبتاً بزرگ شهري و جلب پرندگان

حمايت از جانوراني چون سنجاب، با كشت درختان دانه خوراكي مانند Quercus , Carya, Juglans, Fagus و نظاير آن در بسياري از پاركها و فضاي سبز كنار خيابان در بسياري از كشورها متداول است. براي جلب پرندگان، كشت گونه اي از درختان كوچك و درختچه هاي ميوه گوشتي رنگي چون Sorbus, Cerasus, Arvbutus, Ficus, Morus, Ribes, Hetrermeles, Cotolleastor, Berberis, Mahonia, Callicarpa, Lonicera, Diospyros مناسب مي باشد.

11- ايجاد پيكره در هنر معماري سبز

فرمهاي پرورشي درختان به كمك هرس زيبايي اعجاب انگيزي به محوطه ها و پاركها مي دهد تعدادي از درختان بسيار انعطاف پذير و به سهولت شكل پذير هستند از اين نظر گونه هاي چون سرخدار، شمشاد، جل، ممرز و نمدار بسيار مناسبند. تعداد درختچه ها براي اين منظور بسيار زيارند. ضمناً با قطع ساقة اصلي درختان، بسياري از آنها را مي توان بصورت جست زاد با ساقه ها يا جستهاي متعدد نگهداري كرد كه گاهي زيبايي خاصي پيدا مي كنند بعضي ازدرختان بدون هرس فرم اعجاب انگيزي دارند مانند: Fagus sylvatice CV. Peudula

12- به نمايش گزاردن اندام درختان

تعداد درختان بوسيله شكل، رنگ اندامها يا عطر گلهايشان مشهورند، بعنوان مثال گونه هاي زير با رنگ آميزي پاييزه برگها بسيار تماشايي هستند.

رنگ زرد                              Populus tremuloides

رنگ زرد                                  Ginkyo biloba

رنگ قرمز                           Liquidambar styraciflua

رنگ سرخ تا قرمز                    Acer hyrcanum

رنگ سرخ                                                 Qurcus rubra

رنگ سرخ                              Acer rubrum

رنگ سرخ تا قرمز آميخته به سبز         Parrotia persica

تعدادي از گونه هاي سماق به رنگ سرخ      Rhus. Spp.

تعدادي با ميوه هاي رنگي مورد توجه  Citrus, Arbutus, Crataegus, Ilix, Ziziphus, Sorbus, Cornus nuttallii

بسياري از درختچه ها داراي ميوه هاي رنگي مي باشند شكل ميوه بعضي درختان جالب توجه است مانند درخت سوسيس Kigelia pinnata يا درخت فلوس Cassia fistula از مناطق گرمسيري كه بصورت گلداني در مناطق سرد و معتدل مي توان به نمايش گذارد.

پوست درختان Betula, Cornus florida, phellodendron amurense, cladrastis lutea, Salix carmanica, parrotia persica بسيار جالب است گاهي به منظور نمايش رنگ و شكل پوست بعضي از گونه هاي اكاليپتوس نيز كاشته مي‌شود.

تعدادي از درختان و درختچه ها به منظور عطر گلهايشان مشهورند مانند Asimina triloba, Hamamelis, Chimonanthus, Philadelphus, Albizia lebbeck, skimmia Japonica

 

زيبايي فضاهاي شهري

كاشت رديفي گياهان

درختاني كه به صورت رديفي در امتداد خيابان ها و بلوارها كاشته مي شوند بايد خصوصيات لازم را براي بقا در محيط زيست شهري، خصوصاً‌ در فضاي خيابانها كه غالباً محدود است را داشته باشند. درخت خياباني دورنمايي مستقيم و منظم دارد و انشعابان آن بسيار متوازن است. در اين رابطه بايد انواعي از درختان انتخاب شوند كه چوبشان شكننده نبوده و ريشه هاي آنها ضرري براي مصالح پياده روها و كانالها ايجاد نكند.

كاشت درخت مستلزم حفر گودالهاي نسبتاً ژرف و گسترده است و فاصله هر گونه گياهي كه ارتفاع آن از 2 متر بيشتر باشد بايستي 2 متر و گياهاني كه ارتفاع آنها كمتر از 2 متر باشد تا 5/0 متر از ساختمانهاي اطراف فاصله داشته باشند. در شهر براي جلوگيري از هر گونه وقفه در تردد حداقل مطلوب ميان مسير تردد و درخت بايد 5/1 متر در نظر گرفته شود.

 

گلها

با آرايش گلها مي توان به زيبايي فضاهاي شهري افزود.  حتي اگر گلها به خودي خود جنبه تزئيني نداشته باشند، مي توان آنها را در تركيب با درختان و بوته ها و روي چمنها بيشتر به رخ كشيد. در مكانهايي ويژه بايد سياست گلكاري اولويت  داشته باشد. در جاهايي كه از قبيل ايستكاه هاي راه آهن، شهرداري، پست، مدارس، ميادين و چهارراه ها، كه مردم تردد بسيار دارند، وجود گل ضروري است. محورهاي عمده تردد مثل ورودي شهرها، چهاراهها، خيابانهاي اصلي و گذرگاههاي پياده رو را مي توان با باغهاي گل يا گلكاري زيباتر جلوه داد. گلها  مي توانند با رنگ هاي گوناگون خود چمنها و بناهاي سنگي را بيارايند. گلهاي منتخب گلكاري، چرخه هاي گياهي گوناگون و در نتيجه نيازهاي مختلفي دارند و آنچه در طراحي برنامه گلكاري اهميت داشته و بخوبي قابل تشخيص است اين چرخه ها و نيازهاست.

گياهان پيازدار يا غده اي كه اكثراً براي گلكاري در فصل بهار به كار مي روند، بايد در پاييز كاشته شوند. گلهايي نظير نرگس، لاله، سنبل، عنبر و نرگس پايه بلند از اين دسته‌اند. برخي از انواع گلها، براي چند سال متوالي در باغچه گل مي دهند، البته به شرط آنكه برگهاي آنها را پس از آنكه خشك شدند، قطع كنيم. گياهان يكساله اي كه در تابستان گل مي دهند تمام چرخه زندگي خود، يعني جوانه زدن، گل دادن و خشك شدن را همان سال طي مي كنند. اين گياهان، اغلب براي رشدشان به تأسيسات گرمايي (گلخانه يا پوشش) نيازمندند. گياهان چند ساله يا دايمي از جمله شمعداني، همانند گياهان يكساله با روش قلمه زني كاشته مي شوند. گل كوكب براي پايان فصل تابستان گياه مناسبي است. اگر اين گياهان در ماههاي ارديبهشت يا خرداد كاشته شوند، تا شروع فصل سرما گل خواهند داد. انواع مفيد و قابل استفاده اين گياهان هم موجب مي شود كه ما مجموعه متنوعي از رنگ، شكل و اندازه گلها داشته باشيم. گياهان دو ساله اي را كه در بهار گل مي دهند، ابتدا در ماه مرداد در گلخانه كاشته و سپس در ماه آذر به باغچه منتقل مي كنند، چرخه دو ساله زندگي اين گياهان به گونه اي است كه بايد سرما ببينند تا به خوبي گل دهند.  گياهاني كه چرخه عمرشان چند ساله است و كاربرد فراوان دارند. بايد از نظر رشد و فصل گلدهي به دقت مورد مطالعه قرار گيرند. لازم به تذكر است كه نگهدراي اين گياهان با بازسازي، نوسازي خاك و مراقبت هاي مختلف ميسر است.

براي زيبايي فضاي گلكاري شده، بايد هماهنگي رنگها را در نظر داشت. حتي اگر گلهايي با يك نوع رنگ انتخاب مي شود، مي توان با طيف هاي مختلف همان رنگ گونه اي اثر نقاشي بوجود آورد. اگر دو يا سه رنگ انتخاب شود، بايد دقت كرد كه از اجتماع رنگهاي تند اجتناب شود. همچنين بهتر است براي حفظ هماهنگي رنگها، از سه رنگ بيشتر استفاده نشود. كارشناسان امر، اجتماع رنگهاي زير را پيشنهاد مي كنند: قرمز و سفيد، قرمز پررنگ و صورتي، زرد و نارنجي، زرد و سفيد، زرد پررنگ و بنفش، نارنجي پررنگ و بنفش، صورتي پررنگ و آبي، گلي و قرمز تند.

همچنين بايد از رنگ آميزي تند گلدانهاي گل اجتناب كرد، زيرا  جاذبه رنگ گلها را كم مي كند با توجه به انواع نامحدود گلهايي كه مي توانند فضاهاي شهري را تزيين كنند، ارايه فهرستي كامل از آنها مقدور نيست. با اين وصف، مي توان طبقات گوناگوني از گلها را براساس توانايي شان در ايجاد اشكال انبوه گل مشخص كرد. براي ايجاد شكلي كوچك و انبوه از گل، معمولاً از اين گلها استفاده مي شود: بگونيا (باريك، پيازي)، شمعداني، كولوس، آژراتم كالسلر ناهموار، گل حنا، اطلسي و مرزنگوش (فراموشم مكن). همچنين براي ايجاد شكلي انبوه از گل، مي توان از اين گلها استفاده كرد: كوكب، آهار، رز هندي. مينا، لاله، سنبل، نرگس و زنبق.

در شهرهاي ما، انواع گلهاي سرخ (رز) بيش از ساير گلها ديده مي شوند. محبوبيت اين گلها مديون اين دلايل است:

Ø   بوته هاي آنها فصلي نبوده و تا چند سال. حداقل ده سال، دوام دارد. بنابراين سرمايه گذاري روي اين گلها در مقايسه با هزينه گلكاري انواع ديگر، به مقدار  كاهش مي يابد.

Ø    مي توان گلهاي سرخ را به راحتي با انواع ديگر گل در يك جعبه، تركيب كرد، زيرا بوته هاي گل سرخ سالانه تا پنج ماه گل مي دهند و از اين طريق مي توانند پايان عمر  انواع ديگر گلهاي آن مجموعه را جبران كنند.

 

 

 

كاشت گياهان در لاوك (گلدانهاي بزرگ)

از روش كاشت گياه در لاوك بايد به دلايل مختلف  از  جمله مسايل زيبايي شناسي، فني و مالي حتي الامكان خودداري كرد. برخي از انواع گياهان بيش از ساير آنها براي اين نوع گلكاري مناسبند. كاشت گياهان در لاوك، معمولاً در گذرگاههاي پياده رو، ميدان ها و گاه در محورهاي تردد اتومبيل صورت مي گيرد. صرف نظر از نوع لاوك انتخاب شده (سنگريزه، سيمان، بتن مسلح، چوب يا مواد پلاستيك) دو نوع گياه را مي‌توان در آن پرورش داد:

Ø   گياهاني كه ويژگي تزييني خاصي دارند.

Ø    گياهاني كه بيش از يك فصل دوام ندارند.

در مورد اول، اولويت با گياهان بوته اي گلدار يا بي گل  است؛ زيرا رشد و نمو آنها محدود بوده و انعكاس حررات ذخيره شده در مواد كاني را تحمل مي كنند.

براي مورد دوم، گياهان انبوه، از قبيل شمعداني پيچي، اطلسي، رز هندي و گل داوودي مناسبترند. گلدانهايي نيز وجود دارد كه داخل آنها ظروف مجزا و قابل تعويض قرار گرفته و مي توان از طريق آنها مقدمات گلكاري را دركارگاهها فراهم كرده و از اين طريق تكثير گياهان را به آساني ممكن ساخت.

گياهان خزنده بالا رونده

از جمله گياهان گلداري كه در محيط شهري پرورش داده مي شوند، مي توان به گياهان خزنده بالا رونده و چسبنده اشاره كرد. متاسفانه از آنجا كه اين نوع گياهان به اندازه كافي مورد توجه قرار نگرفته اند، كاربرد كمي دارند. معمولاً براي اين نوع گياهان سه نوع كاربرد در نظر گرفته مي شود: پوشاندن ديوارهاي سنگي يا سطحي كه نماي جالبي ندارند، پوشاندن داربست ها و الاچيق ها در پاركها، باغها يا ميادني كوچك و يا استفاده براي پوشش زمين به جاي چمن در مناطقي كه عبور از آنها به سختي صورت مي گيرد.

درخت تاك و پيچك از مشهورترين گياهان بالا رونده يا پيچي اند. البته بالا رونده هاي ديگري نيز هستند كه گلهاي مورد توجهي دارند مانند: پيچك كوچك، بگونيا، ياس چمپا، پيچ اقاقيا و گل ساعتي.

از گياهان چسبنده مي توان موارد زير را نام برد:

Ø   گياهان «ريشه  دوان» (مانند پيچك وتكوما) كه به كمك ريشه هاي كوچك و هدايتي خود به ساختمانهاي  مي چسبند.

Ø   گياهان پيچنده مانند پيچ اقاقيا و اريستولوش، كه ساقه هاي آنها به دور داربست مي پيچند.

Ø   گياهان بنددار، كه در آنها برگها يا برگچه ها به رشته هاي باريك  (مانند مو) يا بادشكن تغيير شكل مي دهند.

Ø   بوته هاي بالا رونده اي كه شاخه هاي بلند و باريك آنها به پرچين مبدل مي‌شود. مانند بوته گل رز فورسيتيا

بنابراين، انتخاب گياه چسبنده يا بالارونده در درجه اول به روش چسبندگي يا بالاروندگي آن كه نوع داربست را نيز مشخص مي كند بستگي دارد.

شكل و رنگ برگها و شكل و رنگ گلهاي گياهاني مانند اقاقيا و پيچك و نيز فصل گلدهي اين گياهان، در انتخاب آنها نقش دارند. دوام و استقامات اين گياهان در مقابل سرما نيز حتماً بايد در نظر گرفته شود. برخي از اين گياهان از گونه علفي اند و هر سال بايد بذر آنها افشانده شود، برخي ديگر نيز از گونه چوبي اند و دهها سال عمر مي كنند.

 

پرچين ها

پرچين ها حصارهايي سبزند كه براي حفاظت و تفكيك يا تعيين حدود به كار مي‌روند، پس اين مزيت را دارند كه به جاي حصار يا ديوار، در فضاي شهري مورد استفاده قرار گيرند.  پرچين انواع مختلفي دارد:

 

پرچين هاي هرس شده:

اين نوع پرچين، از گياهاني كه از  يك تيره اند تشكيل مي شود. پرچين هرس شده كه گاه دو متر بلندي دارد، به صورت درهم و فشرده كاشته مي شود. گياهان مناسب براي اين نوع پرچين عبارتند از: سرخدار، ترون، لونيسرا، شمشاد، افونموس. سندروس، درخت غار، شارمي، پيراكانت، بربري و درخت راش.

 

پرچين هاي آزاد:

روي كاشت اين نوع پرچين ها مشابه پرچين هاي هرس شده است. در اين روش گياه آزادانه و به طور طبيعي رشد مي كند. اين نوع پرچين ها، سالانه در دو نوبت هرس مي شوند تا از انشعاب زياد از حد شاخه ها جلوگيري شده و شاخه ها و برگها سبك تر شوند. گياهاني كه باري اين نوع پرچين مناسبند عبارتند از: تبريزي، اوبپين، بامبو، غار صورتي، فورسيتيا، راش، اسطوخودوس، پيراكانتا. بيد و درخت گز.

 

 

 

پرچين وحشي

اين نوع پرچين ها به پرچين هاي صحرايي نيز معروف بوده و از مجموعه اي از درختان و بوته هاي محلي تشكيل مي شوند. در پرچين هاي وحشي، گياه هرس نمي شود و به تدريج بيشه اي را به وجود مي آورد. گياهاني كه اغلب در اين نوع پرچين ها مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از: اوبپين، خمان، درخت فندق، درخت كولكن، اقاقياي پيچي، افونموس، ياس درختي. رز بوته اي، درخت گز، تروئن، درخت راش و بودليا.

 

بيشه هاي انبوه و مركب

در اين نوع پرچين هاي از انواع گوناگون گياهان براي ايجاد حصار استفاده مي شود. براي اين منظور، حتي مي توان از گياهاني كه برگهاي رنگي دارند، نيز استفاده كرد تا تركيبي از رنگهاي مختلف ايجاد شود. اختلاف ارتفاع گياهان مختلف نيز مي تواند در تنوع اين نوع حصار مؤثر باشد. براي ايجاد يك حصار رنگارنگ و متنوع مي توان  از گياهاني كه برگهاي فصل (خزان كننده) دارند به نسبت  و گياهاني كه برگهاي هميشه سبز دارند ، به نسبت  استفاده كرد تركيب گياهاني كه تنظيم دوره هاي گلدهي آنها با يكديگر در نظر گرفته شده و در سرتاسر سال گل مي دهند نيز جالب است.

 

چمن، چمن درشت و علفزار

پس از درختان و گلها، چمن سومين عنصر تشكيل دهنده فضاي سبز شهري است. معمولاً چمن، سه گروه مختلف دارد: چمن ظريف، چمن درشت و چمن علفزار.

 

 

چمن ظريف

چمن، رايج ترين نوع فضاي سبز در محيط شهري است. چمن، فرش سبزي است كه كاشت يك يا  چند نوع بذر از خانواده غلات عمدتاً 2 تا 3 نوع بوجود مي آيد. ارتفاع چمن در حالت طبيعي يا پس از چمن زني 3 تا 5 سانتي متر است و شكلي متراكم، هماهنگ، يكنواخت و منظم دارد.

چمن از نظر چگونگي نگهداري به دو طبقه تقسيم مي شود:

1)                       چمن ظريف: كه برگهاي كوچك و انبوه تشكيل مي شود. اين نوع چمن مخملي است و احتياج به مراقبت بسيار دارد. مراقبت اين نوع چمن شامل 2 تا 3 بار چمن زني در هفته و آبياري، كود دادن، سنبه زني، پرداخت و تسطيح چمن در فصل سبز آن است. معمولاً از چمن ظريف براي زمين گلف و تنيس استفاده مي‌شود.

2)                       چمن معمولي: كه اندكي درشت بوده و يكنواختي آن كمتر است. اين نوع چمن مراقبت كمتري لازم دارد. ارتفاع آن يكدست و يكنواخت نيست و هر هفته به يك نوبت چمن زني نياز دارد. از اين نوع چمن در گذرگاههاي زمين گلف، زمينهاي بازي و پاركهاي شهري استفاده مي شود.

3)                       چمن بادوام: كاشت اين نوع چمن، تنها در زميني كه نفوذ پذير بوده يا زهكشي شده باشد امكان پذير خواهد بود.

 

 

 

 

 

 چمن درشت:

چمن درشت، گونه ديگري از فرش سبز محيط شهري و نيز متداول ترين نوع از خانوده غلات است كه مورد استفاده قرار مي گيرد. مراقبت عمده از اين نوع چمن، به كوتاه كردن مداوم آن محدود مي شود.

روشهاي مراقبت از اين نوع چمن به دو نوع صورت مي گيرد كه به استفاده اي كه از آن مي شود بستگي دارد. مراقبت زياد در مورد چمن هايي كه در زمين هاي آموزش ورزش و زمين هاي ورزشي به كار مي روند و مراقبت كم در مورد چمن هايي كه در فضاي سبز اطراف شهر و كناره كاشته مي شوند.

 

 علفزار

استفاده از علفزار  گونه ديگري از فرش سبز در محيط شهري هستند كه اخيراً در فضاي سبز شهري متدول شده است. اين نوع چمن، بيشتر به دلايل اقليمي (حفظ طبيعت در فضايي مصنوعي) و اقتصادي (كاهش بودجه نگهداري چمن) انتخاب شده است.

كاشت علفزار در شرايطي كاربرد دارد كه درخت يا بسيار كم است يا وجود ندارد و فضاي سبز آن منطقه تنها به كاشت غلات و دروي آنها محدود مي شود.

سه گونه علفزار وجود دارد: علفزار خشك، علفزار كم محصول و علزار حاصلخيز.

 

 علفزار خشك

اين نوع علفزار، حجم كوچكي از گياهان را تشكيل مي دهد. انواع اين علف چنان بارور است كه در زمينهاي شني نفوذ پدير و غالباً خشك كاشته مي شود. اين نوع زمينها، كود يا مواد غذايي كمي دارند و از طرفي ريشه اين نوع علف بسيار بلند و عميق است. اين نوع چمن، در زمين هاي سنگي كه غالباً‌ نفوذ پذير بوده و مواد غذايي كمي دارند نيز، قادر به رشد است. در اين نوع زمين ها، ريشه علف در عمق شكاف هاي  سنگ رشد مي كند.

 

 علفزار كم محصول

حجم اين نوع گياه كم اما باروري آن بسيار است. اين نوع گياه در خاك نفوذناپذير خشك يا مرطوب. كم عمق و ضعيف از نظر مواد غذايي، كاشته شده و حجم آن با توجه به ريشه كم آن، اندك است. اين نوع علف در خاكهاي معمولي، نه چندان خشك يا پرآب كه كود يا مواد غذايي ندارند نيز قادر به رشد است. اين نوع علف ريشه هايي با عمق متوسط مي دواند.

 

 علفزار حاصلخيز

حجم اين نوع علف بسيار زياد و باروري آن ضعيف است. اين گياه در خاكهاي خشك و كم آب با مواد كاني و كود فراوان بخوبي رشد مي كند. اين نوع علف ريشه‌هاي متوسط تا كمي عميق مي دواند.

oفضای سبز شهری چیست

 

فهرست

 

oمقدمه

oفضای سبز شهری چیست ؟

oتقسیم بندی فضای سبز شهری

oضرورت فضای سبز

oا ثرات فضای سبز

oنقش های عمده فضای سبز

oمدیریت فضای سبز شهری

oسرانه فضای سبز

oنگهداری فضای سبز  

oکود دهی

oاصول هرس وتربیت

oشکل های که در فضای سبز بیشتر کاربرد دارد

oمبلمان پارک

oطراحی وکاشت

oراهکارهای که در طراحی مد نظر قرار می گیرد

oعناصر مورد نیاز در طراحی فضای سبز شهری

oمعیار های وخواسته ها

oراهکارهای برای افزایش مشارکت مردمی

o     مشارکت مردم در مدیریت فضای سبز شهری  

oنتیجه گیری

o     پیشنهادات

o     منابع وماخذ

 

 

مقدمه

o   هرچند که فضای سبز در ایران قدمت چندین هزار  ساله دارد ولی وضعیت فضای سبزشهری ایران در حد مطلوب نبوده که مهمترین دلیل آن را می توان به خاطر عدم مدیریت فضای سبز شهری ذکر کرد. با مدیریت فضای سبز شهری می توان هر شهری را با توجه به ظرفیت و پتانسیل موجود فضای سبز متناسب با محیط فراهم کرد که سالهای سال اثرات مطلوب خود را به شهر ارزانی دارد . 

فضای سبز شهری چیست ؟

˜ گاری مول . پوشش سبز شهرها

 

˜ پدر پارکداری ایران . فضای سبز شهری منطقه ای پوشیده از گیاه درداخل و اطراف شهر ها که دارای دو کارکرد مهم برای شهر می باشد تعدیل دما ،تلطیف هوا وزیبا آفرینی.

 

˜ جامعترین تعریف. فضای سبز شهری بخشی از فضاهای باز شهری است که در عرصه های طبیعی یا مصنوعی آن تحت استقرار درختان ، گل ها ، چمن ها و سایر گیاهان است که بر اساس نظارت و مدیریت انسان با در نظر گرفتن ضوابط ، قوانین وتخصص های مرتبط با آن برای بهبود شرایط زیستی ،زیستگاهی ورفاهی شهروندان ومراکز جمعیتی غیر روستایی ،حفظ ،نگهداری یا بنا میشود

 

ضرورت فضای سبز

o    مهمترین اثرات فضای سبز در شهرها ،کارکرد های زیست محیطی آنها است که ایجاد تعادل بخشی در متابولیسم شهر از یک سو و بالا بردن سطح زیبایی از سوی دیگر ،سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند .ودر حقیقت فضای سبز ریه های تنفس شهرها به شمار می آیند.

مدیریت فضای سبز شهری

o     مدیریت فضای سبز شهری در اصل کلیه مراحل ارزیابی ،طــراحی و کاشت متناسب با محـل ،نظارت در حفـظ و نگهداری آن با همکاری مردم می باشد .

نگهداری فضای سبز

oنگهداری فضای سبز یکی از اصول اساسی در مدیریت فضای سبز محسوب می شود.در نگهداری سه کار اساسی انجام می شود .

    آبیاری

     در مناطقی که بارندگی سالیانه کمتر از 700میلی لیتر ویا غیر متعادل باشد باید در ایام خشک آب مورد نیاز فضای سبز را بوسیله آبیاری تامین کرد .

    انواع آبیاری که در فضای سبز به کار گرفته می شود

الف) روش کرتی یا غرقابی
 ب ) روش نشتی
 پ ) روش بارانی
 ت ) روش قطرهای

کود دهی

o      باتوجه به اینکه فضای سبز ما هر ساله یکنواخت و همان گیاه در محل ثابت است نیاز مبرمی به کود دهی دارد کود های اصلی که گیاهان به آن احتیاج دارند عبارتند ازازت ، فسفر،پتاس، کلسیم ،منیزیم وگوگرد و مواد دیگر به مقدار کم مورد نیاز هستند مواد غذای درجه دوم مانند آهن ،روی ،منگنز وغیره را باید تنهادر زمانی که کمبود آن در فضای سبز مشاهده شد اضافه کرد کود های حیوانی دارای ارزش غذایی چندانی نیستند و بیشتر به خاطر بهبود خواص فیزیکی خاک وبالا بردن قدرت نگهداری آب مورد مصرف قرار می گیرند . 

اصول هرس وتربیت

oبطور کلی هرس عبارتست از قطع کامل یا جزیی شاخه ،ریشه ،پوست ،برگ،گل ویا میوه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه 

o    دلایل و فواید هرس                                          

 1 )سلامت گیاه با حذف شاخه های مزاحم ،خشک شده،آفت زده ومریض 

  2)ایجاد شکل ویژه در تاج گیاه که در فضای سبز جهت تزیین مد نظر قرار می گیرد              

  3)ایجاد تعادل بین شاخه ،برگ وریش                                

  4) جوان ساختن درختان مسن

شکل های که در فضای سبز بیشتر کاربرد دارد

oالاچیق سازی

oحاشیه سازی

oشکل سازی

oشکل هرمی

 

مبلمان پارک

    با توجه به گوناگونی که در فضای سبز مشاهده می شود ما می توانی بطور کلی فهرست نیاز های یک پارک شهری بزرگ را بیان کنیم که بر حسب موقعیت فضای سبز استفاده می شود

    مبلمان پارک

    نیمکت،زباله دان ،تابلوهای راهنمایی،پایه های مخصوص روشنایی ،سایبان ،مکان پیک نیک ، ورودی وخروجی 

 

ابنیه پارک

    کتابخانه ،نمایشگاه ،گالری،آمفی تاتر ،آبنما ،کیوسک های فروش مجلات ،تاسیسات رفاهی ،دستشویی،کافه تریا ورستوران ،خدمات درمانی وکمک های اولیه

تجهیزات خدماتی

    موتور خانه ،گلخانه ،انبار نگهداری وسایل ،نهالستان ،محل تهیه کود وکمپوست ،مکان استراحت مستخدمین پارک 

 زمین بازی

    زمین بازی والیبال ،بسکتبال ،تنیس ،بدمینتون ،تنیس رومیزی

نشانه های تجسمی

   مجسمه های اساطیر،مشاهیر ،بزرگان وشخصیت های مورد علاقه جوامع ،کتیبه ها ،یاد بود احداث پارک ،سردر های ویژه

وسایل بازی

    این نوع وسایل تنوع زیاد داشته و متناسب با طبقات سنی تغییر می کند وبا توجه به فرهنگ وسنن هر جامعه این نوع وسایل متفاوت است

 

طراحی وکاشت

    درختان ، درختچه ها ، پیچ های زینتی ،گیاهان پوششی وگل های یکساله وچند ساله غالباَ مهمترین عناصر در محوطه سازی و طراحی فضای سبز به شمار می روند. انتخاب ،بکار گیری و نگهداریاز این گیاهان سه عامل اساسی در کارایی فضای سبز هستند که باید همواره توسط طراح مورد توجه قرار گیرند . بنابراین نکته بسیار مهم در طراحی فضای سبز انتخاب گیاهی است که بتواند بیشترین کارایی ممکن را با حداقل نیازبه نگهداری فراهم آورد .نکته دیگر استفاده از گیاهان مناسب با توجه به نیاز های مختلفی است که طراح با آن روبرواست در فرایند طراحی کاشت ،توجه به نوع گیاهان و نحوه قرار گرفتن گیاهان نسبت به یکدیگر در جهت رسیدن به یک طرح زیبا وکارا ضرئری به نظر می رسد .

راهکار های که در طراحی مد نظر قرار می گیرد

oفاکتور ها مورد نیاز برای یک طراحی مناسب

    گیاهان بومی

    عوامل اکولوژیکی (دما ،پستی وبلندی ،بافت وساختمان خاک ،میزان بارش......

 کناره هم قرار گرفتن گیاهان

 

 

عناصر مورد نیاز در طراحی فضای سبز شهری 

معیار های وخواسته ها

qمعیار های انتخاب درختان

Å معیار های نخستین 

عمر طولانی

ابعاد متوسط

سیستم ریشه ای عمیق

پاکیزه وبهداشتی بودن آن

 Å  معیار های دومین

˜آلودگی های شیمیایی هوا وخاک

˜خشکی

˜گرما وسرما

˜باد وطوفان

˜فشردگی خاک

˜ایجاد باد شکن وجلو گیری از گرد وخاک

˜آفات و بیماریها

˜آشنا کردن مردم با در ختان ودرختچه ها مختلف

˜آرایش روی چمن

˜ایجاد دیواره های سبز،پرچین واسپاله

˜ ایجاد مکانی مناسب برای جذب پرندگان

˜ایجاد پیکره های سبز معماری

      

 Åخواسته ها

˜آرایش وزیبایی خیابان ها

˜ایجاد سایبان

˜جلو گیری از آلود گی صدا

˜ایجاد باد شکن وجلو گیری از گرد وغبار

˜ارایش روی چمن

˜به نمایش گزاردن اندام درختان

˜ایجاد پیکره در هنر معماری سبز

˜تولید میوه مناسب برای حیات وحش

 

 oگل ها

    با آرایش گلها می توان به زیبایی فضاهای شهری افزود حتی اگر گلها ،به خودی خود جنبه تزیینی نداشته باشند ،می توان آنها را در ترکیب با درختان و بوته ها و روی چمن ها بیشتر به رخ کشید در مکانهای ویژه مانند چهار راه ها،مدارس ،ایستگاه راه آهن ،شهرداری و.....باید سیاست گل کاری اولویت داشته باشد .

oچمن

    پس از درختان وگل ها ،چمن سومین عنصر تشکیل دهنده فضای سبز شهری است و معمولا سه گونه مختلف دارد چمن ظریف ،چمن معمولی و چمن بادوام

 

oپرچین ها

     پرچین ها حصاری سبزند که برای حفاظت و تفکیک یا تعیین حدود به کار می روند ،پس این مزیت را دارند که به جای حصار یا دیوار ،در فضای سبز شهری مورد استفاده قرار گیرند پرچین ها معمولا به صورت هرس شده،آزاد ،و وحشی در فضای سبز دیه میشوند

oگیاهان خزنده بالا رونده

     از جمله گیاهان گل داری که در محیط شهری پرورش داده میشود می توان به گیاهان خزنده بالا روند و چسبنده اشاره  کرد که معمولا سه کاربردی که برای انها ذکر میکنند پوشاندن دیوار های سنگی یا سطوحی که نمای جالبی ندارند پوشاندن داربست ها وآلا چیق ها یا استفاده برای پوشش  زمین به جای چمن

 

راهکارهای برای افزایش مشارکت مردمی  

o1-تغییرعناوین وسرفصل دروس دوره های تحصیلی ابتدای ، راهنمایی ومتوسطه با هدف تاثیر گزاری بر ساختار و قالب فکری نوجوانان

o2-ایجاد تشکلهای محلی ،منطقه ای  وNGO  

o  3-تهیه نشریات و برگه های ساده ترویجی با هدف نشر مربوط به حفظ و حراست از فضای سبز شهری

o     4-تهیه استانداردهای آموزشی ایجاد ،حفاظت و توسعه فضای سبز شهری با هدف حرفه ای کردن مدیریت فضای سبز و گسترش دانش مربوط به آن

مشارکت مردم در مدیریت فضای سبز شهری  

o    مفهوم کاربردی از نظر گاه های مختلف دارای سطوح و درجات متفاوتی است شرکت مردم بدون برنامه وضابطه خاص دربرنامه ها وطرح های فرهنگی،اجتماعی ، اقتصادی وسیاسی به صورت داوطلبانه به اعتقاد برخی صاحب نزران توسعه مشارکت مردم نامیده می شود نتیجه بارز مشارکت ایجاد حس مسولیت پذیری و تعهد در تک تک افراد جامعه در زمینه ملک بودن ومسئولیت داشتن در حفاظت از امکانات ،نهادها وتجهیزات موجود در بخش های مختلف جامعه می باشد.

نتیجه گیری

    با توجه به رشد نامورن شهرها و تخريب فضاي سبز و زمينهاي حاصل خيز لازم است كه قوانيني اتخاذ گردد كه از قدرت اجرايي برخوردار باشد و هر گونه ساخت و ساز را مشروط بر اختصاص زميني براي فضاي سبز گرداند. در كشور ما با توجه به اقليم آن و مخصوص مناطق كويري كه از فضاي سبز طبيعي محروم مي باشند لازم است به فضاي سبز اهميتي ويژه دهند. با نگاهي گذرا در پاركها مي توان به قدمت آن پي برد كه بيشتر در چند دهه اخير بوده است

    ولي با اين وجود حد سرانه فضاي سبز با رشد جمعيت كاهش يافته و جوابگوي اين جمعيت انبوه نبوده است. در مرحله اول نياز است كه تمام نيروي كاري سازمان تخصص لازم را داشته باشند زماني كه طراحان غير متخصص باشند از مردم ما انتظار نمي رود كه در قبال فضاي سبز شهر خود مسئول باشند عدم توجه به فرهنگ شهر موردنظر باعث گرديده است در بعضي از شهرها فضاي سبز پناهگاهي براي افراد ولگرد و معتادين گردد كه اين امر باعث گرديده محيط فضاي سبز ناامن و غير استفاده براي مردم عادي كرده است عدم توجه به گونه ها بومي در طراحي و كاشت و جايگزين كردن گونه هاي غير بومي و وارداتي باعث گرديده علاوه بر  اينكه هزينه ها را چند برابر كرده درصد موفقيت طرح بسيار پائين و دوام چنداني نداشته باشد.

 

پیشنهادات

         oپرورش نيروهاي متخصص، ماهر و در عين حال متعهد

         oآگاه سازي مردم از اثرات مطلوب فضاي سبز در اصل هدايت ديد يك جانبه  به همه جانبه

         oمشاركت مردم در مديريت فضاي سبز

         oشناسايي گونه هاي بومي منطقه و استفاده بيشتر از گونه هاي بومي درطراحي و كاشت

         oدخيل دادن فرهنگ منطقه در طراحي فضاي سبز

         oمديريت را از حالت سنتي به سمت علمي و مكانيزه پيش بريم.

o         اتخاذ قوانيني كه هر گونه ساخت و ساز را ملزم به اختصاص مكاني براي فضاي سبز كند.

منابع وماخذ

1- جوانشیر کریم .مجموعه مقالات علمی تخصصی فضای سبز ،جلد اول

2-حاجی میر رحیمی ،سید داود .مجموعه مقالات همایش آموزش وپژوهش فضای سبز شهر تهران

3-خوشخوی،مرتضی .شیبانی بیژن.روحانی ،ایرج.وتفضیلی عنایت الله .اصول باغبانی ،انتشارات دانشگاه شیراز

4-شیبانی مهدی .مجموعه مقالات علمی تخصصی فضای سبز جلد اول

5-مجنونیان ،هنریک .پارکداری

6-امانی ،منوچهر . پیام سبزشماره 7

7- گلکاری وچمن ومهندسی فضای سبز ،شماره اول

8-فضای سبز استان اصفهان ،مدیریت پژوهش وبرنامه ریزی

9-قوانین ومقررات مربوط به شهرو شهرداری،سال1381