مقدمه گرچه کشاورزی پایدار به عنوان راهی برای امرار معاش ،از سابقه بسیار طولانی برقرار است ولی با مفاهیم فعلی آن از سابقه چندانی برخوردار نیست و تنها در سالهای اخیر به علت مشکلاتی که در اثر مصرف بی رویه مواد شیمیایی در کشاورزی و روشهای رایج تولید مواد غذایی بروز کرده است توجه بیشتری به آن معطوف شده است . آنچه مسلم است کشاورزی پایدار را نباید تنها به عنوان مجموعه ای از روشها به حساب آورد. بلکه باید آن را نوعی بینش قلمداد نمود که در آن فقط جنبه های فنی و تکنیکی مطرح نیست. در همین راستا معرفی کشاورزی پایدار از دیدگاههای فرهنگی در جامعه می تواند نقش موثری در رابطه با شناخت آن داشته باشد. تاریخچه کشاورزی پایدار برای تعریف کشاورزی پایدار توجه به دو اصل از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اصل اول در ابتدای دهه 1980 با ظهور مفاهیم کشاورزی قابل تجدید و کشاورزی پایدار تکامل یافت و در واقع مفهوم آن بر اساس اصل «اثر متقابل اکولوژیکی» قابل توضیح است. این مفهوم در حال حاضر فلسفه کشاورزی جایگزین را تشکیل می دهد. اصل دوم نیز از سال 1987 شروع شد و اینکه کشاورزی پایدار را در مقیاس جهانی در بر دارد. در این اصل اثرات متقابل کشاورزی با جامعه مطرح است. در اوایل قرن بیستم کشاورزی در ایالات متحده آمریکا در مراحل صنعتی شدن خود بود.در آن زمان کشاورزی ایالات متحده در اوج توسعه بود. در ابتدای دهه 1930 تعداد مزارع به حداکثر خود یعنی 8/6 میلیون رسید. مکانیزاسیون به سرعت گسترش یافت و سطح زیر کشت توسعه یافت و کشاورزی با صنعت به رقابت پرداخت و تکنولوژی به سرعت گسترش یافت. در شروع قرن بیستم مفاهیم کلی گرایی در مقابل فرد گرایی شکل گرفت. ظهور افکار کلی گرایی که در آن به سیستمهای طبیعی به عنوان یک الگو می نگرد و بر نقش کشاورز در توسعه سیستمها متکی است ، منجر به توسعه مفاهیمی شد که امروزه کشاورزی جایگزین می نامند. در طی دهه 1900 کشاورزی جایگزین به موازات کشاورزی صنعتی شکل گرفت. اولین حرکت سازمان یافته کشاورزان ، جنبش کشاورزی بیودینامیکی بود که از سخنرانیهای «رودلف استینر» بنیان گذار علم شناسایی طبیعت انسانی در سال 1924 شروع شد. اصول کشاورزی بیودینامیک روشهای مناسب زراعت و باغبانی را شامل می شود و تنوع،چرخۀ مجدد مواد ،اجتناب از مصرف مواد شیمیایی،عدم تمرکز تولید و توزیع و غیره را در بردارد.از دهۀ 1920کشاورزان بیودینامیک این اصول را توسعه دادند و روشهای مناسب سنتی را مجدداً معرفی کردند. پیدایش فلسفه ارگانیک عواملی که منجر به ظهور کشاورزی ارگانیک،بیولوژیک و اکولوژیک وبالاخره جنبش کشاورزی تجدید شوند ه شد،به «انتشارات آلبرت هووارد»برمیگردد .کشاورزی تلفیقی ،غیر متمرکز وعاری ازموادشیمیایی ،بوسیله «نورث برن» درسال 1940مطرح گردید. دراواخر دهه ی 1940واوایل دهه ی 1950منابع علمی متعددی دررابطه با کشاورزی ارگانیک به چاپ رسید. «لوئیس بروم فیلد»نیز درتوسعه ی کشاورزی ارگانیک ،که در آن انسان ،گیاه ودام در یک سیستم زنده با هم در ارتباط هستند ،سهیم بود. وی دریافت که مهارت یک کشاورز خوب،گواهی است براینکه هرکس نمی تواند کشاورز باشد .محققین دیگر نیز دررابطه با صدمه به محیط وتخریب منابع که ناشی از روشهای جدید زراعت است. بحث کرده اند .آنها مکررا ًاز روش «جامع نگری » درکشاورزی حمایت کرده اند. تا سالهای آخر دهه ی 1950 تکنولوژیهای صنعتی به صورت فزاینده ای تکامل یافت ؛ازجمله تخصصی شدن کشت گیاهان زراعی در مزارع وقابلیت دسترسی زیاد به کودها وآفت کش ها زیاد شد؛کمبود نیروی کار با تراکتور مرتفع گردید ؛امکانات مالی برای سرمایه گذاری به آسانی در دسترس بود ؛بااینهمه مشکلات اساسی دراین دوره، مازاد تولیدات کشاورزی بود. دراواخر دهه ی1960 وابتدای دهه ی 1970،حوادثی باعث شد که توسعه کشاورزی واندیشه های مربوط به آن ،فراتر از مرزهای جدید اوایل دهه ی 1960،گسترش یابد.باپیدایش سموم در زنجیر غذایی،آگاهی مردم از اثرات تکنولوژیهای مدرن برروی محیط زیست افزایش یافت ؛تجمع عناصر غذایی در آبهای سطحی وزیر زمینی و بهره برداری بی رویه از آنها زیاد شد. کمبود انرژِی در ابتدای دهه ی 1970،نوعی آگاهی بوجود آورد وبرای اولین بار احساس شد که منابع طبیعی زمین محدود هستند . دردهه ی 1950 به ازای هر 5بشکه ،یک بشکه مصرف می شود . پیش بینی می شود ،بین سالهای 1994تا2005 ،این رقم به یک بشکه به ازای هر بشکه خواهد رسید به نحوی که در آینده در آمریکا جستجو برای نفت به عنوان منبعی ازانرژی ،اقتصادی نخواهد بود. همانطوریکه ذکر شد سیستمهای کشاورزی باید نیازهای انسان امروزی وآنچه را که انسان دریک دهه یا حتی یک قرن بعد نیاز دارد ،فراهم کند وبدین ترتیب کشاورزی پایدار از اهدافی است که باید هر چه سریعتر به آن دست یافت. زمانی عقیده براین بود که چون زمینهای جنگلی در دسترس است،به سهولت می توان آنها را به زمینهای کشاورزی تبدیل کرد. امروزه این عقیده تغییر پیداکرده است ،زیرا زمانی که پوشش گیاهی حذف شود وزمین برای کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد،مشکلات زیست محیطی زیادی بوجود می آید؛درنتیجه باید در جستجوی روشهایی برای افزایش تولید غذا بجز از راه افزایش سطح زیرکشت بود. کشاورزی ارگانیک ،نظام زراعتی است که مبتنی برمدیریت اکوسیستم زراعتی ،تمرکز بر حاصلخیزی خاک وسلامت گیاه وعدم مصرف مواد شیمیایی مصنوعی است ،که این نظام با شرایط اجتماعی ،اقتصادی منطقه ای و محلی سازگار است . در سطح فراتر از کشاورزی ارگانیک ،کشاورزی بیود ینامیک تعریف می شود که شامل ابعاد روحانی با ساختار ریتم های کیهانی ،نیروی حیاتی ،کیفیت ،تدارکات بیود ینامیک ،موجود زنده مزرعه می شود. مفاهیم واصول کشاورزی ارگانیک مصرف فراوان انواع سموم وکودهای شیمیایی چه ازلحاظ تبعات زیست محیطی ازقبیل آلودگی آب های زیر زمینی وبرهم زدن تعادل زیستی ،روز به روز مورد تردید جدی قرار می گیرد . طرح مسائل جدیدی همچون گیاهان تغییر یافته ژنتیکی نیز به این موارد اضافه شده است .امروزه افزایش آگاهی مصرف کنندگان به مسائل فوق وافزایش گزارشات منتشره در خصوص تاثیرات سوء مواد فوق برسلامتی مصرف کنندگان وایجاد بیماریهای حاد ومزمن ،اشتیاق مصرف کنندگان را به محصولات تولید شده در شرایط طبیعی وحتی الامکان بدون استفاده از انواع سموم وکودهای شیمیایی افزایش داده است. در ابتدا بازار چنین محصولاتی با عناوین متفاوتی که نشان از منشأ طبیعی نهاده های مصرف شده و آگاهی ها بود، رشد قابل توجهی را تجربه نمود، به حدی که برنامه ریزان در جوامع صنعتی به منظور جلوگیری از تقلب ،استاندارهایی را برای تولید،عرضه وبرچسب زنی محصولات ارگانیک تدوین وارائه نموده اند. براساس این استانداردها ،در هر کشوری با نظارت دولت نهادی غیر دولتی نظارت براجرای استاندارد ها در واحد تولید کننده محصولات ارگانیک را، برعهده می گیرد والبته مسئولیت نظارت کلی بر عهده دولت باقی می ماند .البته نظارت از سوی سازمان های بین المللی نیز پیش بینی گردیده است. کشاورزی ارگانیک در ساده ترین تعریف به عنوان «کشاورزی بدون افزودن مواد شیمیایی صنعتی» تعریف شده است .ماده شیمیایی صنعتی ،ماده ای است که طی فرایند های شیمیایی غیر طبیعی تهیه شده است .این تعریف ،ناقص وحتی نادرست است. این تعریف بدان معنا نیست که کشاورزی ارگانیک قطعا ًکشا ورزی بدون مواد شیمیایی باشد،زیرا ما در جهانی زندگی میکنیم که در آن مواد شیمیایی مصنوعی درخاک ،آب وهوا وجود دارد. واژه ارگانیک مانند بسیاری از واژگان انگلیسی، چندین معنا دارد. معنایی که در کشاورزی ارگانیک مدنظر است ، برای مدیریت تمام مزرعه به کار می رود و براساس آن، مزرعه به عنوان موجود زنده درنظر گرفته می شود .مواد شیمیایی صنعتی (مصنوعی ) چون علف کش ها ، حشره کش ها ،قارچ کش ها ، داروهای دامی ،سوپرفسفات واوره در کشاورزی ارگانیک به کارنمی رود . به طور کلی در مزارع ارگانیک ، هیچ گونه ماده شیمیایی مصنوعی به کار برده نمی شود .این مواد در آماده سازی خاک ، رویش گیاه یا تولید نهاده هایی که در تغذیه گیاه ،ذخیره سازی ، فراوری و یا فروش آن دخالت دارند،به کار نمی روند . به علاوه ،دام ها تا حد امکان اجازه حرکت آزادانه در مرتفع را دارند . کشاورزی ارگانیک ،حرکت رو به عقب نیست . دراین سامانه ، بهترین دانش سنتی با علم جدید ترکیب می شود ودرعین حال با سایر روش های نوین مدیریت ،سازگار است .مزارع ارگانیک همچون دیگر زمین های زراعتی به خوبی آماده شده ونیازمند مدیریت قوی ،به ویژه درمورد خاک وآفات است. با توجه به افزایش مصرف کود وآفت کش هایی که پیامد آنها زوال باروری خاک ، سلامتی وآلودگی هوا، آب وغذا است ،نگرانی های روز افزونی در باره محیط زیست جهانی ایجاد شده ومفهوم کشاورزی ارگانیک اهمیت فزاینده ای در راستای توسعه ی کشاورزی پایدار و بوم سازگار در سرتاسر جهان پیدا کرده است .کشاورزی ارگانیک برپایه استفاده از نهاده های ارگانیک و طبیعی ودرون مزرعه ای چون کود دامی تازه ، کمپوست ،کودسبز ،کنجاله وضایعات فرآوری مواد غذایی وهمچنین کنترل زیستی آفات همراه باکمتری استفاده ازمواد معدنی طبیعی برای تقویت نظام زراعی ـ اقتصادی مزرعه وبهبود فعالیت ها ی زیستی خاک استوار است .کشاورزی ارگانک در کشورهای گوناگون با نام های مختلف شناخته می شود که 16نام برای آن ازجمله کشاورزی بیولوژیک ،کشاورزی پایدار وکشاورزی زاینده ذکر شده است .کشاورزی بیولوژیک نامی است که در اروپا بسیار رایج است ،در حالی که در آمریکا وبریتانیا عبارت کشاورزی ارگانیک را ترجیح می دهند ،هر چند که مکتب ارگانیک به عبارت دقیق تر ، فلسفه ای است که شامل آموزش ، هنر ، تغذیه ، مذهب وهمچنین کشاورزی است . کشاورزی پیشرفته ، بیشتر در واکنش به کشاورزی پرنهاده و یا کشاورزی صنعتی بوده است . بر چسب گذاری محصولات ارگانیک باید توسط یک سازمان سوم صورت بگیرد که محصول ، مطابق استانداردهایی که در سراسر جهان توسط صدها سازمان گواهی کننده ، کشاورزان مختلف ،شرکت های تجاری ، سازمان های غیردولتی و اخیراً دولتی شکل گرفته اند، تولید شده است. گواهی محصولات ارگانیک، فرایندی پیچیده است،اما تلاش هایی در راستای هماهنگ کردن استانداردهای گوناگون به منظور توسعه بازار محصولات ارگانیک در جریان است. چالش فعلی در این راه، هماهنگ سازی هرچه بیشتر استانداردها ، ضمن رعایت محدودیت ها و ملاحظات منطقه ای و کاهش هزینه های مراحل چندگانه گواهی و اعتباردهی تنگناهای ورود به بازار این محصولات است. یکی از تصورات اشتباه در مورد کشاورزی ارگانیک،آن است که این شیوه کشاورزی بی نیاز از کاربرد مواد شیمیایی می باشد. چرا که ساختمان تمام موجودات زنده و غیرزنده از ترکیبات شیمیایی تشکیل شده است. لذا کاربرد آن دسته از مواد شیمیایی که به صورت طبیعی به دست آمده اند(مثلاً آب که از خود طبیعت است در واقع یک نوع ماده شیمیایی به حساب می آید و یا سنگ فسفات که از معادن طبیعی استخراج می شود)و یا به اصطلاح مصنوعی نیستند در کشاورزی ارگانیک بلامانع است. ضمناً نباید تصور کرد که کشاورزی ارگانیک صرفاً بر جایگزینی نهاده های آلی با مواد شیمیایی بحث می کند ، چرا که کاربرد غلط مواد آلی نیز، چه به صورت مصرف بیش از حد و چه به صورت عدم کاربرد آنها در زمان مناسب و یا ترکیبی از هردوی این موارد به نحو قابل ملاحظه ای سبب اختلال در عمل چرخه های زیستی یا طبیعی می گردد. تصور اشتباه دیگر از کشاورزی ارگانیک آن است که برخی کشاورزی ارگانیک را نوعی برگشت به عقب و استفاده از شیوه های مرسوم سال های قبل از انقلاب صنعتی می دانند. بلکه، بلعکس،زارعین کشاورزی ارگانیک نمی توانند خود را از دستاوردهای علمی 50 ساله اخیر بی نیاز بدانند. تناوب، کشت مخلوط،روش های مکانیکی کنترل علف های هرز ،استفاده از ماشین آلات مدرن قابل استفاده در سیستم های ارگانیک، مبارزه بیولوژیکی و تلفیقی با آفات و بیماریها،درک بهتر از همزیستی میکوریزا،ریزوبیوم ها و ریزوسفر،تجدید ماده آلی و دیگر بخش های زنده خاک، تلفیق زراعت و دامپروری از موضوعات مورد بحث در کشاورزی ارگانیک می باشند. در سیستم های کشاورزی ارگانیک، خاک به عنوان یک سیستم زنده تلقی می شود که با تقویت آن، فعالیت میکروارگانیسم های مفید نیز تقویت می گردد.این ایده که خاک یک سیستم زنده می باشد، بخشی از یک تصور کلی است که معتقد است بین خاک، گیاه، حیوان و انسان یک ارتباط ناگسستنی وجود دارد. کشاورزی زیستی؛ گواهی محصولات ارگانیک آن چه که در پی می آید گزیده ای است از 2پژوهش«بررسی وضعیت کشاورزی ارگانیک در ایران و جهان»و همچنین«کشاورزی زیستی»که پیش از این در موسسه ی پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی انجام گرفته است. اجرای کشاورزی پایدار علاوه بر آن که منجر به سود بخشی اقتصادی-اجتماعی می شود،مانع از پیدایی آلودگی های آب و خاک شده و با حفاظت از محیط زیست از به خطر افتادن حیات گیاهان، حیوانات و انسان ها جلوگیری خواهد کرد.این در حالی است که الگوهای کشاورزی متداول خسارت های جبران ناپذیری به منابع زیستی کشور وارد آورده و در صورت غفلت سیاست گذاران از اصلاح سیاست های جاری توسعه ی کشاورزی، پیش بینی می شود این روند مخرب به نحو روز افزونی ادامه یابد. با توجه با آن که کشاورزی ارگانیک(کشاورزی زیستی)شاخه ای از کشاورزی پایدار است بنابراین در تکمیل کارگاه ها و مقالات سیاست های تولید محصول سالم به توضیح این نوع از نظام کشاورزی پرداخته می شود.در کشاورزی ارگانیک کاربرد مواد شیمیایی مصنوعی ممنوع و تمام مراحل تولید، فرآوری و بازاریابی محصولات دارای استانداردهای خاصی است.اجرای این استانداردها در تولید محصولات کشاورزی ارگانیک توسط یک موسسه ی گواهی کننده، نظارت می شود. گفتنی است در کشاورزی ارگانیک تاکید بیشتری بر استفاده از نهاده های درون مزرعه ای و طبیعی همانند کود سبز، کود دامی، بقایای گیاهی، تناوب زراعی، کشت مخلوط و... می شود و محصول سالم با کیفیت مطلوب و طبیعی در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرد.این نوع محصولات برای خریداران با برچسب ارگانیک یا زیستی مشخص می شوند و قیمت آنها در بازار گرانتر از سایرمحصولات است. توصیه های پزشکان و متخصصان سلامت غذایی درباره خطرات فراوان باقیمانده ی غیرمجاز کود و سم شیمیایی د ر محصولات کشاورزی و هشدارهای کارشناسان محیط زیست درباره ی آلودگی های خطرناک طبیعت از جمله آلودگی مخازن آب زیرزمینی و خاک مزارع به خوبی نشان می دهد که این نوع کشاورزی باید به عنوان یکی از اولویت های سیاست های عمومی بخش کشاورزی، مورد توجه سیاست گذاران قرار گیرد. یکی از اجزای تشکیل دهنده بسترهای کشاورزی خاک است که بعنوان بستر اصلی کشت گیاهان و رشد آن محسوب می شود.امروزه دخالت انسان در تغییرات فیزیکی و شیمیایی خاک،باعث دگرگونی و بروز اختلال در خاک و آب گردیده است . بطوریکه بدون در نظر گرفتن عواقب آن فقط سعی در تولید درآمد و سیر کردن افراد جامعه هستند. در این راستا متولیان امر نیز با همان سرعت سعی در ترویج و توسعه منابع بوده و کمتر فرصت داشته اند که به عوارض جانبی و تاثیرات منفی آن توجه کنند. از طرفی کشورهای در حال توسعه در حال افزایش آگاهی جامعه و آشنایی بیشتر مردم با مسائل و مشکلات زیست محیطی و بهداشتی ناشی از تخریب خاک می باشند. توجه به این موضوع علاوه بر کاهش مشکلات مطرح شده، می تواند یک مجموعه کشاورزی را از نظر اقتصادی دگرگون سازد. هرچند برای مقایسه پیشرفت های صنعت کشاورزی نمی توان به کشورهای پیشرفته و مدرن توجه کرد، ولی در این میان هستند کشورهای در حال توسعه که با جدیت مراحل تحقیقات را پشت سر گذاشته و با توجه به ضرورت امر اقدام به تغییرات اساسی در رشد و توسعه پایدار در صنعت کشاورزی نموده اند. در این بخش راهکارهای موثر در فعالیتهای کشاورزی کشور اتیوپی را که منجر به رشد و پیشرفت چشمگیر اقتصادی،اجتماعی و زیست محیطی گردید،بیان خواهیم کرد. اتیوپی جزو یکی از کشورهای در حال توسعه واقع در قاره آفریقا می باشد و به شاخ آفریقا معروف است.مساحت کل زمین های این کشور108.5میلیون هکتار است که45درصد آن را زمین های کشاورزی و زراعی تشکیل می دهد. تاثیرات توانمندسازی سامانه کشاورزی ارگانیک اثرات بالقوه این سامانه را می‌توان بر روی سلامت افراد جامعه، منابع طبیعی، دام، هوا و غنی سازی و حاصلخیزی خاک و غیره مشاهده نمود. تاثیرات فوق را به چهار گروه عمده اجتماعی، اقتصادی، کشاورزی و زیست محیطی تعبیر می‌کنند. تاثیرات اجتماعی: • بهبود شرایط سلامت افراد • ایجاد اشتغال و فرصتهای تحصیل و آموزش بهتر • کاهش مهاجرت روستایی • ذخیره سازی برای مدت طولانی‌تر تاثیرات اقتصادی: • کاهش 40.6 درصدی هزینه‌ها • حفظ و امنیت اقتصادی بیشتر درآمد روستایی و اقتصاد قوی‌تر روستایی • کاهش سرمایه‌گذاری نقدی • بازدهی بالا و خطرپذیری کمتر تاثیرات کشاورزی: • حفظ و نگهداری بانک گونه‌های کشاورزی • تعادل و یکنواختی در کیفیت محصولات غذایی • حاصلخیزی و غنی‌تر کردن خاک در برابر فعالیت‌های میکروبی در خاک و در نهایت مقاومت بیشتر خاک در برابر آفات و بیماری‌ها • ایجاد خود اتکایی در تولید محصولات کشاورزی تاثیرات زیست محیطی: • کاهش آلودگی در خاک • حفظ و نگهداری مواد مغذی در خاک و میکرو ارگانیسم‌های خاک • کنترل بیشتر فساد و فرسودگی در خاک • رسیدگی و بررسی آلودگی آب و هوا • دوام و ماندگاری بیشتر در محصولات کشاورزی محصولات کشاورزی اتیوپی نوع محصولات غلات جو- ذرت- گندم- ذرت خوشه‌ای- جو دوسر – ارزن حبوبات لوبیا - نخود سبز فرنگی- لوبیا سبز- نخود – عدس محصولات روغنی تخم برزک- دانه نیگر- تخم آفتاب گردان- جوز زمینی- گیاه گاجره یا گلرنگ- بوته کنجد میوه‌ها و سبزیجات مرکبات- انبه هندی- موز - نوعی انبه- درخت انبه- کلم- گوجه رنگی- فلفل تند- کدو تنبل- سیر و پیاز محصولات ریشه دار ، گوش فیل گرمسیری- سیب زمینی هندی- هویج- سیب زمینی شیرین بومی محصولات تنباکو، قهوه- چای- پنبه- تنباکو- ادویه- نیشکر اهمیت سامانه کشاورزی ارگانیک در کشورهای در حال توسعه اتیوپی به عنوان یک کشور در حال توسعه که 85 درصد جمعیت آنرا قشر کشاورز تشکیل می‌دهند، به خوبی توانست با ایجاد سامانه کشاورزی ارگانیک در تمام مناطق زراعی، خود را جزو یکی از صادرکنندگان مهم در جهان امروز مبدل سازد. در آغاز این طرح ابتدا ایجاد، حفظ و نگهداری بازدهی مشابه و سپس هزینه‌های فعالیت‌های زراعی کشاورزان به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرد. همچنین این راهکار در کشاورزی توانست تاثیر بسزایی در خود اتکایی کشاورزان در امر تولید محصولات با توجه به نیاز داخلی داشته باشد. نتیجه گیری: ایجاد سامانه کشاورزی ارگانیک در اتیوپی این کشور را به سمت رشد و توسعه پایدار سوق داد. در حال حاضر این کشور با اتکا به حمایت کامل دولت در این امر، توانسته بازارهای جهانی محصولات ارگانیک را با اقتدار در اختیار خود بگیرد و محصولات ارگانیک خود را به کشورهای توسعه یافته‌ای همچون آمریکا، ژاپن، کشورهای اروپایی و سایر کشورهای همسایه صادر کند. این تجربه می تواند برای همه کشورهای جهان سوم یک الگو باشد. منابع مورد استفاده: http://www.unctad.org/en/docs/ditcted200715_en.pdf http://www.twnside.org.sg/title2/susagri/susagri051.htm Badgley C., Moghtader, J., Quintero, E., Zakem, E., Chappell, J., Avilés-Vلzquez, K., Samulon, A & Perfecto, I. 2007. Organic Agriculture and the Global Food Supply. Renewable Agriculture and Food Systems. June 2007 FAO, 2001. Organically Produced Foods. Joint FAO/WHO Food Standards Programme, Codex FAO, 2006d. The Right to Foods in Practice – Implementation at the National Level. Rome. Soil Association. 2006. Organic works. Providing More Jobs through Organic Farming and Local منبع: کارآفرینی کشاورزی ....
برچسب‌ها: کشاورزی ارگانیک

تاريخ : شنبه هجدهم مرداد 1393 | 13:15 | نویسنده : قاسم |
عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۲- این درخت گل ۱۴۴ ساله، بزرگ‌ترین درخت گل در این نوع در ژاپن است.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان
تصاویر اعجاب‌آور از درختان زیبا در جهان
عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۳- دسته‌ای از درختان در جنوب نیوزلند که به‌دلیل وزش باد شدید در منطقه، به این شکل رشد کرده‌اند.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۴- درخت افرای ژاپنی زیبایی در اورِگون پورتلند.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان
عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۵- در اورگون، این درخت راش با آویزهایی از گیاهان و شاخ و برگ‌هایش هم بسیار دیدنی است.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۶- بن آلمان، خیابانی دارد با درختان گیلاس در حاشیه‌اش که در زمان شکوفه‌دهی، چنین منظره‌ی زیبایی می‌سازند.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۷- جزیره‌ی جان در کاریلونای جنوبی، این درخت بلوط زیبا را میزبانی می‌کند.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۸- یک درخت گل زیبا در برزیل. خانه‌ی اصلی این نوع درختچه‌ی گل، در ماداگاسکار است که در همه‌جای جهان کاشت آن گسترش یافته.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۹- درختان Dragonblood در یمن. این درخت به خاطر شیره‌ی سرخی که دارد، چنین نامی گرفته و در رنگ‌سازی کاربرد دارد. همچنین از این شیره برای صیقل دادن ویولن کاربرد دارد و برای درمان‌های سنتی هم استفاده می‌شود.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۰- سومین درخت سکویای بلند جهان، در کالیفرنیا. طول این درخت، به ۷۳ متر می‌رسد.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۱- در اورگون، تونلی حاصل‌شده از مجموعه‌ای از درختان افرا دیده می‌شود.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۲- درخت اکالیپتوی رنگین کمانی در کائوآی هاوایی. این درخت در مناطق جنوبی اقیانوس آرام می‌روید.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

تصاویر اعجاب‌آور از درختان زیبا در جهان

 

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۳- درخت پیچ‌اناری در کولیلان آفریقای جنوبی.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۴- کارولینای جنوبی میزبان خیابانی از درختان بلوط قدیمی است.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۵- درختان بائوباب در ماداگاسکار. این درختان می‌توانند مقدار زیادی آب در خود ذخیره کنند و در سال‌های کم‌آبی به کمک ساکنین محلی بیایند. شما هم یاد «شازده کوچولو» افتادید؟

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

۱۶- خیابانی از درختان در شمال ایرلند. این درختان در قرن هجدهم کاشته شدند. صحنه‌هایی از «بازی تاج و تخت» در این مکان فیلمبرداری شده‌است.

عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان
عکس های بسیار زیبا از زیباترین درختان جهان

 



تاريخ : شنبه هجدهم مرداد 1393 | 8:8 | نویسنده : قاسم |

از مزاياي كودهاي شيميايي، بهاي ارزان، كاربرد سهل و آسان، درآمد كاذب كوتاه مدت (بدون توجه به استهلاك سرمايه اصلي يعني خاك و مواد آلي آن) است.

    شيوع بيماري ها و آفات متعدد مثلاشيوع آتشك گلابي در باغ هاي گلابي كرج و قزوين، نماتد در مزارع چاي و حتي شانكر مركبات در جنوب كشور عمدتا زاييده مصرف نامتعادل كودها مي باشد.

    نظرات بانك جهاني درباره مصرف كودهاي شيميايي در ايران مي تواند مؤيد مصرف نامتعادل كود در كشور باشد كه به شرح زير مي باشد: توزيع نابرابر كودهاي شيميايي، بخش خصوصي جايگاهي ندارد (تقويت بخش خصوصي و فراهم آوردن امكان رقابت فعالانه، ايجاد يك محيط تجاري و حقوقي صحيح و اتخاذ يك خط مشي پايدار و فعال از جانب دولت براي تقويت مشاركت بخش خصوصي)، نظام قيمت گذاري سبب اسراف در مصرف كود شيميايي مي شود، عدم توازن بين كود شيميايي در دسترس و كودشيميايي مورد نياز، ضعف تحقيق در كاربرد كود.

    تجارب ساير كشورها در كنترل مصرف كود شيميايي مي تواند به مصرف متعادل كود در كشور كمك كند كه در زير به دو مورد اشاره مي شود: در انگلستان توليد گندم در هر هكتار در حدود 7.5تن تثبيت شده و توليد بيشتر از آن را وزارت كشاورزي صرفا به خاطر مسايل زيست محيطي ممنوع شده است.

    انواع كودها و مزايا و معايب سولفات آمونيم:

    معايب: پائين بودن درصد مواد غذايي آن (كه حمل و نقل آن را دچار مشكل مي كند)، عدم امكان استفاده در سيستم آبياري تحت فشار به علت گرفتگي نازل ها (تركيب سولفات با يون كلسيم و تشكيل گچ) (ملكوتي، م.ج. 1378).

    مزايا: كمتر از ساير كودهاي ازته (نظير نيترات آمونيم) از خاك شسته مي شود، سولفات علاوه بر خاصيت اصلاح كنندگي خاك جذب گياه هم مي شود. سولفت آمونيم بهترين كود ازتي براي خاك هاي قليايي و آهكي ايران شناخته شده است (چون هم اسيدزا است و هم داراي مقداري گوگرد به عنوان ماده غذايي است)

    نيترات آمونيم:

    معايب: جاذب الرطوبه اي بودن، كلوخه اي شدن، خطر انفجار، (به هنگام انبار، نيترات آمونيم نبايد در مجاورت مواد روغني نگهداري شود. همچنين به دليل جذب رطوبت، درب نايلوني كيسه ها باز نشود) (ملكوتي، م.ج.1378).

    مزايا: درصد تلفات تصعيد (به صورت آمونيم) كمتر از اوره است (چون آنيون نگهدارنده آن (نيترات) قوي تر از كربنات (آنيون) موجود در اوره است. ارجحيت مصرف براي درختان ميوه: به دليل دارا بودن دو يون قابل جذب (نيترات و آمونيم بر مصرف اوره ترجيح داده مي شود. در مراتع و ديمزارها مخصوصا در مناطق سردسيري، مصرف نيترات آمونيم بر اوره (در صورت تقسيط) ارحج است. نيترات آمونيم را نمي توان در شاليزارها استفاده نمود (به دليل آبشويي سريع نيترات و عدم نياز برنج به نيترات) تحت چنين شرايطي مصرف آمونيم ترجيح داده مي شود.

    مصرف نيتروژن در سبزيجات

    تغذيه: گياهان همانطور كه قادرند از راه ريشه نيتروژن موردنياز خود را جذب كنند از راه برگ نيز مي توانند نيتروژن را به صورت آمونيم، نيترات و اوره جذب كنند.

    در سبزي هايي كه عمر كوتاه و رشد سريع دارند مانند تربچه كه سي روز از كاشت تا برداشت طول مي كشد يك بار مصرف نيتروژن تكافوي نياز گياه را مي نمايد. در صورتي كه در مورد فلفل كه هشت ماه در زمين است و مرتب محصول مي دهد چند بار مصرف كود ضرورت دارد.

    در نواحي مرطوب بهتر است ثلث يا ربع كود نيتروژنه را قبل از كاشت و مابقي را به صورت تقسيط مصرف شود. در سبزي هايي مثل فلفل، بادمجان، گوجه فرنگي و نظاير آن كه در طول فصل رشد محصول مي دهند، بهتر است كود سرك در دو يا سه نوبت مصرف شود.

    گياهان كليسم گريز يا گياهاني كه به خاك هاي اسيدي سازش يافته اند و گياهاني كه به پايين بودن پتانسيل اكسيداسيون و احياء خاك سازش يافته اند آمونيم را ترجيح مي دهند. گياهان كلسيم دوست يا گياهاني كه در خاك هاي قليايي با پ هاش بهتر مي رويند نيترات را بهتر مصرف مي كنند. آمونيم بر خلاف نيترات، تنفس ريشه را افزايش مي دهد. در مواقع گرم معمولازيرخاك كردن كودهاي نيتروژنه ضروري است چون حرارت هوا ممكن است باعث تلفات كود شود.

    شيره گياهي اخذ شده از دمبرگ گياه بهترين نمايه جهت تعيين وضعيت تغذيه اي نيتروژن گياه است، چرا كه نسبت به نوسانات تامين نيتروژن براي گياه بسيار حساس تر از پهنك است. مقدار عناصر غذايي در گياه حتي الامكان مي بايست درحد متوسط و يا حتي در نيمه بالاتر محدوده كفايت باشد. تحت اين شرايط است كه مي توان اطمينان حاصل كرد كه حتي در حضور تمام عواملي كه منجر به ايجاد اختلال در گياه مي شود احتمال وجود دارد گياهان با تمام عناصر غذايي موردنياز به حد كفايت تغذيه گرديده اند.

    براي توصيه كودي نيتروژن، دو روش تجزيه گياه و آزمايش خاك مكمل يكديگرند و بايستي با همديگر استفاده شوند.

    كمبود: در خيار و طالبي اولين علايم كمبود نيتروژن روشني رنگ و توقف رشد برگهاست. رنگ سبز طبيعي برگ ها، روشن يا زرد مي شود و در موارد كمبود شديد، تمام كلروفيل از بين مي رود.

    شاخه ها باريك شده و سخت و فيبري مي شوند.

    ميوه هاي خيار مبتلابه كمبود رنگ روشن داشته و در محل گل، نوك آنها باريك مي شود. ميوه هاي طالبي در صورت كمبود نيتروژن كوچك مي شود. عموما بيشتر مواقع در سبزيجات اول بهار كه بارندگي سنگين است كمبود نيتروژن ظاهر مي شود.

    چنين كمبودي ممكن است در مرحله رسيدن محصولات نيز ديده شود. زماني كه درجه حرارت سرد شب ها تجمع كربوهيدرات ها را تسهيل كند اگر نيتروژن كافي فراهم باشد توليد محصول زياد خواهد شد. بارندگي هاي شديد، نيترات خاك را از عمق ريشه شستشو مي دهد و در اعماق پايين پروفيل خاك تجمع مي دهد. پس از پايان فصل بارندگي، نيترات خاك به صورت گاز درآمده و از خاك خارج مي شود.

    پس از پايان فصل بارندگي، خاك هايي كه دچار شستشو شده اند ميزان نيترات كمي در اختيار خواهند داشت.

    مواد آلي: زماني كه مواد آلي در خاك تجزيه مي شوند اولين فرم معدني نيتروژن كه آزاد مي شود آمونيم است. مواد آلي مثل كاه و كلش باعث كاهش فرم نيتراته در خاك مي شوند (نسبت C.N بالادارند- براي تجزيه شدن نيتروژن خاك را مصرف مي كنند.)

    مواد گياهي مثل گراس ها باعث افزايش فرم معدني نيتروژن به ويژه نيترات خاك مي شوند (نسبت C.N پايين دارند). يكي از بزرگترين منافع استفاده از كمپوست، كاهش مصرف آب مورد نياز گياه مي باشد.

    حداكثر استفاده از ماده آلي زماني حاصل مي گردد كه دو تا سه هفته قبل از كاشت دانه به خاك داده شود. در شرايط كشت و كار آبي كه زمين پيوسته زير كشت محصول مي باشد، مقدار كمپوست مورد نياز محصولاتي نظير سبزيجات، 25 تن در هكتار برآورد شده است.در مناطقي كه ميزان بارندگي 1250ميليمتر مي باشد مقدار كمپوست مصرفي 12.5 تن در هكتار توصيه مي شود و نواحي خشك (متوسط بارندگي حدود 500 ميليمتر) پنج تن در هكتار و در ديمزارها با مصرف 2.5 تن كمپوست در هكتار در سال مي توان افزايش محصول معني داري به دست آورد.

    نيمي از نيتروژن و پتاسيم و تمام فسفر كود اصطبلي در قسمت جامد آن متمركز است. در صورت كمبود كود دامي يكي از بهترين راه هاي جبران تلفات مواد آلي خاك، دادن كود سبز است. در بيشتر مواقع از گياهان خانواده بقولات به عنوان كود سبز استفاده مي شود. غده هاي ريشه هاي يونجه حدود 200كيلوگرم در هكتار نيتروژن هوا را تثبيت مي كنند و شبدر معمولا100 تا 150 كيلوگرم و سويا نصف اين مقدار را تثبيت مي كند. كودهاي سبز به دليل دارابودن رويش فوق العاده و ريشه هاي قوي مي توانند مقدار زيادي از عناصر محلولي را كه در شرايط عادي بر اثر شستشو به اعماق پايين خاك حركت كرده اند جذب كنند.

    همچنين اين گياهان قادرند از فسفات هاي غيرمحلول، پتاسيم تثبيت شده و عناصر كم مصرف تا حد زيادي استفاده كنند.

    برگرداندن اين گياهان به خاك علاوه بر بهبود خواص فيزيكي و شيميايي و زيستي، سبب تسهيل آزادشدن عناصر غذايي پرمصرف و كم مصرف مي شود. در فصل بهار از آنجايي كه درجه حرارت هنوز زياد نشده است. نيتروژن به آرامي از مواد آلي آزاد شده و به تدريج كه هوا گرم مي شود اين فرايند شدت مي يابد.

    كودهاي فسفره:

    فسفر مهم ترين عنصر براي رشد اوليه گياه مي باشد و اگر به صورت نواري استفاده شود كارايي بيشتري دارد چرا كه فسفر در خاك متحرك نيست.

    مصرف فسفر در خاك هايي كه بيش از 15 ميلي گرم در كيلوگرم فسفر قابل جذب دارند نتيجه اي را باعث نمي شود.

    براي آنكه فسفر قابل جذب خاك، يك كيلوگرم در هكتار افزايش يابد مي بايست پنج تا ده كيلوگرم فسفر (P2O5) به خاك شني لومي يا لومي شني اضافه شود. در حالي كه در خاك هاي لوم و لومي رسي دوازده كيلوگرم فسفر (P2O5) در هكتار مي بايست به خاك اضافه شود تا ميزان فسفر قابل جذب خاك يك كيلوگرم در هكتار افزايش يابد.

    زماني كه كودهاي فسفره محلول در آب به خاك اضافه مي شوند بلافاصله با خاك واكنش مي دهند و به فرم هاي نامحلول تبديل مي شوند. تنها جزء كوچكي از فسفر كودي به صورت محلول باقي مي ماند.

    در خاك هايي كه مقدار فسفر قابل استفاده آنها بيش از 20ميلي گرم در كيلوگرم است از مصرف كودهاي فسفري پرهيز گردد (سيلسپور و ملاحسيني. 1384). تا حد ممكن از مصرف كودهاي فسفاتي كادميم دار به خصوص در مناطق شمال كشور پرهيز گردد.

    سوپر فسفات: هزينه ساخت سوپر فسفات تريپل (غليظ) بيش از نوع معمولي است، اما بالابودن عيار فسفر باعث كاهش ميزان مصرف، كاهش هزينه حمل و نقل شده كه هزينه بيشتر آن را توجيه مي كند. استفاده از انواع سوپر فسفات بستگي به ملاحظات اقتصادي (مثل قيمت مواد اوليه، هزينه حمل و نقل و مقدار مصرف) دارد.

    سوپر فسفات تريپل (غليظ)، در شرايط كشور بهتر از فسفات آمونيم است. به اين سوپر فسفات از آن جهت تريپل (غليظ) مي گويند كه فسفر محلول آن تقريبا سه برابر سوپرفسفات ساده است.

    كودهاي پتاسيمي: براي افزايش يك كيلوگرم در هكتار پتاسيم (K) خاك، دو تا شش كيلوگرم در هكتار پتاسيم (K2O) مورد نياز است.

    مصرف پتاسيم در پاييز در خاك هاي رسي براي آنكه ظرفيت تثبيت چنين خاك هايي را پر كند توصيه مي شود.

    مصرف پاييزه پتاسيم در خاك هاي لومي شني، شني يا خاك هاي آلي توصيه نمي شود چرا كه بارندگي هاي زمستانه به راحتي باعث شستشوي كود مي شود. در سبزي هايي كه قسمت اعظم اندام هاي آن برداشت مي شود (كرفس، كلم، كاهو) برداشت پتاسيم شديدتر است.

    در خاك هايي كه مقدار پتاسيم قابل استفاده آنها كمتر از 250 ميلي گرم در كيلوگرم خاك باشد از كود پتاسيم استفاده شود.

    كودهاي ميكرو: عناصر كم مصرف نبايد با حشره كش ها، قارچ كش ها و علف كش ها تركيب شود، مگر اينكه كارخانه هاي سازنده، تركيب آنها را با عناصر كم مصرف توصيه نمايد.

    كمبود عناصر ريز مغذي به ويژه روي به دلايل متعدد از جمله آهكي بودن خاك هاي كشاورزي (پ هاش بالاي خاك)، وجود يون بيكربنات در آب هاي آبياري، افت كيفيت آب آبياري به علت افزايش شوري ناشي از تشديد خشكسالي هاي پي درپي، كمي مواد آلي خاك هاي زراعي، مصرف نامتعادل كود به ويژه مصرف بي رويه كودهاي فسفاته و ازته و عدم مصرف كودهاي محتوي عناصر ريز مغذي به ويژه سولفات روي عموميت دارد.

 

 



تاريخ : یکشنبه پنجم مرداد 1393 | 12:13 | نویسنده : قاسم |

****اگرواكولوژي ايران ****


برچسب‌ها: اگرواكولوژي ايران

تاريخ : چهارشنبه یکم مرداد 1393 | 9:30 | نویسنده : قاسم |

63267834496278392979.jpg



تاريخ : دوشنبه بیست و سوم تیر 1393 | 8:28 | نویسنده : قاسم |

 


برچسب‌ها: اگرواكولوژي ايران

تاريخ : سه شنبه هفدهم تیر 1393 | 14:43 | نویسنده : قاسم |

****اگرواكولوژي ايران ****


برچسب‌ها: اگرواكولوژي ايران

تاريخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393 | 11:41 | نویسنده : قاسم |

چگونگی اعمال خاک­ورزی حفاظتی در مناطق خشک

برگردان نکردن خاک و حفظ بقایای گیاهی در سطح در صورت عدم اعمال مدیریت صحیح می­تواند موجب بروز موانعی در کشت محصول بعدی گردد. وجود زياد علفهاي هرز، يكي از مشكلات مشاهده شده در سيستم خاك‌ورزي حفاظتي مي‌باشد. دانه‌هاي باقي‌مانده محصول قبلي و بذور علفهاي هرز به علت حفظ بقاياي گياهي در سطح خاك و عدم برگردان ‌‌شدن خاك،  شرايط مساعدی براي سبزشدن در اين روش خاك‌ورزي را دارند. اين مشكل در تناوب غلات با محصولات رديفي به علت ريزش بذور غلات از كمباين و قرار گرفتن در ترک­های زمين و سبز شدن سریع تر آنها نسبت به محصول اصلی بیشتر مشاهده می­گردد.

علاوه بر آن حفظ بقايای گیاهی در سطح خاك در خاك‌ورزي حفاظتي در طي كشت‌هاي متوالي به خصوص در مناطق با نظام دو كشتي كه فرصت كمتري براي پوسيدن‌ بقايا وجود دارد، تجمع بقاياي گياهي در سطح را به دنبال خواهد داشت. حجم زياد بقاياي گياهي در سطح خاك، خطر ابتلا به بيماريها و حمله آفات را افزايش مي‌دهد. در این پروسه عمل کاشت و مبارزه با علفهاي هرز با افزايش حجم بقايا به مرور زمان مشکل مي­گردد.

همچنین متفاوت بودن شکل بستر کاشت در دو محصول متوالی (بستر  پشته‌اي و مسطح) از موانع دیگردر اعمال روش حفاظتی می باشد. بطور مثال غلات در برخی استانهای کشور بصورت مسطح و ذرت بر روي پشته‌ كاشته مي‌شود. بنابر این برای اعمال خاک­ورزی حفاظتی نیاز به یک مدیریت خاص می­باشد که بتواند مشکلات اشاره شده را تا حد زیادی کاهش دهد. مطالعات و آزمایش­های انجام شده در ایران مشخص نموده که در بین روش های مختلف مدیریتی که در دنیا در دست اجرا است روش خاک­ورزی پشته­ای با شرایط مناطق خشک ایران تطابق بیشتری دارد


برچسب‌ها: خاک ورزی

تاريخ : شنبه چهاردهم تیر 1393 | 11:21 | نویسنده : قاسم |

تعريف و اصول اصلی کشاورزی ارگانيک

اتحاديه بين‌المللی جنبش کشاورزی ارگانيک (ايفوم)[3] بعنوان يک سازمان بين‌المللی مستقل در سال 1972 با هدف گسترش کشاورزی ارگانيک تشکيل شد که مقر آن در کشور آلمان می‌باشد و بيش از 780 عضو از 108 کشور جهان دارد. بنا به تعريف ايفوم، کشاورزی ارگانيک نوعی نظام کشاورزی است که اساساً بر منابع توليد محلی متکی بوده و فعاليت آن بر حفظ تعادل اکولوژيکی و توسعه مطلوب فرايندهای بيولوژيک استوار است، بنابراين حاصلخيزی خاک و تنوع زيستی و پايداری، اجزاء کليدی سيستمهای کشاورزی ارگانيک محسوب می‌شوند. در سيستمهای توليد ارگانيک از مصرف مواد شيميايی مصنوعی (مانند کودهای شيميايی معدنی، آفت‌کشها شيميايي، هورمونها، داروها و مواد افزدونی) در روند توليد جلوگيری شده و به جای آنها از جايگزينهايی مانند کودهای دامی، کمپوستها و ديگر کودهای آلی، آفت‌کشهای غير شيميايی مانند عصاره گياهان، دشمنان طبيعی، و استراتژيهای کنترل بيولوژيکی[4] و نيز از روشهای مديريتی زراعی، فيزيکی و مکانيکی برای کنترل آفات، امراض و علقهای هرز استفاده می‌شود. البته بايد به اين نکته توجه نمود که کشاورزی ارگانيک تنها به معنی عدم استفاده از کودها و آفت‌کشهای شيميايی در نظام‌های توليدی نيست بلکه در آنها رعايت استانداردهای بين‌المللی و ملی خاص توليدات ارگانيک نيز ضروری می‌باشد. کشاورزی ارگانيک که از سالهای 1960 و 1970 بعنوان يک کشاورزی کاملا خاص مطرح بوده و دارای روشهای ويژه‌ای می‌باشد در سالهای اخير تقريبا در تمام کشاورهای جهان به طور گسترده و روزافزونی مورد توجه قرار گرفته است. آنچه در کشاورزی ارگانيک مطرح است نگاهی جامع به مجموعه‌ای از کارکردها است که هدف از آن تنها کسب محصول صرفاً اقتصادی نيست و عملکرد مفهومی فراتر از مفهوم رايج آن، به عنوان تنها بخشی از کارکرد يک بوم نظام کشاورزی، را در برمی‌گيرد. در همين چارچوب در بوم نظامهای کشاورزی ارگانيک در حقيقت کسب عملکرد بيشينه تنها هدف نيست، بلکه عملکردی پايدار و چند منظوره مورد نظر است که از جنبه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، زيست محيطی و فنی قابل حصول و قابل توجيه باشد. در دنيا هر روزه کشاورزان بيشتری به سيستمهای توليدی ارگانيک روی می‌آورند، طی سالهای 1985 تا 2003 هر سال سطح زير کشت محصولات ارگانيک افزايش يافته است. اين روند افزايشی در سالهای اخير شديدتر بوده به طوری که در سال 2009 سطح زير کشت اين محصولات به بيش از 35 ميليون هکتار رسيده است. عليرغم توجه روزافزون جهانی به سيستمهای کشاورزی ارگانيک و با وجود ويژگيهای خاص کشاورزی، جغرافيايی، اقليمی، فرهنگی، تاريخی، اجتماعی و همچنين منابع غنی و متنوعی که در کشور بزرگ ايران وجود دارند، متاسفانه هنوز اين نوع سيستم توليدی پايدار در نظامهای کشاورزی ايران عملا جايگاهی ندارند. به عبارت ديگر گرچه چنين نگرشی از سابقه بسيار طولانی در تمدن توليد مواد غذايي ايران برخوردار است ولی در قالب نوين آن در کشور ما کمتر از دو دهه است که تنها مطرح شده است. خوشبختانه هم‌اکنون زير ساخت‌های ضروری برای تحکيم بخشيدن به چنين نگرشی کاملا فراهم است و در دانشکده‌های کشاورزی کشور نه تنها دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا در رشته کشاورزی بوم سازگار داير شده است، بلکه حجم قابل ‌ملاحظه‌ای از مقالات علمی که در حال حاضر در نشريات رايج علمی- پژوهشی کشاورزی منتشر می‌شود، بر همين مبنا است.

 


 

[1]- Organic Agriculture

 

[2]- Conventional Agriculture

 

[3]- International Federation of Organic Agriculture Movements (IFOAM)

 

[4]- Biological control strategies

 

 


برچسب‌ها: ارگانيك

تاريخ : دوشنبه نهم تیر 1393 | 12:59 | نویسنده : قاسم |
در خصوص عوارض مخرب و آسیب های جبران ناپذیر زیست محیطی مرتبط با کاربرد بی رویه سموم شیمیایی در کشورمان تا کنون مطالب فراوانی به چاپ رسیده و اکثر کارشناسان محیط زیست نسبت به عواقب آن هشدار داده اند. علیرغم این هشدارها و اقدامات ارگانهای مسئول،متاسفانه باز هم شاهد کاربرد سمومی در کشاورزی هستیم که برخی از آن ها به دلیل طیف وسیع عملکرد و سمیت شدید حداقل در کشور های توسعه یافته منسوخ گردیده اند.

 

این گونه سموم به دلیل طیف گسترده اثرشان و بعضا پایداری زیاد به غیر از آفت های مورد نظر بسیاری از حشرات و موجودات مفید را از بین میبرند و به همین دلیل می توانند باعث طغیان جمعیت آفات شوند ضمن این که آفات به تدریج و در طی چند نسل نسبت به آنان مقاوم شده و کشاورزان ناچار به جایگزینی سموم دیگر می گردند.

 

آفت کش های سازگار با محیط زیست دارای منشاء طبیعی هستند قادرند بدون بجای گذاردن اثر سمی و زیان به محیط زیست بطور موثری آفات را نابود کنند .آفت کش های ساز گار با محیط زیست اگر چه شاید نتوانند در همه موارد جایگزین سموم شیمیایی گردند ولی با بکارگیری صحیح قادرند موجب کاهش قابل ملاحظه مصرف سموم شوند.

 

 

 

 

امروزه کارشناسان آفت کش ها یی را که توصیه میکنند که حتی المقدور دارای خواص زیر باشند:

 

۱) حداقل سمیت برای مصرف کنندگان

 

۲) حداقل پایداری در محیط زیست

 

۳) حداقل سمیت برای حشرات وموجودات مفید

 

۴) حداکثر انتخاب نسبت به آفت مورد نظر

 

"آفت کش های سازگار با محیط زیست"اکثرا با معیارهای فوق همخوانی دارند و به همین دلیل توانسته اند جای خود را در مبارزه با آفات بخصوص در محصولات گلخانه ای یافته و جایگزین مناسبی برای سموم خطرناک شیمیایی باشند.

 

این آفت کش ها بطور خلاصه شامل:

 

۱) حشره کش های با پایه گیاهی (بوتانیک)

ماده موثر این حشره کش ها از گیاهان مختلف استخراج میشوند واکثرا دارای پایداری کم بوده و برای پستانداران وانسان کم خطر یا بی خطر هستند.

 

برخی از گیاهانی که برای ساخت این خانواده از حشره کش ها استفاده می شوند عبارتند از:

 

پیرتروم(pyrethrum) مواد موجود در گل پیرتروم برای حشرات کشنده هستند وبنابراین عصاره آن کاربرد وسیعی بر علیه آفات دارند.عصاره گل پیرتروم برای پستانداران بی خطر است ودر مقابل نور افتاب به سرعت تجزیه می شوند ولی اثر فوری بر روی بسیاری حشرات دارد.این گیاه بدلیل شرایط اقلیمی مناسب در کشورهای آفریقای مرکزی در سطح وسیعی کاشته شده وصادر میگردد. البته در ایران نیز این گیاه بطور آزمایشی ومحدود کاشته شده است که امید است در صورت موفقیت شاهد تولید انبوه آن باشیم.

 

آزادیراکتین(نیم-neem) از دانه درختی به همین نام که بومی آسیاوآفریقا است به دست میاید وبه دلیل غیر سمی بودن برای پستانداران وپایداری کم پس از پیرتروم محبوب ترین آفت کش گیاهی است.نیم به صورت های مختلف فیزیکی مثل پودر –عصاره روغنی-امولسیون و..... عرضه می شوند وبه دلیل اثرات ضد تغذیه اختلال در رشد ونابود کننده حشرات با استقبال قابل توجهی از سوی کشاورزان علاقه مند به محیط زیست رو برو شده است.

 

روتنن(Rotenone) از ریشه گیاهی به نام دریس که بومی جنوب شرقی آسیا وآمریکای جنوبی ومرکزی است استخراج میشود رروتنن نسبت به سایر آفت کش های گیاهی برای پستانداران سمی تر است.

 

رایانا(Rayana) این گیاه بومی آمریکای جنوبی و مرکزی بوده و عصاره استخراج شده از ریشه و ساقه های آن از طریق تماس و گوارش باعث مرگ بسیاری از حشرات می شود.

 

سابادیلا(Sabadilla)از دانه های گیاهی حاره ای بدست میاید و قادر به کنترل گونه های مختلف حشرات زیان آور است.

 

۲) حشره کش های میکروبی:

 این حشره کش ها حاوی باکتریهای خاص هستند و بطور اختصار BT نامیده می شوند.BT در صورت کاربردصحیح باعث بیماری ومرگ آفت مورد نظر میگردد و به دلیل دوام زیاد عملکرد انتخابی و بی خطر بودن برای انسان و محیط زیست محبوبیت زیادی پیدا کرده است.حشره کش های میکروبی بصورت گوارشی عمل می کنند و بنابراین باید طوری روی گیاه پخش شوند که آفات آنها را به مصرف خوراکی برسانند .

 

۳) آفت کش های با منشاء طبیعی:

موارد موثر این خانواده از آفت کش ها از طبیعت استخراج می شوند و به دلایل زیر امروزه از پر مصرف ترین آفت کش ها در کشورهای توسعه یافته هستند:

 

▪ برای انسان وسایر موجودات بی خطر هستند.

 

▪ مقرون بصرفه هستند وکاربرد آنان از آفت کش های میکروبی و گیاهی کم هزینه تر است.

 

▪ در طبیعت به سرعت تجزیه می شوند و اثر سمی از خود بجای نمی گذارند بطوری که محصولات کشاورزی را می توان بلا فاصله پس از کاربرد این آفت کش ها به مصرف خوراکی رسانید.

 

▪ اکثرا انتخابی عمل می کنند و فقط بر روی آفات مورد نظر اثر کشنده دارند.

 

این گروه از آفت کش ها برای مبارزه با طیف وسیعی از آفات(شته، شپشک، مگس سفید، مینوز، حلزون، جوندگان، بیماریهای قارچی و.....) بکار گرفته می شوند و در صورت بکار گیری صحیح کارآیی مشابه سموم شیمیایی دارند بدون اینکه عوارض مخرب زیست محیطی مرتبط با سموم شیمیایی را دارا باشند .

 

امید است با بکار گیری این گروه از آفت کش ها در کشورمان شاهد کاهش استفاده از سموم خطرناک وتولید محصولات کشاورزی سالم تر باشیم.
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}




تاريخ : شنبه هفتم تیر 1393 | 11:10 | نویسنده : قاسم |

 


برچسب‌ها: گل وگياه

تاريخ : یکشنبه یکم تیر 1393 | 7:47 | نویسنده : قاسم |

محصول ارگانیک چیست؟

محصولی است، که در فرایند تولید آن از هیچ نوع مواد شیمیایبی اعم از کودها و سموم شیمیایی استفاده نشده است و کشاورزی ارگانیک بر

سلامت خاک، گیاه و انسان تاکید دارد.

محصول سالم چیست؟

محصولی است، که با حداقل استفاده از نهادهای شیمیایی تولید می شود و میزان باقی مانده مواد شیمیایی در این محصولات باید مطابق با استانداردهای تعیین شده باشد.

محصول طبیعی چیست؟

محصولی است، که عاری از بقایای مواد شیمیایی مصنوعی بوده و حاصل تولید در مناطق طبیعی و دست نخورده باشد.


برچسب‌ها: ارگانیک

تاريخ : شنبه دهم خرداد 1393 | 10:23 | نویسنده : قاسم |

بوم شناسی (Ecology به انگلیسی و در اصل از کلمه آلمانی Oekologie) از ترکیب دو ریشه یونانی Oikos به معنای «خانه» و Logos به معنای «شناخت» نخستین بار در سال ۱۸۶۶ توسط ارنست هکل (E.Haeckel) تعریف شد. هکل مرید پرشور و بانفوذ چارلز داروین و واضع مشتاق اصطلاحات زیست شناختی بود.او بوم شناسی را «علم جامع روابط جاندار با محیط» دانست.

 

روح این تعریف در بحثی قدیمی درباره زیررشته های زیست شناسی که توسط بردن _ سندرسن (۱۸۹۳) مطرح شد کاملاً آشکار است. از نظر او بوم شناسی «علمی است که با روابط خارجی گیاهان و جانوران با یکدیگر و با شرایط گذشته و حال وجودی شان سروکار دارد.» و به این ترتیب با فیزیولوژی (روابط داخلی) و ریخت شناسی (ساختار) متفاوت است.

 

از نظر بسیاری از دانشمندان درستی چنین تعاریفی را گذشت زمان نشان خواهد داد. از این رو ریکلفس (۱۹۷۳) در کتاب درسی که نوشته بوم شناسی را چنین تعریف می کند «بررسی محیط طبیعی، به ویژه روابط متقابل میان جانداران و محیط اطرافشان.» در سال های پس از هکل، رشته های بوم شناسی گیاهی و بوم شناسی جانوری از یکدیگر دور شدند. در نتیجه تعریف بوم شناسی در آثار مهم این رشته به این شکل درآمد: «آن دسته از روابط گیاهان با محیط اطرافشان و با یکدیگر که مستقیماً به تفاوت های زیستگاه در گیاهان مختلف وابسته است.» (تنسلی، ۱۹۰۴)، یا «علمی که عمدتاً بیشتر با آنچه می توان آن را جامعه شناسی و اقتصاد جانوران نامید سروکار دارد تا با ساختار و سایر سازش های موجود در آنها» (التون، ۱۹۲۷). اما گیاه شناسان و جانورشناسان مدت هاست توافق کرده اند که به یکدیگر تعلق دارند و تفاوت هایشان باید کم رنگ شود. با این همه در مورد بسیاری از تعاریف بوم شناسی چیزی وجود دارد که به طور نگران کننده ای مبهم است.

 

به نظر می رسد تمام این تعاریف در این نکته مشترکند که بوم شناسی تمام جنبه هایی از زیست شناسی را در برمی گیرد که نه فیزیولوژی هستند و نه ریخت شناسی.این مسئله به ویژه هنگامی نگران کننده تر می شود که ظاهراً هیچ کس به طور جدی معتقد نیست که نکته فوق حقیقت داشته باشد.

از این رو اندرووارتا (۱۹۶۱) به منظور وضوح بیشتر بوم شناسی را «بررسی علمی پراکندگی و فراوانی جانداران» تعریف می کند و کریس (۱۹۷۲) با اظهار تاسف از اینکه نقش محوری «روابط» در این تعبیر گمشده است، آن را به شکل «بررسی علمی برهمکنش های تعیین کننده پراکندگی و فراوانی جانداران» تصحیح می کند و توضیح می دهد که بوم شناسی با پرسش های زیر سروکار دارد: جانداران «کجا» پیدا می شوند، تعدادشان در آنجا «چقدر» است و «چرا». حتی اگر این طور هم باشد شاید باز بهتر باشد که فعلاً بوم شناسی را «بررسی علمی پراکندگی و فراوانی جانداران و برهمکنش هایی که این پراکندگی و فراوانی را تعیین می کنند» تعریف کرد.

 

جانداران سیستم های بازی هستند که پیوسته با محیط خویش برهمکنش دارند. بررسی علمی برهمکنش های میان جانداران و محیط شان بوم شناسی نام دارد. این تعریف صاف و پوست کنده اما چهره واقعی یک رشته هیجان انگیز و فوق العاده پیچیده از زیست شناسی را پنهان می کند که پیوسته بر اهمیت عملی آن افزوده می شود. تصاویری که توسط فضانوردان سفینه آپولو از این سیاره تهیه شد به ما یادآور شد که زمین خانه ای متناهی در فضایی نامتناهی است نه یک مرز نامحدود برای فعالیت های انسان. علم بوم شناسی می تواند از فرآیند های طبیعی درک پایه لازم برای مدیریت منابع محدود این سیاره در بلند مدت را فراهم آورد.

امروزه بوم شناسی (ecology) موضوعی است که تقریباً همه مردم چیزهایی درباره آن شنیده اند و بیشترشان حتی هنگامی که درباره معنی دقیق آن دچار تردیدند از مهم بودنش آگاه هستند. تردیدی وجود ندارد که بوم شناسی مهم است اما همین مهم بودنش ایجاب می کند که بفهمیم بوم شناسی چیست و نحوه پرداختن بدان چگونه است.

 

این پرسش که «بوم شناسی چیست» را می توان به «بوم شناسی را چگونه تعریف می کنیم؟» تغییر داد و با آزمودن تعریف های مختلفی که تا به حال پیشنهاد شده اند به آن پاسخ داد و حتی می توان یکی از آنها را به عنوان بهترین تعریف برگزید. اما با آنکه این تعریف ها دقیق و دارای ایجازند تنها به درد پاسخگویی به پرسش های امتحانی می خورند و به کار نشان دادن ویژگی ها و جاذبه های بوم شناسی نمی آیند. در حالی که می توان به جای این پرسش با طرح سئوالات تامل برانگیز مانند «بوم شناسان چه کارهایی می کنند؟»، «بوم شناسان به چه موضوعاتی علاقه مند هستند؟» و «بوم شناسی نخستین بار در کجا ظهور کرد؟» به درک بیشتری دست یافت.


طبیعی دانان از ارسطو تا داروین فرآیند مشاهده و توصیف جانداران در محیط طبیعی شان را به خودی خود یک هدف دانستند. از طریق این رویکرد توصیفی هنوز اطلاعات فوق العاده ای به دست می آید و در نتیجه تاریخ طبیعی همچنان مبنای علوم بوم شناختی باقی مانده است. گرچه بوم شناسی به عنوان علمی توصیفی، تاریخی طولانی دارد اما روز به روز آزمایشی تر (تجربی تر) می شود. با وجود دشواری انجام آزمایش هایی که اغلب نیازمند فضا و زمان زیادی هستند، بسیاری از بوم شناسان فرضیه هایشان را در آزمایشگاه و طبیعت می آزمایند. یکی از مثال های قدیمی در این رابطه پژوهش کلاسیکی است که در سال ۱۹۶۹ توسط دانیل سیمبرلاف (D.Simberloff) و ادوارد ویلسون (E.Wilson) انجام شد. در این آزمایش تمام حشرات یک جزیره کوچک در فلوریدا کیز (کمانی از جزایر کوچک به طول ۱۰۰ مایل که از دماغه فلوریدا به سمت جنوب غربی امتداد می یابد) حذف شدند تا استقرار مجدد جانوران در جزایر از جمعیت های قاره ای مجاور بررسی شوند.

بوم شناسی بررسی علمی بر همکنش های میان جانداران و محیط آنهاست.
از این رو می توان مدعی شد که بوم شناسی کهن ترین علم بشری است.اگر طبق تعریف بوم شناسی بررسی علمی پراکنش و فراوانی جانداران و برهم کنش هایی که این پراکنش و فراوانی را تعیین می کنند، باشد پس ابتدایی ترین انسان ها به خاطر نیازشان به دانستن اینکه نه تنها غذا بلکه دشمنان غیر انسانی شان کی و کجا پیدا می شوند باید بوم شناسانی از این دست بوده باشند. حتی نخستین کشاورزان برای شناخت نحوه اداره منابع غذایی زنده و نیز اهلی شده شان می بایست از آن هم کارکشته تر می شدند.

 

بدین ترتیب این نخستین بوم شناسان که بوم شناسانی عمل گرا بودند درصدد شناخت پراکنش و فراوانی جانداران و به کارگیری این دانش در جهت منافع جمعی شان برآمدند. آنان به موضوعاتی علاقه مند بودند که بوم شناسان عمل گرا هنوز هم به آنها علاقه مندند:

 

چگونه می توان میزان جمع آوری محصولات غذایی از طبیعت را به حداکثر رساند؟

 

چطور می توان این کار را برای مدتی طولانی ادامه داد؟

 

چگونه می توان گیاهان و جانوران اهلی را به بهترین شکل ممکن تکثیر کرد به طوری که حداکثر بازدهی را داشته باشند؟

 

چگونه می توان منابع غذایی زنده را از شر دشمنان طبیعی شان حفظ نمود؟

 

و بالاخره چگونه می توان کنترل جمعیت عوامل بیماری زا و انگل هایی را که در درون بدن ما زندگی می کنند در دست گرفت؟

 

اما تقریباً طی قرن گذشته، درست از وقتی که بوم شناسان بدان اندازه از خودآگاهی رسیدند که نامی برخود نهند، بوم شناسی همواره نه تنها علمی کاربردی بلکه در عین حال محض و بنیادی نیز بوده است. آرتور تنسلی (A.Tansley) یکی از بنیان گذاران بوم شناسی است. او کار شناسایی فرآیند هایی که مسئول تعیین ساختار و ترکیب جوامع گیاهی هستند را صرفاً برای درک آن و نه هیچ کاربرد دیگری مورد توجه قرار داد. او هنگامی که در سال ۱۹۰۴ در انگلستان مقاله ای درباره «مسائل بوم شناسی» نوشت، عمدتاً نگران گرایش بیش از حد بوم شناسی به باقی ماندن در مرحله توصیفی و سامان نیافته (یعنی انباشت توصیف های مربوط به جوامع گیاهی و جانوری بدون مشخص ساختن موقتی یا دائمی بودن آنها و جنبه های دیگر) بود که ندرتاً به سوی تجربی شدن یا دارای برنامه های سامان یافته یا هر آنچه که می توان آن را تحلیل علمی نامید، پیش می رفت.

 

دلواپسی های تنسلی در اروپا توسط فردریک کلمنتس (F.Clements)، یکی دیگر از بنیانگذاران بوم شناسی، در آن سوی اقیانوس اطلس و در ایالات متحده طنین انداز شد. کلمنتس در ۱۹۰۵ در اثری به نام «روش های تحقیق در بوم شناسی» این نگرانی را چنین بیان می کند: «بلای جان رشته جدیدی که به بوم شناسی معروف شده این احساس فراگیر بوده است که هر کسی از گرد راه نرسیده و بدون هیچ آموزش قبلی می تواند اقدام به کار بوم شناختی کند. در گیاه شناسی امروز هیچ چیزی از این احساس نادرست تر نیست.»


از سوی دیگر نیاز به زیست شناسی کاربردی در بوم شناسی و سهمی که زیست شناسی کاربردی می تواند در بوم شناسی داشته باشد، به خوبی در مقدمه کتاب «بوم شناسی جانوری» (۱۹۲۷) اثر چارلز التون (C.Elton) مشهود است: «آینده فوق العاده ای در انتظار بوم شناسی است... حشره شناسان یا قارچ شناسان مناطق استوایی یا متخصصان کنترل علف های هرز تنها در صورتی در کارشان موفق خواهند بود که نخست و پیش از هر چیزی بوم شناس باشند.» از آن سال ها تاکنون همزیستی این رشته های نظری و کاربردی حفظ شده و توسعه یافته است.

بسیاری از حوزه های کاربردی در پیشرفت بوم شناسی دخیل بوده اند و از آن طرف پیشرفت روز افزون خود را نیز مرهون ایده ها و رویکرد های بوم شناختی هستند. تمام جنبه های مختلف جمع آوری، تولید و حفظ غذا و الیاف طبیعی نیازمند اکوفیزیولوژی گیاهی، حفاظت از خاک، جنگل داری ، مدیریت علفزار ها، ذخیره سازی غذا، شیلات و کنترل آفت ها و عوامل بیماری زا است. هر یک از این رشته های کلاسیک هنوز در صف اول بسیاری از پژوهش های بوم شناختی قرار دارند و هر یک از آنها به دیگری وابسته است.

 

پیشینه کنترل بیولوژیک آفت ها (استفاده از دشمنان طبیعی آفت ها برای کنترل جمعیت آنها) به چین باستان باز می گردد. اما از وقتی نقایص حشره کش های شیمیایی به طور گسترده در دهه ۱۹۵۰ آشکار شد، کنترل بیولوژیک رواج دوباره ای یافت. تقریباً از همان موقع بوم شناسی آلودگی نیز نگرانی فزاینده ای را در پی داشته و در دهه های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ از یک موضوع موضعی به مسئله ای جهانی تبدیل شده است. دهه های پایانی هزاره دوم همچنین شاهد افزایش توجه عمومی به بوم شناسی و نیز رشد آ گاهی مردم درباره جنبه های بوم شناختی حفاظت از گونه های در خطر انقراض، تنوع زیستی کل سیاره زمین، کنترل بیماری ها در انسان و نیز در سایر گونه ها و پیامد های بالقوه تغییرات شدید در محیط زیست جهانی بوده است.


بوم شناسی بررسی علمی برهمکنش های میان جانداران و محیط آنهاست و به عنوان زمینه ای از بررسی علمی، با استفاده از مشاهدات و آزمایش هایی برای آزمودن تبیین های فرضی پدیده های بوم شناختی، دارای رویکردی فرضی _ استنتاجی است.

 

بسیاری از بوم شناسان مدل هایی ریاضی طراحی می کنند که آنها را قادر می سازد تا آزمایش هایی با مقیاس وسیع که ممکن است انجام آنها در طبیعت غیرممکن باشد را شبیه سازی کنند . در این رویکرد متغیر های مهم و ارتباط فرضی بین آنها از طریق معادلات ریاضی توصیف می شوند.

 

به این ترتیب طرق مختلف برهمکنش متغیرها را می توان مورد بررسی قرار داد. برای مثال بسیاری از بوم شناسان، اقلیم شناسان، دیرین شناسان و سایر دانشمندان برای ایجاد مدل هایی که آثار فعالیت های انسانی روی اقلیم و تاثیر تغییرات اقلیمی روی اکوسیستم ها را پیش بینی می کنند، از برنامه های کامپیوتری پیچیده استفاده می کنند. البته کارآیی این نوع شبیه ساز ها بستگی به دقت اطلاعات پایه ای دارد که مدل ها را بر اساس آنها طراحی می کنند و کسب این اطلاعات باز هم نیازمند کار میدانی گسترده است.

 

محیط شامل اجزای «بی جان» نظیر دما، نور، آب و مواد غذایی است. به لحاظ تاثیر بر جانداران، اجزای «جاندار» نیز به همان اندازه اهمیت دارد. اجزای جاندار شامل تمام جانداران دیگری می شوند که بخشی از محیط زیست هر فرد هستند. جانداران دیگر ممکن است با یک فرد بر سر غذا و سایر منابع رقابت کنند، آن را شکار کنند یا محیط فیزیکی و شیمیایی اش را تغییر دهند.

 

پرسش های مربوط به اهمیت نسبی اجزای محیطی مختلف به کرات در قلب پژوهش های بوم شناختی و اختلاف نظر ها ظاهر می شوند. جانداران از سویی تحت تاثیر اجزای جاندار و بی جان محیط خویش هستند و از سوی دیگر با حضور و فعالیت های خود آن را تغییر می دهند. بسیاری از زیست شناسان چارلز داروین را یکی از نخستین بوم شناسان می دانند (گرچه او از کلمه بوم شناسی قدیمی تر است.) در واقع این پراکندگی جغرافیایی جانداران و سازش های بی نظیر آنها به محیط های خاص بود که شواهد تکامل را در اختیار داروین گذاشت.

 

یکی از علل مهم تغییرات تکاملی (گرچه تنها علت آن نیست) برهمکنش جانداران با محیط آنهاست. از این رو رویداد هایی که در چارچوبی که گاهی «زمان بوم شناختی» نامیده می شود، رخ می دهند به آثاری ترجمه می شوند که در مقیاس بلندمدت تر «زمان تکاملی» ظهور می کنند. برای مثال تغذیه باز ها از موش های صحرایی با کاستن از موفقیت تولیدمثلی برخی افراد روی خزانه ژنی جمعیت صید تاثیر می گذارد.

 

یکی از آثار بلندمدت این نوع برهمکنش شکارچی _ طعمه ممکن است رواج رنگ بندی استتاری در جمعیت موش ها باشد.به رغم تمامی پیشرفت هایی که در بوم شناسی به وقوع پیوسته هنوز هم بسیاری از مسائل بنیادی بوم شناسی بدون پاسخ باقی مانده اند:

 

رقابت غذایی تا چه اندازه تعیین کننده گونه هایی است که در یک زیستگاه با هم زندگی می کنند؟

 

بیماری ها چه نقشی در پویایی جمعیت ها دارند؟

 

چرا در نواحی استوایی نسبت به مناطق قطبی گونه های بیشتری وجود دارد؟

 

چه ارتباطی بین حاصلخیزی خاک و ساختار جوامع گیاهی هست؟

 

چرا برخی از گونه ها در مقایسه با سایر گونه ها نسبت به انقراض آسیب پذیرترند؟

 

و سئوالاتی از این دست. البته پرسش های بدون پاسخ در هر علمی نشانه سلامت آن است و نه ضعف و کاستی اش. اما بوم شناسی علم ساده ای نیست بلکه دارای ظرافت ها و پیچیدگی های خاصی است و این به خاطر آن است که بوم شناسی به دلیل پرداختن انحصاری به یکتایی ها از سایر علوم متمایز است: میلیون ها گونه مختلف و میلیاردها فرد که هر یک به لحاظ ژنتیکی منحصر به فرد هستند، همه در جهانی که دائم در حال تغییر است زندگی می کنند و برهمکنش دارند.

 

زیبایی بوم شناسی در این است که ذهنمان را برای بهتر فهمیدن مسائل بسیار اساسی و بدیهی به چالش می کشد به طوری که با درک یکتایی و پیچیدگی تمامی جنبه های طبیعت به جای غرق شدن در آنها درصدد یافتن الگوها و پیش بینی شان بر می آید.با جمع بندی این مرور تاریخی کوتاه معلوم می شود که بوم شناسان برای انجام کارهای مختلفی تلاش می کنند. بوم شناسی در ابتدا و پیش از هر چیزی یک علم است. از این رو بوم شناس برای «درک» و «تبیین» می کوشد.

 

در زیست شناسی دو نوع تبیین وجود دارد: «دور» و «نزدیک». برای مثال پراکنش و فراوانی کنونی گونه خاصی از پرندگان را می توان بر حسب شرایط فیزیکی محیطی که پرنده مذکور با آن سازگار است، غذایی که می خورد و انگل ها و شکارچیانی که به او حمله می کنند «تبیین» کرد. که این یک تبیین نزدیک است: تبیینی در قالب آنچه اینجا و اکنون در حال وقوع است. به علاوه می توان این پرسش را مطرح ساخت که پرنده مذکور چگونه چنین ویژگی هایی که اکنون بر زندگیش حکم می رانند را کسب کرده است.

 

به این پرسش باید با تبیینی در قالب تکاملی پاسخ گفت و این یعنی «تبیین دور». پراکنش و فراوانی کنونی این پرنده در تجارب بوم شناختی نیاکانش نهفته است. البته برای درک هرچیز ابتدا باید از چیزی که قرار است درکش کنیم توصیفی داشته باشیم. از این رو بوم شناس پیش از تبیین یک موضوع ابتدا باید آن را توصیف کند. از سوی دیگر با ارزش ترین توصیف ها آنهایی هستند که روی موضوع خاصی متمرکز می شوند یا اینکه برای درک مطلب ضروری اند. توصیف ناهدفمند که محض خاطر توصیف انجام می شود غالباً بعدها معلوم می شود که موضوع نادرستی را برای توصیف برگزیده است و جایگاه چندانی در بوم شناسی یا هیچ علم دیگری ندارد. (برای مثال ممکن است فراوانی متغییر یک جمعیت و تعداد نرها و ماده ها را توصیف کنیم اما بعداً کشف کنیم که نسبت جنسی به این بحث ارتباطی ندارد و در عوض ساختار سنی که ما آن را نادیده گرفته بودیم عاملی اساسی است.) به علاوه بوم شناسان غالباً می کوشند آنچه را که برای جمعیتی از جانوران تحت شرایط ویژه اتفاق می افتد پیش بینی کنند و سعی دارند براساس این پیش بینی ها آنها را کنترل یا از آنها بهره برداری کنند.

 

ما می کوشیم از طریق پیش بینی زمان حمله ملخ ها آثار مخربشان را به حداقل برسانیم و راهکار مناسبی را در قبال آنها در پیش گیریم. تلاش می کنیم با پیش بینی زمانی که شرایط محیطی برای محصولات کشاورزی مطلوب و برای دشمنانشان نامطلوب می شود کارآیی آنها را به حداکثر برسانیم. می کوشیم گونه های کمیاب را با پیش بینی خط مشی حفاظتی که ما را قادر به حفظ آنها خواهد ساخت نجات دهیم. برخی از موارد را می توان بدون نیاز به تبیین یا درکی عمیق پیش بینی و کنترل کرد. به عنوان مثال در پیش بینی اینکه با نابودی یک درختزار پرندگان ساکن آن ناپدید خواهند شد هیچ دشواری عمده ای وجود ندارد. اما پیش بینی های خردمندانه و دقیق و پیش بینی وقایعی که در شرایط غیر عادی روی می دهند تنها زمانی میسر خواهد شد که ما قادر به درک و تبیین آنچه در حال روی دادن است، باشیم.


برچسب‌ها: بوم شناسی, Ecology به انگلیسی و در اصل از کلمه آلمانی Oekolog

تاريخ : پنجشنبه هشتم خرداد 1393 | 11:38 | نویسنده : قاسم |



تاريخ : چهارشنبه سی و یکم اردیبهشت 1393 | 12:47 | نویسنده : قاسم |

مقدمه:
هدف کشاورزی ارگانیک، ضمن حفاظت از حاصلخیزی خاک، افزایش تولید محصول با کمترین تکیه بر استفاده از مواد شیمیائی است.

استفاده از کودهای شیمیائی به اندازه زیاد و به‌کارگیری بی‌رویه آفت‌کش‌های شیمیائی باعث آلودگی آب، هوا و خاک می‌شود. طی این فرآیند آفت‌های موجود نسبت به سموم شیمیائی مقاوم شده و آفت‌های جدیدی نیز ظاهر می‌شوند. سلامتی خاک نیز در این روند تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد و مقدار قابل جذب بعضی از ریزمغذی‌ها مانند روی، مس و آهن پس از مدتی در خاک کاهش می‌یابد. در اثر این عوامل تولید کشاورزان هر ساله کمتر می‌شود. چگونه ممکن است که بتوانیم بدون آلوده کردن آب، خاک و هوا همیشه عملکرد زیادی از محصولات کشاورزی به‌دست بیاوریم؟ پاسخ این سؤال احتمالاً در کشاورزی ارگانیک نهفته است.
● کشاورزی ارگانیک چیست؟
هدف کشاورزی ارگانیک، ضمن حفاظت از حاصلخیزی خاک، افزایش تولید محصول با کمترین تکیه بر استفاده از مواد شیمیائی است. در واقع هدف این سیستم کشت، حفظ و نگهداری منابع می‌باشد. به بیان دیگر کشاورزی ارگانیک نگرشی علمی و نوین به آن چیزی است که اجداد ما به آن عمل می‌کردند.
در این روش کشت، کاربرد موادشیمیائی به حداقل موردنیاز خود کاهش یافته است. در عوض تولید محصول به نگهداری و استفاده از منابع موجود در مزرعه اصولی (عملکرد زیاد) و بدون آلوده‌سازی آب، خاک و هوا می‌باشد. دستیابی به این هدف به یک نگرش چندجانبه و به‌کارگیری چندین روش مختلف تولید نیاز دارد.
● مدیریت تلفیقی عناصر غذائی
برای حفظ مواد آلی و زندگی موجودات زنده از جمله کرم خاکی از روش‌های شخم حفاظتی استفاده کنید. به‌جای اینکه بقایای محصولات زراعی را بسوزانید و یا دور بریزید آنها را به کمپوست تبدیل کنید. هر سال حداقل ۲ تا ۳ تن کمپوست در هر هکتار به‌دست می‌آید. هر دو تا سه سال یک بار به مزرعه کود سبز بدهید. برای مثال می‌توانید شاخ و برگ نازک گیاه Glirieida و یا سایر درختان خانواده پروانه‌آسا را هنگام شخم زمین زراعی به خاک اضافه کنید. این عمل می‌تواند نیاز به کودهای شیمیائی را کاهش داده و یا از بین ببرد. از شاخ و برگ گیاهان خانواده پروانه‌آسا به‌عنوان کود سبز استفاده کنید.
کمبودهای غذائی خاک را (براساس آزمایش شیمیائی خاک) با اضافه کردن مواد معدنی نظیر سنگ‌های فسفره، گچ و پیریت ترمیم کنید. به‌جای سعی در نابودی علف‌های هرز، جمعیت آنها را بدون به‌کارگیری روش‌های شیمیائی کنترل کنید.
● مدیریت تلفیقی آفت‌ها و بیماری‌های گیاهی
در کشاورزی ارگانیک به‌جای استفاده از سموم شیمیائی برای نابودی کامل آفت‌ها، با استفاده از روش‌های مختلف و عملیات گوناگون، جمعیت آنها را کنترل می‌نمایند (به‌نحوی که خسارت آنها به زیر سطح زیان اقتصادی کاهش یابد).
این عملیات عبارتند از:
- بعد از برداشت محصول خاک را زیر و رو کنید تا آفت‌ها آشکار شوند.
- جوی‌ها و علف‌هائی را که پناهگاه آفت‌ها می‌باشند، تمیز کنید.
- از رقم‌های محصولات مقاوم به آفت‌ها استفاده کنید.
- گیاهان زراعی را در زمان مناسب کشت کنید.
- از بذرهای سالم استفاده کنید.
- تراکم بوته در هکتار را افزایش دهید تا چنانچه تعدادی از گیاهان به‌وسیله آفت‌ها و بیماری‌های خاکزی از بین رفتند به جمعیت ایده‌آل گیاهان لطمه‌ای وارد نشود
- توده‌های تخم آفت‌ها و لارو کرم برگخوار و سوسک‌های بالغ را با دست جمع‌آوری و نابود کنید.
- از تله‌های نوری استفاده کنید.
- از چسب‌های مخصوص روی تنه درختان میوه استفاده کنید تا آفت‌ها نتوانند از آنها بالا روند.
- از حشرات شکارچی و پارازیت و همچنین عوامل کنترل‌کننده بیولوژیکی مانند Bacillus thurigensis استفاده کنید.
- در صورت نیاز سعی کنید فقط از آفت‌کش‌های گیاهی نظیر چریش، محصولات Karanj معروف به (rotenone) به پیتروم استفاده کنید.



● مدیریت تلفیقی آب و خاک
آبیاری را به‌گونه‌ای انجام دهید که از اتلاف آب، فرسایش خاک و آبشوئی مواد غذائی جلوگیری شود.
● برای نیل به این مقصود:
- آبیاری محصول را فقط وقتی‌که لازم است انجام دهید و فقط به مقدار نیاز گیاه آبیاری کنید. برای این‌کار می‌توان مزرعه را به چند قسمت تقسیم کرد و هر قسمت را جداگانه آبیاری کرد.
- از آب دادن اضافی اجتناب کنید تا از آبشوئی موادغذائی به خارج از منطقه ریشه جلوگیری شود.
- سطح مزرعه را هموار و مسطح کنید.
- جداره کانال‌های آبرسانی را سیمانی کنید تا از نشت آب و اتلاف موادغذائی جلوگیری شود.
- به‌وسیله ساختن کانال و آب‌انبار نسبت به ذخیره‌سازی آب برای استفاده در آینده اقدام کنید.
- با زدن شخم در امتداد خطوط تراز و استفاده از کاه و کلش به همراه سله‌شکنی می‌توان تبخیر از سطح خاک را کاهش داده و آب را در داخل خاک ذخیره کرد.
●روش‌های تهیه کمپوست
تهیه کمپوست یعنی چه؟
تهیه کمپوست یک سلسله فرآیندهای بیوشیمیائی است که طی آن میکروارگانیسم‌ها، مواد آلی زاید، بقایای گیاهی، ضایعات آشپزخانه، فضولات دامی و ادرار را به کمپوست که یک ماده اصلاح‌کننده خاک است، تبدیل می‌کند. محصول نهائی این فرآیند یک کود آلی پوسیده و یکنواخت است که سرشار از موادغذائی و سیاه‌رنگ است.
● مزایای استفاده از کمپوست
- موادغذائی را تأمین می‌کند.
- فعالیت‌های میکروبی را تشدید می‌کند که موجب می‌شود موادغذائی خاک آزاد شوند و مورد استفاده گیاه قرار گیرند.
- نیاز به کودهای شیمیائی را که گرانقیمت و بالقوه برای محیط‌زیست زیانبار می‌باشند، کاهش می‌دهد.
- مقدار کربن آلی و ازت خاک را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود که خصوصیات فیزیکی اصلاح شود. این پدیده عکس‌العمل خاک نسبت به کودهای شیمیائی را بهتر می‌کند و عملکرد محصول را افزایش می‌دهد.
- ساختمان خاک را اصلاح می‌کند و باعث بهبود زهکشی خاک و انجام عملیات شخم در آن می‌شود.
- ظرفیت ذخیره‌سازی رطوبت خاک را افزایش می‌دهد.
- با اصلاح ساختمان خاک به کاهش فرسایش بادی کمک می‌کند.
● انتخاب محل مناسب برای تهیه کمپوست
محل تهیه کمپوست شما باید دارای خصوصیات زیر باشد:
۱. به راحتی قابل بازدید و بازرسی باشد.
۲. در جای بلندی قرار گرفته باشد تا دچار آب‌گرفتگی نشود.
۳. نزدیک محل دامداری و منابع آب باشد.
۴. از جاده دور باشد تا از آلودگی‌های سربی و سایر فلزات سمی که به‌نوبه خود می‌توانند با آلوده‌سازی محصولات غذائی، سلامتی انسان و دام را به خطر بیندازد، در امان باشد.
کمپوست و کودهای دامی منابع اصلی بذر علف‌‌های هرز می‌باشند بذر علف‌های هرز می‌توانند تا حدودی در مقابل تجزیه میکروبی مقاومت کنند. بنابراین فقط از کمپوست و کودهای دامی کاملاً پوسیده و مزرعه خود استفاده کنید.


برچسب‌ها: هدف کشاورزی ارگانیک

تاريخ : دوشنبه بیست و دوم اردیبهشت 1393 | 9:29 | نویسنده : قاسم |
تعریف کشاورزی پایدار:

تلاشهای بسیاری برای تعریف پایداری به طور تجريدي صورت گرفته است. مفهوم كشاورزي پايدار از سال 1987 رايج شد ، ولي قبل از آن نيز در دهه 1940 به صورت مترادف با اصطلاحاتي چون كشاورزي ارگانيك ، طبيعي ، اكولوژيك و كم نهاده بكار برده مي شد. البته مفهوم و مضمون توسعه پايدار كه كشاورزي پايدار نيز بخشي از آن محسوب مي شود تنها متعلق به دوران معاصر نيست . به نحوي كه بعضي تاريخچه آن را به نيوتن ، جان لاك ، توماس جفرسون و چارلز داروين و حتي به آسياي قديم نيز نسبت مي دهند . اما همانطور كه گفته شد واژه پايداري به دنبال پيامدهاي اقتصادي ، اجتماعي و بالاخص زيست محيطي فعاليتهاي انسان مورد استفاده قرار گرفت  . از هنگام تعریف کمیسیون برونت لند (Brount Land ) از توسعه پایدار در سال 1987 حداقل بیش از 80 تعریف ابداع شده است که هریک تفاوتهای ظريفی با دیگری دارد و بر ارزشها ، اولویتها و هدفهای خاصی تاکید می کند (Pretty ، 1995 ، 1998) . واﮊه كشاورزی پایدار ، از دیدگاه افراد مختلف معانی مختلفی دارد؛ که بستگی دارد به حیطه علاقه و سابقه آنها. کشاورزان ، متخصصان محیط زیست ، حافظان منابع طبیعی و ساکنان روستایی همگی علائق و نگرانی های متفاوتی دارند و بنابراین کشاورزی پایدار را به صور مختلفی تعریف می کنند ؛ بنابراين تعریف واحدی برای کشاورزی پایدار وجود ندارد.

اهداف کشاورزی پایدار:

اهداف کشاورزی پایدار ارتباط نزدیکی با تعاریف آن دارند و در واقع جمع بندی این تعاریف می باشند . یک برنامه کشاورزی پایدار موفق در بر گیرنده هفت هدف زیر می باشد:

فراهم کردن امنیت غذایی همراه با افزایش کمی و کیفی آن ضمن در نظر گرفتن نیاز های نسلهای بعدي ؛

حفاظت از منابع آب،خاک و منابع طبیعی؛

حفاظت از منابع انرﮊی در داخل و خارج از مزرعه ؛

حفظ و بهبود سود آوری کشاورزان ؛

حفظ نیروی حیات جامعه روستایی ؛

حفظ تنوع زیستی ؛

به طور کلی همه اهداف كشاورزي پايدار را در قالب پنج اصل كلي زير بيان مي كند :

همسو نمودن فعاليت هاي كشاورزي با فرايندهاي اكولوژيكي

بكارگيري فناوري ها مناسب و اتخاذ يك مديريت صحيح و معقول در روند توليدات كشاورزي

عدم بكارگيري نهاده ها و مواد شيميايي كه براي محيط زيست وسلامت بشر و حيوانات خطرناك هستند

افزايش توليد محصولات كشاورزي با بهره گيري از پتانسيل بيولوژيكي و ژنتيكي گونه هاي مختلف

استفاده عاقلانه از منابع و حفظ واحياي منابع تجديد شونده و غير قابل تجديد

در مقاله توسعه پايدار كشاورزي ، مؤلفه ها و شاخص ها، اهداف كشاورزي پايدار را موارد زير مي داند :

افزايش ارزش محصولات كشاورزي بويژه محصولات كشورهاي فقير

كاهش آثار زيست محيطي در بخش كشاورزي .

 

تاریخجه کشاورزی پایدار:

در اوايل قرن 20 كشاورزي در ايالات متحده كه در مراحل صنعتي شدن خود قرار داشت بين جوامع روستايي و تغييرات به اصطلاح افراطي ناشي از صنعب خاك سطحي به علت فرسايش خاك تخريب مواد ارگانيك، تجمع نمك، كاهش حاصلخيزي خاك، چرخه مجدد مواد آلي آبهاي زيرزميني در اثر نفوذ حاصلخيز كنندهها اشاره كرده بود. همچنين در دهه 1980 اتحاد بينالمللي حفاظت از طبيعت (iucn) مفهوم پايداري را پيشنهاد 2000 بحث پايداري در توليد را مطرح كرد. در سال 1984 كميته كشاورزان انجمن پژوهشي ملي آمريكا يك زير كميته تحت عنوان نقش روشهاي كشاورزي آلترناتيو در توليد كشاورزي مدرن تأسيس نمود.

 

 

شخم در کشاورزی پایدار

 

عمل زير و رو کردن خاک به منظور اصلاح فيزيکي آن را «شخم» مي گويند. با انجام عمل شخم، شرايط محيطي براي جوانه زدن بذر و رشد و نمو گياه فراهم مي شود. همچنين خاک هاي قسمت هاي زيرين خاک به سطح آمده و به تدريج به عمل خاک زراعي افزوده مي گردد.

شخم در بين ايرانيان از جايگاه خوبي برخوردار است اما شخم زياد باعث فرسايش خاك ميشود و بايد توجه داشت كه شخم بيش از حد نه تنها باعث فرسايش مي شود بلكه باعت ايجاد يك لايه سخت در زير خاك شخم خورده مي شود ( شخم با گاو آهن برگرداندار )

شخم زدن بيشتر در مناطق كوهستاني و مناطقي كه داراي خاكي سخت مي باشند بيشتر و رايج تر است و كشاورزان براي مقابله با سختي خاك و نرم كردن آن اقدام به شخم زدن آن هم به صورت مكرر مي كنند.

اكنون شخم در اكثر كشورهاي پيشرفته در حال كم شدن مي باشد به طوري كه در كشورهاي پيشرفته در حال حاضر شخم حفاظتي در دستور كار كشاورزان قرار گرفته و كشاورزان با استفاده از اين روش شخم راندمان محصول خود را افزايش و ظريب خسارت را به خاك و استخراج مواد عالي  و همچنين فرسايش خاك را به طور قابل ملاحظه اي كاهش داده اند.

بايد توجه داشت اگر عمليات خاكورزي از نظر زمان وعمق به طور دقيق انجام نشود باعث خسارتهايي نيز در بستر خاك و بوجود آمدن لايه اي سخت در خاك مي شود.



تاريخ : سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393 | 12:56 | نویسنده : قاسم |

مشكلات خاک­ورزی مرسوم در اثر استفاده از گاو‌آهن­برگردان‌دار

1- كلوخه‌اي‌شدن خاك

            خشك ‌بودن خاك در مناطق خشك به علت محدوديت منابع آب در زمان شخم از يك ‌سو و نياز به تسريع در كشت محصول بعدي از سوي ديگر موجب انجام عملیات خاك‌ورزي در رطوبت نامناسب مي‌شود كه اين امر سبب ايجاد كلوخه‌هاي بزرگ و سخت مي‌گردد. وجود كلوخه‌هاي بزرگ و سخت بعد از انجام شخم يكي از موانع كشت مكانيزه محصولات زراعي مي‌باشد.

2- نياز به وقت و انرژي زياد

            استفاده از گاو‌آهن برگردان‌دار براي انجام عمليات خاك‌ورزي نياز به وقت و انرژي زياد دارد، يعني سرعت انجام كار اين گاو‌آهن كم و میزان مصرف انرژی آن زياد است. علاوه بر اين در مناطق خشك عمليات آماده‌سازي بستر بذر جهت كشت مكانيزه محصولات به علت كلوخه‌هاي ايجاد شده بعد از شخم، زمان و انرژي مورد نیاز برای تهیه بستر بذر را افزایش داده كه از مشخصات اين روش خاك‌ورزي در مناطق خشك مي‌باشد.

            مطالعات انجام شده در منطقه ای از اصفهان در خاکی با رطوبت متوسط 11 درصد نشان داد كه شخم با گاوآهن برگردان‌دار در عمق 20 سانتي­متري و آماده‌سازي بستر بذر با 2 بار ديسك زدن و كاشت با خطي كار با يك تراكتور با قدرت متوسط  (MF-285) به 25 ليتر سوخت و 8 ساعت زمان به ازاي يك هكتار نياز دارد. البته بايستي توجه داشت كه معمولاً عمليات خاك‌ورزي بخصوص در فصل تابستان در رطوبت پايين‌تر انجام مي‌گردد، كه اين امر زمان انجام خاك‌ورزي و سوخت مصرفي را افزايش مي‌دهد

3- هزينه زياد

            به طور متوسط حدود يک دوم تا يک سوم هزينه­های ماشيني محصولات زراعي در ايران مربوط به عمليات خاك‌ورزي مي‌باشد. در صورت حذف يا كاهش این عمليات مي‌توان به كاهش هزينه عمليات ماشينی كمك كر

4- تخريب ساختمان خاك

            انجام عمليات خاك‌ورزي به روش رایج، کاری سنگین و پر هزینه است به طوري‌ كه حدود 1000 مترمكعب خاك توسط گاوآهن برگردان‌دار (به عمق 20 و عرض كار 100 سانتي متر) در يك ساعت جابجا مي‌شود. این میزان جابجایی خاک براي شخم يك هكتار زمين زراعي حدود 3500 مترمكعب مي­باشد. انجام عمليات تكميلي در آماده‌سازي بستر بذر (خاك‌ورزي ثانويه) و مبارزه با علفهاي هرز(ماشين‌هاي وجين‌كن) نيز شدت عمليات خاك‌ورزي را افزايش داده كه اين امر در طي ساليان متوالي باعث تخريب ساختمان خاك و جلوگيري از تشكيل خاكدانه‌ها خواهد شد.

5- به هم‌زدن تسطيح زمين

          استفاده از گاوآهن برگردان‌دار نياز به راننده تراکتوری ماهر دارد، تا بتواند تنظیمات آن را رعایت کند. عدم رعایت این تنظيمات  به مرور باعث به هم زدن تسطيح اراضي شده است. يكي از دلایل پايين­بودن راندمان آبياري، ناهمواريهاي ايجاد شده در اثر استفاده از گاو‌آهن برگردان‌دار می­باشد. هر چند عمليات زراعي با گاوآهن برگردان‌دار شرايط فيزيكي مناسب از نظر تهويه‌ و نگهداری آب را فراهم مي‌سازد ولي آبياري­های سنگين که به علت عدم تسطيح اراضي و کلوخه­ايي بودن سطح خاک قبل از رسيدن گیاه به مرحله توسعه ريشه صورت مي‌گيرد شرايط فيزيكي ايجاد شده بعد از خاک­ورزی را از بين برده و خاك به شرايط اوليه خود قبل از شخم برمي‌گردد.

6- مصرف زياد آب

          کمبود آب يكي از مشکلات زراعت در مناطق خشك و نيمه‌خشك مي‌باشد. هر روشي كه بتواند در حفظ رطوبت خاك و افزايش کارایی آبياري كمك كند منجر به افزايش سطح زیر کشت محصولات زراعي در اين مناطق خواهد شد. كاهش شدت تبخير به خصوص در فصل تابستان، با نگهداری بقاياي گياهي در سطح يا نزديك سطح خاك مي‌تواند به حفظ رطوبت خاك كمك كند. خاك‌ورزي مرسوم به علت عدم امكان مديريت بقاياي گياهي در سطح يا نزديك سطح خاك، شرايط محیطی را براي حفظ رطوبت خاك فراهم نمي‌سازد. شخم رایج، باعث آمدن خاك مرطوب زيرين به سطح و اتلاف رطوبت ذخيره شده  خاک مي‌گردد. همچنین افزايش زبري سطح خاک پس از عمليات خاک­ورزي مرسوم عامل کاهش راندمان آبياري می باشد.

 

7- فرسايش بادي و آبي

          همانطوركه قبلا ذكر شد تهیه بستر کاشت به روش خاك‌ورزي مرسوم عملياتي سنگین مي‌باشد كه باعث جابجايي زياد ذرات خاك و پودر شدن آنها مي­گردد. خشك‌ بودن خاك در فصل تابستان در مناطق خشك و شخم آن با گاوآهن برگردان­دارباعث بوجود آمدن كلوخه‌هاي بزرگ مي ‌شود، نرم‌كردن اين كلوخه‌ها جهت كشت مكانيزه نياز به تردد زياد ادوات خاك­ورزی ثانويه دارد كه منجر به پودرشدن ذرات خاك و جابجايي آنها با جريان  باد مي­گردد که فرسايش بادي را به دنبال دارد. در سال­هاي اخير به منظور تسريع در عمليات خاك‌ورزي ثانويه اقدام به واردات و ساخت كمبينات‌، روتوتیلر و سیکلوتیلر و ترويج آن در داخل كشور شده است ولي استفاده از اين ادوات فعال‌ به علت شرايط خشك خاک باعث افزایش شدت فرسايش بادي گرديده­است و افزايش غبار محلي در هواي شهرهاي مجاور اين اراضي را به همراه داشته است. همچنين ذرات پودر شده خاک در سيستم خاک­ورزي مرسوم در اثر آبياري سطحي جابجا شده و تجمع ذرات در قسمتهاي گود زمين را به همراه دارد. اين تجمع ذرات ريز سله بستن سطحي و فرسايش آبي را در مناطق شيب­دار به دنبال دارد. فرسايش خاكهاي زراعي در مناطق خشك  باعث نابودی و غیر قابل استفاده بودن خاک برای نسل‌هاي آينده می شود.

 

 

8- كاهش مواد آلي خاك و آلودگي هوا ناشي از سوزاندن بقاياي گياهي

            بقاياي محصولات زراعي معمولا توسط كشاورزان یا از مزرعه خارج­ می شوند یا مورد چراي دام قرار می گیرند و یا سوزانده مي‌شوند. وجود بقاياي گياهي پس از برداشت محصولات زراعي، کار با تراکتور جهت شخم را (به علت عدم درگیری مطلوب چرخ­هاي عقب با خاک ) مشکل ساخته و حرکت تراکتور را مختل مي­سازد. کشاورزان برای رفع مزاحمت بقایای گیاهی راحت­ترين روش يعني سوزاندن آنرا انتخاب می­کنند.

 سوزاندن بقاياي گياهي که يكي از منابع تأمين مواد آلي خاك مي‌باشد. باعث فقيرتر شدن خاك مناطق خشك از مواد آلي و رسيدن ميزان آن به کمتر از يک درصد در خاک­های ایران شده­است و به طور کلی آلودگي­های زیست محیطی، تصادفات جاده‌اي و كاهش حاصلخيري خاك از عوارض سوزاندن بقاياي گياهي مي‌باشد.

9- ایجاد لایه سخت در کفه شخم

استفاده مداوم از گاوآهن برگردان­دار در تهیه بستر بذر در یک عمق ثابت و تماس تیغه آن با این قسمت خاک به تدریج یک لایه سخــــــت و غیر قابل نفوذ در زیر کف شخم ایجاد می­گردد که ممکن است مشکلاتــــــی در نفوذ و تغــــذیه ریشه گیاه ایجاد نماید شکستن این لایه سخت با ادواتی نظیر زیر شکن بعد از چندین سال توصیه می­گردد که هزینــــــه اضافی در بر خواهدداشت.

            به نظر مي‌رســـد باتوجه به شرايط اقليمـــي در مناطق خشك و نيمــــــه خشــــــك و وجود مشکلاتی نظير محدوديت منــــــابع آب، فقيربودن خـــاك‌هاي اين مناطـــق از مواد آلي و آسيـــب‌پذير بودن ساختمان آنها و معايب دیگر اشاره شده در استفـــاده از خاك‌ورزي مرســــــوم، لزوم توجـــه به خاك‌ورزي حفاظتي به عنوان يك سيستـــم جايگـــزين بايستـــي مورد توجـــه كشـــاورزان قرار گيرد.



تاريخ : دوشنبه بیست و پنجم فروردین 1393 | 8:34 | نویسنده : قاسم |

مقایسه کود ها با یکدیگر:

انواع کود:

۱- کود شیمیایی

۲- کود دامی

۳- کود سبز یا ورمی کمپوست

03

در ابتدا به مزایای این کود ها می پردازیم که هر یک چه مزایایی را در بردارند :

۱- کود شیمیایی:

-  قابلیت دسترسی برای تهیه مناسب

- سبب افزایش میزان تولید در زمان بسیار کوتاه می‌شود.

- سبب افزایش تولید شده

- فاقد هرگونه آلودگی است

- باقی مانده مواد مغذی در محصولات ندارد

- سبب افزایش تولید شده

- انبارداری آن ساده است

- قابلیت بسته بندی آسان و فاقد آلودگی

۲- کودهای دامی:

- قابلیت دسترسی ساده دارد.

- موثر در بهبود کیفیت خاک است.

- سبب افزایش تولید محصول می‌شود.

۳- کود سبز (بیولوژیک) دسترسی ساده

- سبب بهبود کیفیت خاک می‌شود.

- سبب افزایش تولید شده

- انبارداری آن ساده است.

و حال میرسیم به معایبی که کودها می توانند داشته باشند

۱- کود شیمیایی:

       باعث سفت شدن خاک می‌شود.

        باعث تغییر کیفیت خاک می‌شود (شور شدن و آلودگی خاک)

        باعث افت کیفیت محصولات می­شود. (جذب عناصر غیر ضروری در گیاه)

        باعث آلودگی آبهای سطحی و کشاورزی می‌شود.

        ایجاد بیماریهای حاد و مزمن

۲- کودهای دامی (سنتی):

        وجود انواع ویروسها و میکروارگانیسم‌های عنصر (عوامل بیماریها)

        افزایش هزینه تولید با گرفتن کارگر جهت وجین باغات و مزارع برای مبارزه با علف هرز

        نیاز به استفاده از سموم آفتکش جهت کنترل میکروارگانیسم‌های مضر موجود کود دامی

        انبار داری سخت

       ایجاد بوهای مشمئز کننده

        انتقال بیماری‌های مشترک با دام

۳-کود سبز (بیولوژیک و آلی):

       بالا بودن قیمت به ازای هر کیلو در مقایسه با سایر کودها

        امکان دسترسی محدودتر نسبت به سایر کودها

در جدول زیر خلاصه ای از حر های بالا را به صورت مرتب مشاهده می فرمایید

نوع کود

محاسن

معایب

کود شیمیایی

قابلیت دسترسی برای تهیه مناسب

سبب افزایش میزان تولید در زمان بسیار کوتاه می‌شود.

انبارداری ساده

باعث سفت شدن خاک می‌شود.

باعث تغییر کیفیت بافت خاک می‌شود (شور شدن و آلودگی خاک)

باعث افت کیفیت محصولات شود (جذب عناصر غیر ضروری در گیاه)

باعث آلودگی آبهای سطحی و کشاورزی می‌شود.

ایجاد بیماریهای حاد و مزمن را به همراه دارد

کودهای دامی:

قابلیت دسترسی ساده دارد

موثر در بهبود کیفیت خاک است

سبب افزایش تولید محصول می‌شود.

- وجود انواع ویروسها و میکروارگانیسم‌های عنصر (عوامل بیماریها)

- افزایش هزینه تولید با گرفتن کارگر جهت و جین مزارع

- نیاز به استفاده از سموم آفتکش جهت کنترل میکروارگانیسم‌های مضر موجود کود دامی

- انبار داری سخت

- ایجاد بوهای مشمئز کننده

- انتقال بیماری‌های مشترک با دام

کود سبز (بیولوژیک و آلی)

سبب بهبود کیفیت خاک می‌شود

فاقد هرگونه آلودگی است

باقی مانده مواد مغذی در محصولات ندارد

سبب افزایش تولید شده

انبارداری آن ساده است

قابلیت بسته بندی آسان و فاقد آلودگی

بالا بودن قیمت به ازای هر کیلو در مقایسه با سایر کودها

امکان دسترسی محدودتر نسبت به سایر کودها

۴- ورمی کمپوست چیست؟

نوعی کود سبز است که از مواد زاید آلی به کمک ارگانیسم‌های مفید تهیه می‌شود. این کودها دانه بندی شده بوده و این موضوع بزرگترین حسن برای تقویت بیولوژیک خاک محسوب می‌شود. دارای عناصر مغذی لازم و کافی برای تولید محصول مناسب و سالم است.

۵- مزایای ورمی کمپوست نسبت به سایر کودهای سبز چیست؟

ورمی کمپوست دارای نسبت کربن به نیتروژن مناسب‌تری نسبت به سایر کودهای سبز است در نتیجه شرایط جذب عناصر مغذی توسط گیاه سهل تر و فراهم تر است. همچنین این ترکیب دارای pHخنثی است و استفاده زیاد آن تاثیر منفی از کیفیت خاک و گیاه ندارد، این ترکیب فاقد بو بوده و ناخالصی آن نسبت به سایر کودهای سبز خیلی کمتر است.

۶- ورمی کمپوست چه قابلیتهای کاربردی دارد؟

جهت تولید همه گونه گیاه مورد استفاده بوده و شرایط میکروارگانیسم‌های مفید در خاک‌ها را بهبود می‌بخشد. مواد موجود در بافت ورمی کمپوست بگونه‌ای است که مانع حضور آفات در خاک شده و داشتن حساسیت دور کنندگی مانع حضور برخی آفات خاکستری و حشرات مکنده خسارت زا خصوصا در محیطهای حساس مانند گلخانه‌ها می‌شود.

۷- مواد متشکله ورمی کمپوست چیست؟

حاوی کلیه عناصر مغذی و ریز مغذی برای رشد گیاهان می‌باشد. جدول ذیل نشان دهنده ترکیبات شیمیایی است که در انالیز نمونه‌های تولید شرکت بدست آمده است.

۷/۵

۵/۵

۴/۰۲%

۰/۴%

۱۹۳/۷  P.Pm

درصد۱۴۹۳۲ P.PM

111/6

درصد۰/۹۰۰۴

۴۱۹/۱

PH                          :

EC (ds/m)              :

Organic Carbon             :

Nitrogen (dryweight)    :

Phosphorus (dryweight):

Potasium (dryweight) :

Zinc                         :

Fe                            :

Mn                           :

 




تاريخ : دوشنبه هجدهم فروردین 1393 | 9:21 | نویسنده : قاسم |

آشنایی با کود ورمی کمپوست


استفاده از سموم و كودهاي شيمياي در مزارع، عليرغم بازدهي اوليه خوبي كه دارند، عملاً در درازمدت اثرات سوئي برجا مي گذارند. همچنين به دليل علاقه زارعين به مصرف كودهاي شيميايي، استعمال كودهاي آلي كه جهت بهبود خصوصيات فيزيكي و شيمياي و بيولوژيكي خاك الزامي مي باشد، در اكثر موارد به فراموشي سپرده شده است و اين امر سبب سفتي خاكهاي زراعي گشته و نفوذپذيري آنها را كاهش مي دهد، چون تداوم اين روند با افزايش رويه كودهاي شيميايي همراه بوده، تخريب هرچه بيشتر ساختمان خاك، كاهش شديد در مقدار مواد آلي به دليل نسبت C/N پايين و نهايتاً افزايش وزن مخصوص خاكهاي زراعي را سبب شده است. همزمان با تداوم اين روند غلط، يعني كاهش مصرف كودهاي آلي و افزايش مقدار كودهاي شيميايي در واحد سطح مشكل بعدي كه خواه ناخواه مطرح مي گردد، عدم رعايت تناسب عناصر غذايي در خاك و نتيجتاً اثرات سوء آن در گياهان زراعي است. با پيشرفت فناوري كشاورزي، كشورهاي پيشرفته توانسته اند با به كارگيري روشهاي طبيعي، ضمن جلوگيري از تخريب زمينهاي كشاورزي، با اصلاح و تقويت اين زمينها بازدهي و سودآوري آنها را افزايش دهند. يكي از روشهاي معمول كه چند دهه است در دنيا متداول شده و ساليان قبل كارهاي اساسي و پايه اي آن در ساير كشورهاي جهان بنيان گذاشته شده، استفاده از جانوران با انجام تغيير و تبديلات فيزيكي و مكانيكي مفيد بر روي خاك (مستقيم) و همچنين با افزودن بيوهوموس حاصل از فعاليتهاي حياتي كرم خاكي به زمينهاي زراعي (غيرمستقيم)حاصلخيري خاكها را چندين برابر و اصلاح آنها را در كوتاهترين زمان ممكن ميسر مي سازند.

بنابراين كرمهاي خاكي، موجودات ايده آلي هستند كه بشر آنها را براي به حداكثر رسانيدن تعداد باكتريهاي هوازي در خاك، مي تواند بكار گيرد. اين روش شناخته شده كه توسط كرمهاي خاكي انجام مي شود، در حقيقت يك نمونه بديع از فناوري حياتي به نام ورمي كمپوست است كه نيازي به وسايل صنعتي و آزمايشگاهي گران قيمت ندارد.

بقاياي محصولات كه در سطح زمين رها مي شود در غياب اكسيژن به آهستگي كاهش مي يابد. تجزيه اين مواد در غياب اكسيژن باعث توليد گاز متان و اسيد لاكتيك مي شود كه هر دو براي محيط زيست مشكل آفرين است. پخش مواد آلي كه باعث پوشاندن سطح خاك مورد نياز براي ديگر مواد زايد مي شود در رها كردن سطح خاك بي فايده است و توليد انرژي حاصل از شكستن قطعات اين مواد باعث ايجاد آلودگي مي شود و نيازمند طرح كنترل آلودگي است.

كمپوست كردن زباله ها براي درست به كاربردن مواد آلي زباله بهترين روش بوده و مي توان توده هاي بزرگ و كوچك را با تكنيك ها و روش ها مختلف همچنين تبديل به كود كرد.

در حدود 70 درصد كل زباله هاي ايران را بقاياي مواد غذايي و محصولات كشاورزي تشكيل مي دهند و كمپوست كردن مواد آلي زباله ها باعث كاهش 75درصد از مقدار مواد زائد جامد شهري (MSW) مي شود. و در همان حال مواد حاصلخيز كننده عناصر ضروري را براي خاك فراهم مي سازد.

گونه بسيار متداول كرمها كه در توليد كمپوست دخالت دارد Eisenia foetida است كه با سرعت رشد و تكثير يافته و مقدار زيادي ماده آلي مصرف مي كنند. به كمپوست حاصل از فعاليت كرمها Lombricompost يا Vermicompost مي گويند. ورمي به لاتين يعني كرم و ورمي كمپوست به معني توليد كمپوست به وسيله كرم هاست. در طبيعت تمامي قطعات مواد آلي به آرامي به وسيله ميكروارگانيسم ها تجزيه مي شوند و ورمي كمپوست فقط مراحل تجزيه شدن مواد را تسريع مي كند.

ورمي‌كمپوست عبارتست از مدفوع كرم‌هايي كه از زباله يا كود دامي يا هر مواد آلي ديگر تغذيه كرده و مواد آلي را به ذرات خيلي ريز خرد مي‌كنند.

ورمي‌كمپوست نتيجة هضم طبيعي غذا در سامانه هاضمة كرم‌خاكي است و دورة رشد گياه را بوسيلة داشتن ميكروارگانيسم و همچنين مواد آلي فعال و تسريع مي‌نمايد.

ورمي‌كمپوست يك كود بيوارگانيك است كه بسيار نرم، سبك وزن، ترد، تميز و بي‌بو بوده و ظاهري كم و بيش شبيه به پودر گرانوله قهوه دارد.

ورمي‌كمپوست حاصل فعاليت بيولوژيك يك نوع كرم خاكي است اين جانور از مواد آلي موجود در طبيعت تغذيه كرده و آن‌را به كود آلي مغذي تبديل مي‌كند. در حال حاضر ورمي‌كمپوست به‌عنوان تنها كود آلي بيولوژيك در دنيا شناخته شده و فرآيند كمپوست را به‌صورت بيولوژيك انجام مي‌دهد.



تاريخ : یکشنبه دهم فروردین 1393 | 12:4 | نویسنده : قاسم |

اگرو اکولوژی ایران



تاريخ : شنبه بیست و چهارم اسفند 1392 | 8:7 | نویسنده : قاسم |

کشاورزی پایدار ایران



تاريخ : شنبه هفدهم اسفند 1392 | 8:4 | نویسنده : قاسم |

سلام وخوش آمدید



تاريخ : یکشنبه یازدهم اسفند 1392 | 9:21 | نویسنده : قاسم |
کشت
دیم اشاره به آن مناطقی از کشاورزی دارد که متوسط نیاز آبی گیاهان زراعی
از طریق باران تامین شود بطوریکه پتانسیل عملکرد گیاهان زراعی تا کمتر از
40 درصد پتانسیل کامل آنها در شرایط عدم کمبود آب محدود گردد. بر این اساس
، 25
درصد تولید غله در دنیا در شرایط دیم صورت می گیرد. برخی روش ها به
افزایش عرضه آب به گیاه زراعی از طریق بهبود بازده ذخیره آب در دوره های
آیش ، کاهش روان آب در طول رشد گیاه زراعی ، یا افزایش حجم گسترش ریشه جهت
آب بیشتر کمک می کنند. بهر حال اغلب تولید محصول در این مناطق در واقع
بعلل تراکم نامطلوب بوته ها ، حاصلخیزی پائین خاک ، حمله بیماریهای گیاهی
، زمان کاشت نامناسب ، آب ماندگی و رقابت علف های هرز و غیره محدود می
باشد. با این وجود ، کمبود آب مهمترین محدود کننده تولید در شرایط دیم می
باشد
.
درکشور های در حال توسعه ، در مناطق دیم کاری فقر زیاد و هم چنین ضعف شدید
خاک زراعی در اثر چرای بی رویه دام ها ، و فرسایش مشاهده می شود. بعلت
غالبیت کشت دیم و تلفیق فعالیت های کشاورزی و دامداری در مناطق معتدل و هم
چنین نیمه گرمسیری استرالیا ، زراعت دیم همیشه مزیت نسبی خوبی را در تحقیق
داشته است. بهر حال تحقیق روی عوامل اصلی موثر بر پایداری تولید دیم در
کشورهای در حال توسعه نظیر تنزل ساختاری و فرسایش خاک ، اسیدی شدن خاک ،
شوری در مناطق خشک ، تنوع محدود گیاهان زراعی و مقاومت به علفکش ها در حال
انجام و مطالعه می باشد.

راهکارهای کلیدی

ایجاد
ارقام مقاوم به تنش های خشکی را می توان با سایر رهیافت ها مانند بهبود
حاصلخیزی خاک ، استقرار بهتر بوته ها و کنتر
ل خوب علف های هرز توأم نمود.

در
شرایط زراعت دیم ، زمان کاشت به موقع و مدیریت حاصلخیزی خاک اهمیت بیشتری
دارند. حفظ حاصلخیزی خاک می تواند پایداری تولید را بهبود ببخشد.

حفظ
پوشش مواد
گیاهی روی سطح خاک که اغلب به عنوان شخم حفاظتی شناخته می شود،
بهترین نمونه از فن آوری کاهش جریان آب باران روی سطح زمین می باشد.

و با این روش آب بیشتری برای گیاهان زراعی تامین می شود و فرسایش آبی خاک زراعی کاهش می یابد.

کاربرد
روش خاک ورزی حفاظتی
چند مانع دارد و این موانع شامل نیاز به سرمایه گذاری
، تامین ماشین آلات جدید خاک ورزی و بذر کاری و کاربرد علفکش ها جهت کنترل
علف های هرز برای حفظ بقایای گیاهان زراعی و علوفه ای می باشد. اغلب نسبت
به کاهش خاک ورزی مقاومت فرهنگی وجود دارد. بهر حال ، فواید آن بقد
ری زیاد
می باشد که انجام تحقیقات دریافتن روش هایی پیرامون رفع این موانع از
اولویت زیادی برخوردار ست.

خسارت
وارده به سیستم ریشه گیاهان زراعی در اثر حمله نماتدها و بیماریهای خاکزی
در اراضی مناطق خشک مخصوصا" در شرایط تک کشتی مستمر غلات شدید می باشد
.

راهکار
مهم دیگر جهت کاهش خسارت این عوامل زیان آور به سیستم ریشه کشت گیاهان
زراعی غیر میزبان م
انند خردل یا کلزا می باشد. این تغییر سیستم کشت که
پذیرش آن برای کشاورزان مشکل بود در استرالیا جنوبی بسیار موفقیت آمیز
بوده است. و انجام تحقیق مشابه جهت یافتن تناوب زراعی مناسب در کشورهای در
حال توسعه بسیار خوب است.

در
کشورهای در حال توسعه ، دام ها معمولا" بخشی از سیستم های کشاورزی دیم
هستند و دام ها به مدت چند هفته از گیاهان زراعی ، ضایعات گیاهان زراعی ،
کاه و کلش گیاهان زراعی ، آیش های پر علف و مرتع حاشیه مزارع مجاور تغذیه
می کنند. لی فارمینگ ( همانند استرالیا ) وجود ندارد و تعداد کمی مرتع
برای ای
ن منظور وجود دارد.

دام
ها همیشه در آغل بسر می برند. کود حیوانی آنها برای چرخه عناصر غذایی خاک
مهم است. اما بجز در مزارع نزدیک به آغل ها ، این کود حیوانی کافی و کار
آمد نیست
.

در
مناطق خشک از دام ها در آمد قابل توجهی بدست می آید و می توان در تحقیقات
یافتن گیاهان علوفه ای
لگومینوزه را جهت کشت دیم در اراضی خشک گنجاند. در
شرایط کمبود عمومی آب برای اجرای کشت مخلوط گیاهان یکس
اله و درختان گاهی
آزادی عمل وجود دارد و گاهی آزادی عمل وجود ندارد.

جمع
آوری روان آب ها در مکان های محدود جهت آبیاری اراضی خشک در بسیاری از
کشور های در حال توسعه مهم می باشد. هر چند رهیافت آبیاری تکمیلی می تواند
راندمان مصرف آب در گیاهان دانه ای را افزایش دهد، اما برای ا
ستفاده از آب
گران بندرت توجیه اقتصادی وجود دارد. بطور بدیهی با کشت گیاهان زراعی با
ارزش نظیر تولید محصولات باغبانی خارج ازفصل در آمد بهتری بدست خواهد آمد



تاريخ : شنبه دهم اسفند 1392 | 8:17 | نویسنده : قاسم |

اگرواکولوژی



تاريخ : سه شنبه سی ام مهر 1392 | 17:30 | نویسنده : قاسم |
کشاورزی ارگانیک



تاريخ : دوشنبه بیست و سوم بهمن 1391 | 18:48 | نویسنده : قاسم |
اهداف کشاورزی پایدار :

1- استفاده از کود سبزبه عنوان جایگزین کود شیمیایی

2- رعایت تناوب زراعی که فوائد زیر را خواهد داشت:

الف) در اين روش سیستم ریشه گیاه مختلف بوده و بنابراين گیاه از تمام عناصر موجود در خاک استفاده مي نمايد.

ب) آفات، بیماری و علفهای هرز گیاه خاص در يك منطقه از بین می روند.

ج) علفکش یا آفت کش یا قارچ کشی که برای گیاه خاصی بکار رفته بود در سال بعد با کشت گیاه جدید، علفکش یا قارچ کش و يا آفت کش دیگری استفاده می شود و لذا گیاه به آن مقاوم نمی شود و اگر مقاوم هم شود بايستي علفکش یا قارچ کش و يا آفت کش بیشتری استفاده شود.

د) تناوب زراعی باعث بهبود عملکرد کمی و کیفی گیاه می شود مثلا با کشت بقولات و سپس غلات، عملکرد کمی افزایش يافته و باعث جذب دیگر عناصر توسط غلات نيز می شود که در نتيجه کیفیت گیاه بالا می رود مثل افزايش ميزان پروتين گندم و نشاسته برنج.

و) جلوگیری از فرسایش آبی یا بادی خاک مثلا اگر گیاه بصورت وجینی در شرايط ديمكاري کشت شود فرسایش آبی بوجود می آید ولي اگر یونجه کشت شود، سطح خاک توسط يونجه پوشيده شده و فرسایش کاهش می یابد.

ی) حاصلخیزی خاک را افزایش می دهد.

3- سیستم کشت مخلوط بجاي تک کشتی که فوائد زیر را خواهد داشت:

الف) بهره وری اقتصادی وجود خواهد داشت.

ب) عملکرد کمی و حتی کیفی گیاه افزایش می یابد مثلا کشت یونجه با گندم و سویا با ذرت كه در حالت اخير سویا، ازت ذرت را تامین می کند زیرا ذرت تنها غله ای است که به ازت زیادی نیاز دارد.

ج) از یک قطعه زمین دو محصول بدست می آید.

د) کارایی مصرف کود و آب بالا می رود زیرا ریشه هر دو گیاه در اين روش، تمام سطح خاک را می پوشاند و بنابراين کود و آب مصرف شده در خاك را كاملا استفاده می نماید.

4- مبارزه بیولوژیکی بر علیه آفات ، علفهای هرز و بیماریها.

تعابیر مختلف از کشاورزی پایدار :

تعابیر مختلفي كه از کشاورزی پایدار وجود دارد را ميتوان بشرح زير خلاصه كرد:

1- پایداری در تولید 2- پایداری از نظر اقتصادی 3- حفظ محیط زیست ناشی از مصرف زیاد کود

4- جلوگیری از بهره برداری نامناسب از منابع طبیعی بخصوص منابع تجدید شونده

5- پایداری از نظر بعد زمانی (منابع طبیعی و سوختهای فسیلی محدود بوده و بتدريج تخلیه می شوند)

6- بعد اجتماعی و تامین سلامت جامعه.


تاريخ : چهارشنبه سوم آبان 1391 | 12:38 | نویسنده : قاسم |
پایداری در مدت زمان طولانی:

  • خیلی از تغییرات در محیط زیست در درازمدت اتفاق می افتد. در کشاورزی ارگانیک چون مطابق اکوسیستم رفتار می شود اثر مخربی برای محیط زیست ندارد.
    در مورد خاک نیز در کشاورزی ارگانیک از کمترین شخم ، کودهای بیولوژیکی ، تناوب کشت مناسب،گیاهان پوششی و ... استفاده می شود.
    همچنین با بهبود جانوران مفيد خاک و تخمیر مواد آلی ، بافت خاک بهبود يافته و باروری خاک افزایش می یابد. و میزان مواد مغذی بیشتری به خاک داده می شود. به همین دلیل فرسایش خاک کم گردیده و تنوع زیستی خاک افزایش یافته.
    در بسیاری از مناطق کشاورزی، آب به دلیل مصرف بی رویه کود و سموم آلوده گردیده است و به دلیل اینکه در کشاورزی ارگانیک از این مواد کمتر استفاده می گردد به همین دلیل آب نیز آلوده نمی گردد.
    برای باروری خاک در کشاورزی ارگانیک از کمپوست ، کودها ی حیوانی و کودهاي آلي نیز استفاده می گردد.
    برای تولید کودهای شیمیایی باید از منابع تجدید نشدني مانند نفت استفاده کرد و چون در کشاورزی ارگانیک از این مواد استفاده نمی گردد پس آلودگی هوا نیز کمتر است.
    همچنین کشاورزی ارگانیک از اثرات گلخانه ای می کاهد. زیرا خیلی از فعالیتهای انجام شده در کشاورزی ارگانیک مانند حداقل شخم ، استفاده از گیاهان تثبیت کننده نیتروژن ، باز گرداندن ضایعات کشاورزی به خاک ، استفاده از گیاهان پوششی باعث افزایش بازگشت کربن به خاک گشته و حفظ و ذخیره سازی کربن را باعث می گردد.
    کشاورزان ارگانیک هم نگهبان تنوع زیستی هستند و هم استفاده کننده از تنوع زیستی . مثلاً استفاده از بذور بومی که مقاومت بیشتری نسبت به بیماریها و شرایط بد محیطی دارند.
    در سطوح بالا ترکیب گیاهان و حیوانات باعث بهینه سازی مصرف انرژی و بازیافت چرخه مواد می گردد.
    در سطوح اکوسیستم حفظ منابع طبیعی در اطراف کشاورزی ارگانیک و فقدان مواد شیمیایی باعث حفظ حیات و حش می گردد. همچنین آیش گذاری زمین باعث عدم فرسایش خاک در تنوع زیستی می گردد.
    استفاده از فرآوده های اصلاح شده ژنتیکی در کشاورزی ارگانیک جایز نیست . زیرا اثرات فرآورده های اصلاح شده ژنتیکی هنوز بخوبی شناخته نشده اند .
    کشاورزی ارگانیک هدفش تشویق و توسعه تنوع زیستی است و گواهی های تایید ارگانیک این مساله را نیز در نظر دارند.
  • کشاورزی ارگانیک با اکولوژی هماهنگ است و باعث تثبیت بافت خاک ، حفظ چرخه آب ، چرخه کربن ، چرخه مواد غذایی و آلودگی کمتر زمين است .


تاريخ : پنجشنبه بیست و هفتم مهر 1391 | 19:27 | نویسنده : قاسم |

پرورش کرم خاکی  و تولید ورمی کمپوست

بخش اول

Worm   یک کلمه لاتین به معنی کرم است و ورمی کمپوست به کودی اطلاق می شودکه از مدفوع گونه ای خاص از کرمهای خاکی بدست می آید .در طبیعت بیش از 2500 گونه مختلف از کرمهای خاکی زندگی می کنند، اقسام این کرمها از نوع مستقر در سطح زمین تا کرمهای مستقر در سوراخهای عمیق متفاوت است. بیولوژی ، الگوهای رفتاری ، عادات تغذیه ای و احتیاجات زیست محیطی این گونه ها بسیار متنوع می باشد. برای تهیه ورمی کمپوست از گونه ای خاص از کرمهای قرمز رنگ مناطق گرم و مرطوب بنام   Eisenia Foetida که به کرم ببری یا کرم کمپوستر نیز معروف میباشند استفاده می شود.

 

فرآیند تولید ورمی کمپوست عبارت است از عبور آرام و پیوسته مواد آلی از درون دستگاه گوارش کرم و تغییر حالت این مواد به مدفوع کرم؛ فضولات کرمها شامل مواد مغذی برای گیاهان بوده و دارای حالتی است که به موقع برای تغذیه گیاه آزاد می شود، ورمی کمپوست ماده ای است که بخوبی تغییر فرم یافته و ساختار، تخلخل، تهویه، زهکشی و ظرفیت نگهداری رطوبت در آن در حد عالی بوده و از لحاظ کیفی سرشار از مواد هومیک و عناصر قابل جذب برای گیاهان است .

  ورمی کمپوست دارای عناصری از قبیل :

 کربن ، نیتروژن ، فسفر ، پتاسیم ، سدیم ، کلسیم ، آهن ، روی ، منگز وسایر عناصر میکرو و ماکرو میباشد. خواص یاد شده فوق ورمی کمپوست را تبدیل به کودی ایده ال برای رشد و بالندگی عمومی گیاهان کرده و با توجه به اینکه در فرآیند تولید این کود از هیچ ماده شیمیایی استفاده نمی شود، محصولات کشاورزی تولید شده کاملاً طبیعی خواهند بود ؛ این ویژگیهای منحصر بفرد توجه علاقمندان محیط زیست را نیز در سراسر جهان به خود جلب کرده و آینده روبه رشدی برای استفاده وسیع از ورمی کمپوست در کشاورزی ارگانیک را رقم خواهد زد.  

  ضرورت استفاده از کودهای بیولوژیک

 •        تامین عناصر غذایی به صورت کاملاً مناسب با تغذیه طبیعی

•        کمک به تنوع زیستی

•        تشدید فعالیتهای حیاتی گیاه

        • بهبود کیفیت ، حفظ بهداشت و محیط زیست

•        حفظ و حمایت از سرمایه های ملی

    كرم هايي كه براي ورمي كمپوست استفاده مي شود كرم هاي قرمز يا Eisenia  foetida  نام دارند و هم چنين با عناوين مختلف مانند ( red wigglers) يعني كرم هايي كه مدام در حال حركت هستند ( manure worms) يعني كرم هايي كه كود تهيه مي كنند (red hybrid) كرم هاي قرمز دورگه ( tiger worms) كرم هاي ببر مانند مشهور هستند . به اين ترتيب شما مي توانيد چمن يا كاتالوگ باغ را سفارش دهيد .

 بيولوژي

كرم هاي خاكي چگونه جانوريست

كرم خاكي جانوري است با بدن استوانه أي كه انتهاي آن باريك تر مي شود سطح شكمي نسبتاً مسطح و كم رنگ تر است . در صورتي كه سطح پشتي تيره تر بوده اين جانور فاقد يك سر مشخص و قطعات بدن در گونه هاي مختلف متفاوت است . هر قطعه از يك بند و هر دو بند به وسيله شيار عرضي از يكديگر مجزا مي گردند

  اندازه :

كرمهاي خاكي از لحاظ طولي دامنه وسيعي را در برمي گيرند

دهان در بند اول قرار ميگيرد و داراي ساختمان گوشتي بوده و فاقد هرگونه زائيده سفت و محكم است .دهان در كرمهاي خاكي چهار فرم متفاوت بوده كه هر يك داراي نام ويژه أي مي باشد مخرج نيز در انتهاي  بدن واقع گرديده است .

  رنگ

رنگ كرمهاي خاكي تا حدود زيادي بستگي به وجود يا عدم وجود دانه هاي رنگي دانه أي شكل و يا سلولهاي رنگي دارد . كه در لايه ماهيچه أي زير كوتيكول وجود دارند . كرمهاي رنگي نظير لومبريكوس ترستريس معمولاً قرمز  قهوه اي  ويا تركيبي از آن و حتي گاهي متمايل به سبز . اين رنگ تا حدودي به دليل وجود مايعات زرد رنگ در حفره عمومي يا سلولهاي سبز كلراكوژن نزديك سطح بدن است . نظير آلوبوفورا كلروتيكا   Alloobofora  chlourjicaكه سبز رنگ و داراي كمربند تناسلي قرمز رنگ است . سطح شكمي كرمها نسبت به سطح پشتي آنها داراي رنگ روشن تري است . اگر چه در برخي مواقع دانه هاي رنگي در بدن كرمها كاملاً پخش نبوده بلكه بصورت نوارهاي تيره رنگي در روي بندها هستند و فاصله بين بندها در بدن بصورت روشن تري مشاهده مي شود نظير بندهاي بدن (Eisenia  foetida ).

دسته أي از كرمهاي خاكي بيرنگ و يا كمرنگ هستند ولي بدليل هموگلوبين  خون آنها كه در مويرگهاي سطحي جريان دارد و نيز شفاف بودن غشاء  بدن ، اغلب صورتي و يا متمايل به رنگ قرمز بنظر مي رسند . در صورتي كه ديواره بدن مات باشد كرمها بيرنگ متمايل به سفيدند .

رنگ كرمهاي خاكي بر حسب نوع محيط زيست و عمق خاك نيز متفاوت است . مثلاً كرمهاي سطح الارض خاك از كرمهاي تحت الارض رنگي ترند  . و يا آنهايي كه در بقاياي گياهان زندگي مي كنند قرمز تر از ساير گونه ها هستند . و نيز گونه هايي كه در زير سطح خاك بسر برده اند و از مواد معدني تغذيه مي كنند خاكستري رنگ و يا خاكستري مايل به آبي است و رنگ گونه هاي نسبتاً خشك اغلب تيره تر از كرمهاي مناطق مرطوب است .

گونه هاي داراي رنگ قرمز نظير لومبريكوس وايزينيا و اندروبنيا در سطح خاك زندگي مي كنند . در حاليكه انواع بيرنگ در لايه هاي عميق تر بسر مي برند . به عقيده گيلبرت ( 1931) مواد رنگي كرمهاي خاكي را در مقابل آسيب هاي نور خورشيد حفاظت مي كند .

  ساختمان داخلي

بدن كرم خاكي از دو لوله داخل هم تشكيل شده كه لوله خارجي ديواره بدن و لوله داخلي حفره گوارشي است . فضاي ميان اين دو لوله حفره عمومي بدن را تشكيل مي دهد ، كه داراي پرده أي بنام سپتا ( Septa ) است . كه از جنس بافت پيوندي است . و به محفظه هايي بخش مي گردد و ميان اين حلقه ها ي 1و 2 سپتا وجود ندارد و درون حفره عمومي مايه أي بنام صفاتي يا سلوميك وجود دارد كه در آن سلولهاي آميبوسيت شناورند . مايع صفاتي برنگ سفيد شيري است ك گاهي بدليل فراواني سلولهاي حاوي مواد چربي برنگ زرد در مي آيد .  نظير گونه دندرو بينا  -(Dendrobena) كه سلولهاي محتوي قطرات روغن دار د . در گونه ايزونيا فوتيدا (E.  foetida

اين مايع بوي سير مي دهد . غلظت اين مايع در گونه هاي مختلف كرم خاكي متفاوت است و بستگي به رطوبت و شرايط منطقه أي دارد . كه كرمها در آن زندگي مي كنند . در كرم خاكي شرايط آب و هوايي خشك اين مايع غليظ تر از آنهايي است كه در شرايط مرطوب زندگي مي كند

  سيكل زندگي و بيولوژي توليد مثل

 اندام توليد مثلي

 

كرم خاكي جانوري است دو جنسي يعني هم به تنهايي نر است و هم ماده و اندامهاي تناسلي همه آنها در شكم قرار گرفته اند . دستگاه توليد مثل نر تشكيل شده از 1- دو جفت بيضه كه بسيار كوچكند و در بندهاي Iو NI قرار گرفته اند . 2- يك قيف مژكدار كه در عقب بيضه ها قرار گرفته است . 3- كانال دندان كه سر انجام به چهار كانال افران ارتباط مي يابد و خود به روزنه تناسلي نر كه در بند IVقرارگرفته مربوط مي گردد .4- بيضه ها و قيف هاي مژكدار و اسپرم در داخل شش كيسه مني قرار دارند كه سه جفت اند و ساختمان كيسه مانندي دارند . كيسه أي مني در بندهاي IN  تا NII  واقع گرديده و اطراف  مري را احاطه كرده اند .

معمولاً اسپرماتوژون قبل از اينكه به مرحله بلوغ كامل برسد از بيضه ها جدا شده ساير مراحل خود را داخل كيسه هاي مني طي مي نمايد . و بدين ترتيب اسپرماتوژون بالغ در هنگام جفت گيري از قيف هاي مژكدار و مجاري عبور نموده وارد بدن كرم ديگري مي گردد .

 اندامهاي تناسلي ماده عبارتند از :

1- يك جفت تخمدان كه بطور قدامي  در بندهاي   XIIIقرار مي گيرد و تخمي كه در آنها بوجود مي آيد به داخل حفره عمومي بدن ريخته مي شود و از آنجا توسط دو قيف اوديلاكت در ناحيه خلقي بند NVقرار دارد جمع آوري مي گردد و سر انجام وارد روزنه اويداكت كه در بند XIV  است مي گردد .

2-كيسه هاي دريافت كننده مني در بندهاي IXو X ,  واقع گرديده اند در اين اندامها است كه اسپرماتوژون بوسيله جفت گيري وارد بدن ماده ديگر گرديده جمع آوري و ذخيره مي شود و تخم را كه در داخل پيله قرار دارد كشيده مي كند .

 جفت گيري

روش هاي جفت گيري براي همه گونه ها يكسان نيست ، كرمهاي خاكي در اكثر ماههاي سال مي توانند توليد مثل كنند و مخصوصاً در ماههايي كه رطوبت هوا زيادتر است افزايش مي يابد . لقاح از نوع تقاطعي بوده و معمولاً 2 تا 3 ساعت طول مي كشد . در هنگام جفت گيري دو كرم طوري به يكديگر مي چسبند كه سر هر يك مقابل دم ديگر در جهت مخالف هم قرار مي گيرد دو كرم بوسيله ترشحات غده أي به همديگر مي چسبند و از سطح شكمي بدنهايشان بر روي يكديگر قرار مي گيرد بطوري كه مانند اسپرماتيكا در مقابل قسمتي از كمربندهاي تناسلي كرم ديگر كه را ه ورود اسپرم است قرار مي گيرد .

ذرات موكوس زياد ترشح شده بطوري كه هر كدام به وسيله آن پوشيده شده و بوسيله يك مجراي چسبناك بين قطعه نهم و حاشيه خلقي كمربند تناسلي . در مجراي چسبناك به هم مي چسبند و بخاطر اين كه دو كرم محكمتر يكديگر در بر گيرند سيستمهاي هر كرم در ناحيه بندهاي 6 تا 10 به داخل بدن كرم ديگر مي رود .

در هر كرم يك جفت شيار سمينال كه از بند  NVتا كمربند تناسلي امتداد مي يابد تشكيل مي گردد . و از اين شيارها اسپرماتوژون از بدن يك كرم عبور كرده وارد كيسه دريافت كننده مني كرم ديگر مي گردد .

سپس دو كرم از يكديگر جدا مي شوند بعد از جفت گيري هر كرم كمربند تناسلي ترشحات توليد مي كند كه سر انجام روي سطح بيروني سخت مي شود . وقتي اين ماده سخت شد كرم بطرف  عقب حركت كرده بنابراين لوله أي روي سر كرم كشيده مي شود و قتي كرم كاملاً رها مي شود قسمت هاي انتهايي لوله بسته مي شود و پيله أي را تشكيل مي دهد كه تقريباً به شكل ليمو است

هر كرم بعداً تشكيل تعدادي پيله (  cocoon) را مي دهد كه در داخل آنها تخمها قرار دارند گونه  E. foetidanv  در عرض 3 تا 5 روز مي توان ميان 2تا 10 عدد پيله كه هر كدام داراي تعدادي تخم از 1 تا 28 تغيير مي يابد بوجود آورد . اما اغلب فقط 1 يا 2 كرم زنده مانده به دنيا مي آيد . اندازه و شكل پيله كرمهاي خاكي با يكديگر متفاوت است و در هنگام رده بندي يكي از معيارهاي مورد استفاده مي باشد در داخل هر پيله چندين تخم به چشم مي خورد كه تنها يكي يا دوتا از آنها موفق به نمو كامل تا جانوربالغ مي گردد . يك كرم بالغ از گونه (  R . u b e l u s) در هر 7 تا 10 روز يك تخم مي گذارد كه در حدود 2 تا 20 جنس در آن وجود دارد .

براي هر پيله يك لوله آهكي در اطراف كمربند و همچنين در بندهاي نزديك كمربند ترشح مي- شود كه در آن پيله وجود دارد تخم و آلبومين ( ماده مغذي ) در هنگاميكه پيله بر روي كمربند تناسلي است وارد آن مي گردد و پس از مدتي پيله در روي زمين مرطوب قرار مي گيرد.

 بيولوژي تغذيه

 دستگاه گوارش

لوله گوارش در كرمهاي خاكي به صورت لوله اي است از دهان شروع شده وتا مخرج كشيده ميشود واين لوله داراي قسمتهاي مختلف ميباشد كه عبارتند از :حفره دهاني،حلق،مري ،چينه دان،سنگدان وروده حفره دهاني از بند اول شروع شده وتنها يك يا دو حلقه اول را اشغال ميكند.حلق حدود6حلقه را پس از حفره دهني در بر ميگيرد محتوي غدد حلقي است.

كرمهاي خاكي حلق را بصورت يك پمپ مكش بكار ميبرند بطوريكه ديواره هاي آن در نتيجه انقباض ماهيچه ها ذرات را از طريق دهان به بيرون ميكشد .درتمامي كم تاران خاكزي مري بصورت باريكي از حلق شروع و به چيندان كه محل ذخيره مواد غذايي است متصل شده و سپس به سنگدان كه داراي ساختماني ماهيچه أي و محل خرد كردن مواد است منتهي مي گردد . بعد از سنگدان روده قرار دارد . كه بصورت لوله مستقيمي تا انتهاي بدن ادامه مي يابد روده محل اصلي هضم و جذب غذااست ساختمان روده 2 لايه متشكل از يك لايه ماهيچه أي حلقوي داخلي و يك لايه ماهيچه أي طولي خارجي است هضم غذاتوسط آنزيم هاي روده صورت مي گيرد اين آنزيم ها شامل ليپاز ، آميلاز ، سلولاز ، كنياز مي باشد كه در P Hحدود خنثي فعال مي باشد .

بندهاي 15-44 بدن كه در آن چيندان متصل با سنگدان قرار دارد ، منطقه ترشح نام نهاده اند .

حركات ماهيچه أي سنگدان و كوتيكول ضخيم آن باعث سايش ماده آلي و خاك و اختلالات آنها با يكديگر مي شود .

بعلاوه در ترشحات گونه ايزو نيا فوتيدا (  E . foetida)در نوع آنزيم پروتناز و يك نوع آميلاز شناسايي شده است كه در عمل هضم مواد عالي شركت فعال دارد( وان گانسن 1962 Vangansen)منطقه آخر بدن يعني از بند 44 تا مخرج منطقه جذب ناميده شده است كه جذب نهايي مواد در اين قسمت انجام مي گيرد . غذاي كرم خاكي معمولاً پوسيده برگها و مواد گياهي را تشكيل مي دهد . اسيدهاي عالي غذاتوسط كربنات كلسيم مترشحه از غده هاي آهكي مري خنثي ميگردد . و غذاي گوارش يافته داراي P H  قليايي بوده و در قسمت انتهايي بدن موادهضم نشده توسط يك لايه صفاتي مانند پوشيده شده و بصورت قطعات به اندازه مختلف دفع مي گردد .

 دستگاه دفعي

نفريديها كه اندام اصلي دفع مواد زائد در كم تاران هستند اغلب به تعداد يك جفت در هر بند به استثناي  سه حلقه اول و حلقه آخر وجود دارند . بعلاوه مقداري از مواد زائد بدن بصورت مواد لزج موكونيدي از سطح بدن ترشح مي گردد . ادرار  عمدتا شامل آمونياك وارده است اگر چه برخي اسيد اوريك را نيز در اين مايع گزارش كرده اند . معمولاً هر نفريدي دو حلقه متوالي را اشغال مي كند . ساختمان نفريدي از يك لوله ساده تشكيل شده كه يك سر آن از طريق منافذ نفريدي به خارج از بدن باز مي شود . انتهاي ديگر اين لوله از طريق مجراي باريكي از جداره بين حلقه ها گذشته و بصورت يك دهانه قيفي شكل بنام نفرستم (Nephrostom)به درون حفره عمومي بدن باز مي شود . و از آنجا مواد زائد حاصل از متابوليسم را از محيط خون و حفره عمومي دريافت كرده و توسط منافذ نفريدي به بيرون هدايت مي كند . قسمت اصلي نفريدي بصورت لوله سه حلقوي است كه چهار بخش متمايز در آن مشاهده مي گردد . يك لوله خيلي باريك متصل به نفرستم يك لوله كوتاهتر مژدار بوده و توسط منافذ نفريدي به خارج از بدن منتهي مي گردد . معمولاً شكل مثانه به عنوان يك خصوصيت سيتماتيك در لومبريسيده ها رسيده ها مورد استفاده قرار مي گيرد . ( تاماراپرل 1973)

  رفتار تغذيه أي

مدفوع كرمهاي خاكي را كرمي كامپوست مي نامند كه در واقع فضولات كرمهايي است كه از زباله شهري ، كود گاوي ، لجن فاضلاب خانگي و يا هر دو ماده آلي ديگر تغذيه كرده باشند .

يكي از اعمال مهم كرمها اين است كه بطور غريزي باكتريهاي غير موازي و قارچها را كه حضور آنها نامطلوب است ، مي خورند و مانع از تكثير آنها در محيط مي شوند . همچنين از بذر علفهاي هرز نيز تغذيه مي كنند آنها مواد آلي را به ذرات خيلي ريز خرد كرده ، فعاليتهاي ميكروبهاي مفيد را به سبب افزايش سطح كود ، بالا مي برند در اطراف اين مواد به هنگام دفع از بدن كرم ، غشايي پوشيده مي شود كه به معدني شدن و آزاد سازي تدريجي مواد غذايي كرمي كمپوست حاصل كمك مي كند .

دانشمندان كشف كردند باكتريهايي كه توسط كرمهاي خاكي پرورش مي يابند ، از رسته تو باكترها هستند و ازت را تثبيت و فسفر را قابل دسترس مي سازند .

همچنين مي توانند انواع ويتامينها و هورمولهاي گياهي را توليد كنند كه به همراه فضولات آنها دفع مي شود كرمي كمپوست از نظر كيفيت ، معادل بهترين هوموس خاك است و بوسيله عوامل طبيعي توليد مي شود .  كيفيت كرمي كمپوست كاملاً به نوع غذا  يا زباله أي كه كرمها تغذيه كرده اند بستگي دارد .

كرمي كامپوستها اگر چه اندك تفاوتي با هم دارند اما در تجزيه همگي آنها مقادير زيادي كلسيم ، پتاسيم ، سديم و اسيد فسفريك محلول ديده مي شود .

كرمهاي خاكي در هنگام فصول مرطوب به سطح بستر خود حركت مي كنند زيرا كرمهاي خاكي موجودات موازي بوده و جذب اكسيژن از طريق سطح پوست خود بايستي در مجاورت هوا قرار گيرند . همچنين بدليل اينكه مواد غذايي معمولاً در سطح خاك بيشتر بوده لذا در هنگام طللوع و غروب آفتاب به سطح خاك آمده و از مواد آلي اين منطقه تغذيه مي نمايند .

 اكولوژي كرمهاي خاكي

اكولوژي را روابط بين موجودات و دنياي بي جان آنها تعريف كرده اند همانطور كه از نام كرم خاكي معلوم است محل زندگي اين جانور  درون خاك مي باشد و بالطبع علاوه بر تاثيراتي كه اين جانوران بر روي خون موجود در خاك محيط زيست خود دارند محيط اطراف آنها نيز تاثيرات غير قابل انكاري بر روي پراكش و تعداد كرمهاي خاكي در منطقه مي گذارند و در ابتداي اين بحث به بررسي تاثيراتي كه كرمهاي خاكي بر روي محيطهاي زيست خود مي گذارند مي پردازيم و سپس تاثيراتي كه محيط بر روي كرمهاي خاكي دارند مورد بررسي قرار خواهد گرفت .

 تاثير كرمهاي خاكي بر روي محيط

كرمهاي خاكي تاثير متفاوت بر روي خاكهاي محيط زيست خود دارند كه عبارتند از الف : تاثيرات فيزيكي و مكانيكي  (ب) تاثيرات شيميايي    (ج) تاثيرات بيولوژيكي

 

همچنين برخي از عوامل در پراكنش و انتشارگونه هاي مختلف موثر اند كه در ادامه بشرح مختصر هر كدام از آنها مي پردازيم .

 تاثيرات مكانيكي

وجود ذرات كوچك با مقادير زياد در  مدفوعات كرمها ي خاكي نسبت به ذرات محيط آنها نشان مي دهد كه آنها قادرند مواد معدني را به اجزاء كوچكتر تبديل كنند .

 تاثيرات  شيميايي

گونه هاي حفار كر مهاي خاكي در فرايند اختلاط نقش اصلي را بعهده دارند . و اين كار را در دو مرحله انجام مي دهند .

در مرحله اول با بلع مخلوطي از ذرات آلي و معدني باعث ازدياد تشكيل كمپلكس هاي آلي معدني خاك مي گردند و در مرحله دوم با دفع مدفوعات در سطح خاك ، انجام ميگيرد.

  تاثيرات بيولوژيكي

اهميت نقش كرمهاي خاكي را در تحول هوموس مي توان از مقايسه يك خاك مور كه حاوي تعداد كمي كرم خاكي است و يك خاك مول با تعداد فراوان كرم خاكي درك كرد كه در خاك مول بعلت تاثير تعداد زياد كرم خاكي افق هاي أن اساساً تحول يافته و تمايز افق مشهود نيست در حاليكه خاك با نوع هوموس مور لايه لايه بوده و طبقات مشخص دارد .

 عوامل موثر در پراكنش

عوامل اقليمي

كرمها قادر به تحمل دما و يا گرماي زياد نيستند بطوري كه در سرماي زير نقطه يخبندان در طي چند سال رشد آنها متوقف خواهد شد . همينطور بيشتر آنها در صورتي كه حرارت محيط به مدت چند روز به بيش از30 درجه سانتي گراد برسد قادر به ادامه زندگي نخواهند بود و معمولاً براي مقابله با حرارتهاي نامتناسب به دالانهاي زيرزميني خود پناه مي برند .

شرايط آب و هوايي و فصل در واكنش عمودي و افقي كرمهاي خاكي دخالت مستقيم داشته و نه تنها در يك دوره ساليانه بلكه در طول شبانه روز تعداد فعاليت و حركت عمودي و افقي آنها اختلافات زيادي از خود نشان مي دهد . بطوريكه در طول شبانه روز هنگام طلوع و غروب آفتاب فعاليت كرمها در سطح خاك بيشتر مي شود و به همين ترتيب در فصولي كه آب و هوا تعادل بيشتر ي دارند ، تعداد و جمعيت كرمهاي خاكي در سطح افزايش يافته و در مقابل در فصولي كه شرايط نامناسب مي شود اين جانوران دوره اي سكون اختياري براي خود انتخاب مي كنند .

 پرورش با مواد آلي مختلف

در دنيا روش هاي مختلفي جهت پرورش كرم خاكي وجود دارد . بدليل اينكه كرمهاي خاكي داراي تنوع زيادي بوده و به عبارتي مي توان گفت در هر محيطي رشد و تكثير مي يابند از اين رو با توجه به شرايط اقليمي و اقتصادي هر منطقه روش پرورش نيز تفاوت دارد .

زائدات كود گاوي كه احتمالاً داراي ميزان كمي از محلول يك نوع نمك آلي يا آمونياك بوده مي توانند براي كرمهاي خاكي كشنده باشند . در نتيجه اينگونه زائدات قبل از استفاده بايد پردازش شده تا درجه ليميت آن تقليل يافته يا خنثي شود . بهترين روش پردازش اينگونه مواد ذخيره سازي آنها به مدت طولاني است .

تحقيقات نشان مي دهد كه لجن هوازيي شده فاضلاب مي توانند مواد غذايي ضروري را رشد و براي توليد مثل كرمهايي مانند : ايزونيا (  Eudrilus)ايو دريلوس ( Eudrilus)را تهيه نمايند .

  پرورش با مواد آلي گياهي

روش ساده و موفقيت آميز براي پرورش كرم خاكي استفاده از ضايعات گياهي ، علفهاي هرز خاك برگهاي در حال فساد و حتي خاك اره توليد شده در كارگاههاي چوب بري مي باشد . اين مواد را مي توان با هم مخلوط كرده و به عنوان محيط كشت كرمها از آنها استفاده نمود . بدين ترتيب كه يك توده از اين كود بطول 2.64متر و عرض 1.32 و به ارتفاع 2مترمي تواند در حدود 50000عدد كرم خاكي را در خود جاي دهد .

  پرورش به وسيله زباله شهري

يكي ديگر از روشهايرورش استفاده از ضايعات آشپزخانه أي است با داشتنن يك فضاي كوچك در انباري ، آشپزخانه ، پاركينگ يا حياط مي توان ضايعات را داخل محفظه مخصوص تخليه نمود ه تا كرمها تغذيه نمايند .

Vermi composting انواع زيادي از ضايعات آشپزخانه و باغچه را به مواد مغزي و غني براي گياهان تبديل مي كند كرمها مي توانند ميزان زهكشي و تركيب خاك را نيز افزايش دهند . استفاده از كرمها براي تجزيه ضايعات آشپزخانه سودمنديهاي زير را بدنبال داردد .

اين روش بوي كمتري ايجاد نموده و همينطور آفات كمتري را بخود جذب مي نمايد . بدليل حركت كرمها در فضولات موجب هوازي شده و بوي نامطبوع ايجاد نمي كند .

اين روش باعث كاهش هزينه حمل و نقل و دفن زباله مي شود

اين روش آب و الكتريسته موجود در زباله را كه در واحدهاي انتقال زباله از دسترس خارج مي شوند ، نگهداري مي نمايد .

اين روش باعث اصلاح خاك با كيفيت بالا مي شود .

ميزان كرمها را براي ماهيگيري افزايش ميدهد .

 ساير محيطهاي كشت

از نظر اقتصادي كشت وپرورش كرم خاكي وقتي مقرون به صرفه است كه بتوان از موادي كه داراي هيچگونه هزينه أي نباشد استفاده كرد . مثل پسمانده هاي رستورانها ، آشپزخانه ها اماكن ميوه و تره بار ، مواد زائد كارخانه أي تهيه مواد غذايي ( كارخانه آرد سازي و روغن كشي سويا )

از هريك از انواع خاكي كه با مواد آلي مخلوط شده باشند مي توان بعنوان محيط كشت و پرورش كرم خاكي استفاده نمود .

مركز تهيه كرم خاكي در فيليپين توصيه مي كند كه بهترين تركيب غذايي براي كرم خاكي . مخلوطي از 55% خاك اره ، 35% پوسته برنج و 10% سبوس برنج مي باشد .   اين مخلوط بايدبه مدت 3هفته تخمير شود تاحرارت آن بين 5/15تا20درجه سانتي گرادبرسد.پس از تخمير كافي وكنترل دما اين محيط آماده كشت كرم ميباشد .در كارخانه سوداك(sovadac)در جنوب فرانسه با استفاده از روش كرمي كمپوست كه از سال 1991به اجراء گذاشته شده است .سالانه علاوه بر در آمد بسيار زياد ،كمك مفيدي نيز به حل مسائل زيست محيطي مي گردد. اين كارخانه 20تن مواد زائد خانگي را در روز فرايند مي كند . بدين ترتيب كه پس از جدا سازي فلزات ،شيشه ها ،پلاستيكها ، منسوجات،كاغذ ومقوا،با قي زائدات به طريق موازي به كمپوست تبديل مي شود ودماي محيط كمپوست تا 70درجه سانتي گراد نيز ميرسد . ودر نتيجه پاتوژها وديگر موجودات آلي زبان آور آن از بين مي روند پس از اين مراحل ،زائدات براي پردازش بيشتر به 36 مخزن كه هر يك ظرفيت 15 تن را دارند ارسال   مي شوند ،  آنگاه  يك تا  2000 ميليون كرم قرمز از نوع  .E.ANDERIبه أن اضافه ميشود .

شركت توسعه كود كمپوست كار نا تاكا (Karnataka )واقع در شهر بنگلادر  هندوستان براي توليد 200تن كود كمپوست در روز طراحي شده است ولي عملاً  فقط روزانه بين 90تا100 تن زباله تحويل اين شركت ميشود در اين سيستم براي تهيه يك تن مواد آلي (كود بيولوژيك كمپوست )در روز نيازمند هزارو پانصد متر مربع (m21500)فضا و 6نفر كارگر مي باشد .با اين روش ساليانه حدود 70تن كرم خاكي توليد مي نمايد .در حال حاضر اين شركت از يك كشاورز هندي ،هر تن كرمي كمپوست را به قيمت 1000روپيه خريداري مي نمايد .كيسه أي 50كيلوگرمي كرمي كمپوست اين شركت كه جنبه صادراتي نيز دارد به قيمت 50دلار در بازار هاي جهاني ،طرفداران بسياري دارد .

 كاربرد VERMI COMPOST

وقتي در باغچه يا باغي مشغول كندوكاو هستيم در بين توده هاي خاك به منافذي برميخوريم كه به شكل دالانهايي در زير زمين حفر شدهاند .اين دالانها متعلق به موجوداتي است بنام كرم خاكي .البته اين موجودات نه در فرهنگ وآداب ورسوم ما جايي دارند و نه از لحاظ علمي در مجامع كشورمان مطرح شده است .وبدين لحاظ نبايد بر كسي خرده گرفت كه چرا از موجوداتي به اين ارزشمندي چيزي نميداند ويا به آن توجهي نمي كند .

در زمانهاي گذشته مردم چين وژاپن از پودر كرم خاكي در مصارف پزشكي استفاده مي كردند بخصوص در معالجه سردردها ويا تب ولرزها وامروزه مشخص شده است كه در بين كرمهاي خاكي ماده آلي  بنام لمبروفرين(Lumbropherin)وجود دارد كه ميتواند درجه حرارت بدن انسان را پائين بياورد.

همچنين گزارشات بسياري از خورده شدن يا كاربردآنها براي تشكيل ويا معالجه بيماراني كه داراي سنگ كليه ،يرقان ،بواسير ،سرما خوردگي و آبله مي باشد وجود دارد . خاكستر كرم خاكي براي دندان درد در جوامع ابتدايي هنوز كاربرد دارد و يا براي رشد موهاي سر بر روي سر ماليده مي شوند . كرمهاي خاكي براي معالجه مادراني كه توانايي بارداري و يا شير دادن به بچه هايشان را ندارند ، خورانده مي شود . از اين گذشته گفته شده است كه ممكن است كرمهاي خاكي داراي مواد موثر جهت درمان روماتيسم باشند . از كرمهاي خاكي جهت آزمايش حاملگي زنان نيز استفاده ميگردند . بدين ترتيب كه ادرار زنان مشكوك به حاملگيرا به زير پوست كرمهاي نابالغ تزريق مي كنند و بدين ترتيب بلوغ جنسي از طريق ايجاد كمربند تناسلي سريعاً مشخص مي شود . اين روش آزمايش حاملگي تا كنون 90% صحت داشته است

  كاربردهاي كشاورزي

يكي از مصارف عمده كرمهاي خاكي ، توليد كرم بمنظور افزودن آن بصورت توده زنده بخاك مي باشد . زيرا كرمهاي خاكي با حفره دالان هايي در زمين باعث مي شوند كه اولاً تبادلات هوا در زمين بهتر صورت گيرد و ثانياً بدليل نفوذ آب در اين دالان ها باعث مي گردد كه زمين قادر به نگهداري آب براي مدت و ميزان بيشتري شود و ثانياً مواد دفعي بدن كرمهاي خاكي خود كود بسيار مناسبي براي گياهان مي باشد و از طرف ديگر هنگامي كه اين كرمها ميميرند لاشه آنها نيز كود بسيار قوي براي رشد گياهان هستند . بر طبق آزمايشات مكرر گزارشاتي كه بر روي فعاليت كرم خاكي منتشر گرديده است مشخص شده كه افزودن كرم خاكي به خاك دز زمينه برداشضت محصولات نتيجه بسيار چشم گيري داشته است بطوري كه محصول در مزرعه كاشت ذرت داراي 25% ، برنج64% ،يولاف 3% ، سيب زميني 135% و نخود 30% بوده است . همچنين آزمايشات نشان داده اند كه ريشه گياهان در خاك به دنبال كانالهاي حفر شده توسط كرمهاي خاكي حركت كرده و رشد بهتري از خود نشان داده اند ودر  باغهاي ميوه سبب عقب افتادن زمان برگريزان مي شود .

بطور معمول خاك از نظر شيميايي غني از مواد معدني مانند كلسيم ، پتاسيم ، منگنز و عناصر سنگين ديگر مي باشد ، فعاليت كرم خاكي در داخل خاك كمك به خنثي كردن فعل و انفعالات اسيدي آن مينمايد .

مهمترين نتيجه عمل شيميايي فعاليت كرم خاكي در دسترس قرار دادن ازت براي ريشه گياه است در حقيقت نيتريفيكاسيون خاك در خلال افزايش قابليت نگهداري هوا در بين ذرات خاك ( ايجاد خلل و فرج ) صورت مي گيرد .

بر طبق بعضي از آزمايشاتي كه از طريق دپارتمان جنگلداري امريكا انجام گرفته درختاني كه درزمينهاي داراي كرم خاكي كاشته شده اند در سه سال اول كاشت رشدي برابر درختان هشت ساله شايد كه در زمينهاي بدون كرم خاكي كاشته شده اند .نكته جالب توجه اينكه مقاومت در مقابل سرما و ريزش سنگين برف درمورد درختان نوع اول بمراتب بيشتر از درختان كاشته شده درخاك فاقد كرم خاكي است .

تهيه ورمي كمپوست

يكي ديگر از مصارف عمده كه امروزه در دنيا بسيار مورد توجه قرار گرفته است. استفاده از اين موجودات دراز بين بردن زباله ها ، مواد زائد و فاضلابهاي شهري و تبديل آنها به كود كمپوست است كه يك كود بسيار قوي و مفيد براي گياهان و زمينهاي زراعي محسوب مي گردد .

آزمايشاتي جهت استفاده از كرمهاي خاكي در تغييرات بيولوژيك لجن و گل و لاي بعمل آمده و بعنوان يك روش بيوتكنولژي موثر . ارزان قيمت و قابل اجرا براي خلاص شدن از فاضلاب شهري ، صنايع كنسرو سازي و صنايع كاغذ سازي پيشنهاد شده است .

كمپوست كرم نتيجه هضم طبيعي غذا در سيستم هاضمه كرم خاكي است . مدفوع كرم دوره رشد گياه را به واسطه داشتن ميكرو ارگانيسم و مواد معدني غير آلي و همچنين دارا بودن مواد آلي ، فعال و سريع مي نمايد . كمپوست كرم يك كود بيو ارگانيك است كه بسيار نرم ، سبك وزن ، ترد ، تمييز ، بي بو بوده و ظاهري كم و بيش شبيه به پودر گرانوله قهوه دارد و آنرا مي توان در كيسه بسته بندي نمود و يا در قوطي هايي به اندازه هاي متفاوت به بازار عرضه كرد .

ارزشمندترين خاصيت اين كود در عملكرد استثنايي و ميكرو ارگانيسم ها و هورمون هاي رشد گياهي سبب تحريك عوامل رشد ونحوه توسعه گياهان مي گردند . افزودن زياد كمپوست بخاك به هيچ وجه خطر سوزانيدن را بهمراه نداشته واز آنجايي كه نقش اساسي آن تحريك وتسريع رشد گياه است بهترين تاثير را در رنگ آميزي گل ودرشت نمودن آن دارا ميباشد.

 كاربردهاي تغذيه

 

بر اساس كارهاي تحقيقاتي انجام شده در موسسه كشت آب ورزي استرلينگ اسكاتلند ،كرمهاي خاكي يكي از غذاهاي مناسب ومفيد جهت تغذيه انواع ماهيان قزل آلا مي باشد .به طبق جداول آماري ونمودارهايي كه محققين  اين موسسه ارائه نموده اندكرمها خاكي داراي ارزش غذايي و پرتئيني بيشتري نسبت به غذاهاي دستي مورد استفاده كنوني مي باشند .

در زمينه تغذيه آبزيان همچنين مي توان به پرورش نوعي كرم خاكي در كارگاه پرورش ماهي سد سنگر( شيلات رشت ) اشاره نمود .

كشورهاي پيشرفته و بخصوص در حال رشد ، مطالعات بسياري جهت استفاده از كرمهاي خاكي در جيره غذايي طيور انجام داده اند

 توليد كرم خانگیبعنوان يك منبع اقتصادي خوب جهت بدست آوردن پرتئين توسط دانشمندان آمريكايي دانشگاه نيويورگ كه در مطالعات خود بجهت تبديل مواد زائد به مواد پرتئين بدين نتيجه رسيده اند كه كرمهاي خاكي بهترين موجودات جهت انجام اين كارها مي باشند .

در بررسي ارزش بيولوژيكي پرتئين هاي كرم خاكي در جيره غذايي مرغها توسط دانشمندان كره جنوبي آنها ، كرمهاي خاكي را با پودر ماهي و كازئين شيراز لحاظ تاثيرشان در جيره غذايي طيور مورد مقايسه قرار داده اند وچنين نتيجه گرفته اند كه از لحاظ بيولوژيكي و اقتصادي ، كرمهاي خاكي جانوران مفيد تري هستند .

در بررسي استفاده از كرمهاي خاكي در جيره غذايي مرغها توسط دانشمندان ژاپني ، نتايج بدست آمده از مقايسه اين جانور با ملخ نشان دهنده اين نكته مهم بوده است كه ملخ فاقد يكسري از اسيدآمينه هاي ضروري مورد نياز طيور هستند و برعكس كرمهاي خاكي در اين خصوص بسيار مناسب و مفيد تر مي باشند .

 بخش دوم

 فرايند توليد

1.مواد اوليه:شامل انواع پسمانده هاي ميوه و سبزيجات و ضايعات گلخانه، گلفروشي ها و كشاورزي ميباشد. از جمله ضايعات كشاورزي ميتوان به سبوس برنج ، گندم ، ذرت اشاره نمود.پس از انتقال به انبار و فرايند جدا سازي به دستگاه خرد كن انتقال مي يابد.

2.دستگاه خرد كن:وظيفه خرد كردن مواد اوليه، را بر عهده دارد ، به منظور تغذيه مناسب ، جهت بلع آسان لازم است مواد را بطور يكدست و ريز باشد.

 

3.افزودنيها: تغذيه كرمها مي بايست تحت شرايط محيط و با افزودنيهاي مناسب صورت پذيرد كه قبل از انتقال به بستر مواد افزودني به مواد اوليه افزوده خواهد شد.

4.بستر سازي :بستر كرمها ميتواند بر روي سطح صاف بتني و در سالن يا پوشش گلخانه اي صورت پذيرد . انتخاب سطح صاف و شيبدار بمنظور جذب شيرابه ، حاصل فرايند ورمي كمپوست ميباشد.به دليل ارزشمند بودن اين شيرابه ، توسط كانال مخصوص شيرابه به سپتينگ انتقال ، قسمتي از آن با آب مخلوط و مجددا به پشته ها بر ميگردد و مقدار ديگر آن در بطري هاي مخصوص بسته بندي و به عنوان كود مايع به بازار عرضه مي گردد.

5.تغذيه ورم ها:پس از بستر سازي ، عمل تغذيه بر روي كرمها صورت مي پذيرد و پس از طي دوره مناسب و متناسب با تعداد كرمها ، عمل كمپوست صورت پذيرفته و جهت جدا سازي محصول از كرمها بوسيله دستگاه مخصوص انجام خواهد پذيرفت.

6.پس از جدا سازي محصول از كرمها ، محصول جهت جدا سازي و دانه بندي ، سرند شده و به صورت ريز دانه و درشت دانه ، همراه با مخلوط ضايعات كمپوست شده و بسته بندي خواهد شد.

7.بسته بندي: بسته بندي ريز دانه ها به صورت بسته هاي فشرده نيم كيلوگرم، يك كيلوگرم و پنج كيلوگرم بسته بندي و ساير محصولات به صورت فله  يا بسته هاي 50 كيلوگرمي به بازار عرضه خواهد شد.

  میزان مصرف نوع گیاه ردیف

1- 3 کیلوگرم برای هر درخت درختان میوه بسته به سن 

100 گرم برای هر نهال جنگلداری و نهال کاری 

500 گرم برای هرمتر مربع درختچه های زینتی و چمن 

400 گرم برای هرمتر مربع گیاهان زینتی (انواع گل) 

80 گرم برای هرگلدان گلدانهای متوسط 

150 گرم برای هر گلدان گلدانهای بزرگ 

 

 اگر از ورمی کمپوست برای پرورش گل های تزئینی و گلدانهای خانگی استفاده می کنید در نظر داشته باشید که گیاهان نیز مانند هر موجود زنده دیگر برای رسیدن به رشد و بالندگی مطلوب به عوامل دیگری نظیر دما ، نور و دفعات آبیاری متناسب با نوع گیاه نیازمند هستند که در صورت فراهم کردن این شرایط می توانید از پرورش گل های خود لذت برده و محیط زندگی خود را سبزتر کنید .

 

 با توجه به نیاز گیاهان خود می توانید دفعات کود دهی را بین 2 تا 6 ماه تکرار کنید .

   

مزایای ورمی کمپوست

  بدون بو

  کم وزن

  قابلیت نگهداری آب با حجم بالا

  اصلاح کننده خصوصیات فیزیکی و شیمیایی و بیولوژیک خاک

  تامین کننده کلیه عناصر مورد نیاز برای رشد گیاهان

  عناصرتشکیل دهنده ورمی کمپوست

  کربن

  نیتروژن

  فسفر

  پتاسیم

  کلسیم

  روی

  آهن

  عناصر میکرو و ماکرو

بخش سوم

 توسعه:شامل افزايش كرمها جهت انجام پروسه ، پروتئين گيري ميباشد كه متعاقبا طرح آن در سايت مخصوص طراحي و به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد.لازم به ذكر است پروتئين اين كرم جهت صنايع داروئي، آرايشي و بهداشتي مورد استفاده قرار ميگيرد.پسمانده كرم نيز مورد استفاده صنايع غذايي خوراك دام و طيور و آبزيان مورد استفاده قرار مي گيرد.

 

منابع:

www.daneshju.ir

www.rmousavi.ir

 http://www.slsafeed.ir/



تاريخ : سه شنبه یازدهم مهر 1391 | 11:5 | نویسنده : قاسم |

تاریخجه

نام زرشك در نوشته هاي دانشمندان قرون وسطي وجود داشته و احتمالاً منشأ آن عربي است. سيمون ژانون سي نخستين كسي بود كه در قرن هشتم آن را با نام عربي بربريس به مردم اروپا شناساند.

اين گياه در اغلب نقاط ايران به نام زرشك، ولي در برخي از مناطق به نامهاي محلي، مثلاً در رودسر مالسك، در ارسباران و زنجان زريش و در قاسملو اروميه زيرلسيك ناميده مي شود. اين گياه در كردستان، آذربايجان، كاشان و ارمنستان به عمل مي آيد. در يادداشت هاي مرحوم دهخدا آمده است كه از اين گياه سه قسم در ايران موجود است و هر سه را زرشك خوانند. يكي در كوهستانهاي خشك و دوگونه ي ديگر در جنگلهاي خزر. در كتاب جنگلها و گسترش كويرهاي ايران از زرشك چنين ذكر شده است:

گونه هاي متعدد آن در ايران وجود دارد و مخصوص نواحي استپي و كوهستانهاي خشك است. در آذربايجان، بلوچستان، گرگان، شاهرود، شهسوار و كرمان زياد ديده مي شود.

آمده است كه حكيم زكرياي رازي اولين كسي بود كه خواص طبي زرشك را شناخته است. او زرشك را براي آدمي مفيد تشخيص داده است. دكتر شمير هلندي كه پزشك دارالفنون بود، در حدود يكصد سال پيش نوشته است كه: در ايران مردم آب زرشك مي نوشند، باغذا زرشك مي خورند، مربا از آن تهيه مي كنند و دم كرده ي آن را با سنبل الطيب براي پيشگيري از خونريزي مي نوشند. ابوعلي سينا در كتاب قانون در طب درمورد زرشك می نویسد : "زرشک بر دو نوع است، نوع زرشک جلگه ای که گرد و سرخرنگ است، دیگری زرشک ریگی یا کوهی که سیاهرنگ و مستطیل است. سیاه از سرخ قوی تر است." وی از شش نوع داروی مخلوط گیاهی تحت عنوان قرص زرشک نام برده و آن ها را در درمان تب، سرفه، ناراحتی های کبد و در رفع تشنگی و افسردگی مفید دانسته است.

 

اقلیم زرشک

 

آب و هوا یکی از عوامل اصلی محیطی است که تمام مظاهر حیات را تحت تأثیر خود قرار می دهد. کاشت واقع بینانه محصولات کشاورزی به درک صحیح از شرایط آب و هوایی بستگی دارد. عوامل آب و هوایی متغیرهای کنترل نشده ای هستند که در تمامی مراحل زندگی گیاه نقش اساسی بازی می کنند. زرشک گیاه بومی ایران است که در خراسان جنوبی به خصوص در شهرستان های قاین و بیرجند گسترش یافته است. با توجه به شرایط اقلیمی منطقه مانند کم آبی، کمبود بارندگی و گرما و شوری آب، زرشک به عنوان یک محصول اقتصادی مهم جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. این گیاه در مناطقی که ارتفاع آن از سطح دریا بیش از 1500 متر است بهتر پرورش می یابد. گیاه زرشک نسبت به سرما مقاوم بوده و در نواحی با زمستان های سرد به خوبی رشد و نمو می کند، اما به نظر می رسد که گرمای شدید تابستانی عامل محدود کننده در سازگاری اقلیمی آن باشد و بادهای گرم در هنگام گل دهی اثر منفی بر محصول دارد.

منطقه خراسان جنوبی آب و هوای نیمه بیابانی دارد، با توجه به شرایط اقلیمی منطقه خراسان جنوبی مانند: کم آبی، کمبود بارندگی و گرما و شوری آب، زرشک به عنوان یک محصول اقتصادی مهم جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. گیاه زرشک نسبت به سرما مقاوم بوده اما نسبت به گرمای شدید تابستان حساس می باشد و در دماهای بالا شدت تنفس افزایش یافته و شدت فتوسنتز کاهش پیدا می کند.

 

عملیات کاشت زرشک

زرشک بی دانه به روش غیر جنسی و معمولا به وسیله پاجوش یا به اصطلاح محلی بر جوش تکثیر می شود. تکثیر توسط  پاجوش متداول ترین روش ازدیاد این درخچه در جنوب خراسان است. معمولا از پاجوشهای 2 تا 3 ساله که دارای مقدار کافی ریشه و در حدود 70-60 سانتی متر طول داشته باشند استفاده می شود، البته گاهی تنه های بزرگ درختچه های پیر و قدیمی نیز به عنوان نهال جدید مورد استفاده قرار می گیرند که این عمل صحیح نبوده و غیر یکنواختی در رشد و اندازه درختچه ها را در باغ جدید الاحداث سبب می گردد.

بهترین زمان جداسازی و کاشت پاجوشها اواخر آبان و اوایل آذر ماه می باشد. تهیه و کاشت پاجوشها در اسفند ماه نیز امکان پذیر است ولی احتمال موفقیت پاجوشها (نهالها) در پائیز بیشتر است. ریشه پاجوشهای زرشک بایستی کاملا سالم بوده و در معرض وزش باد قرار نگیرند و بلافاصله کاشته شوند در غیر این صورت خطای کاشت افزایش می یابد. در صورت انتقال پاجوشها به مسافتهای دور لازم است اطراف ریشه ها به وسیله مقداری خاک مرطوب پوشانده شده و درون پارچه مرطوب و کیسه های نایلونی قرار گیرند.

پاجوشها از درختچه های شش ساله و مسن تر تهیه می شوند و فروش آنها می تواند علاوه بر فروش میوه درآمد خوبی را نصیب زرشک کاران نماید. تولید پاجوش درختچه زرشک در زمینهای شنی بیشتر است و در صورتی که پاییز هر سال اطراف تنه های درختچه را خاک بدهند پاجوش بیشتری تولید می گردد.

 

عملیات داشت زرشک

زرشک بی دانه رشد رویشی خود را از اوایل فروردین ماه با باز شدن جوانه های برگ روی شاخه های جوانه نما آغاز می نماید. غنچه های زرد رنگ توپی شکل آن از وسط برگهای تازه روییده به تدریج رشد نموده و در اردیبهشت ماه باز می شوند و دروه گل دهی آن حدود 20 روز طول می کشد. درختچه زرشک هر سال بویژه در سال کم محصول ساقه های جوان بسیار زیادی تولید می کند. رشد سریع ساقه های تازه روییده از فروردین ماه شروع و تا اواخر خرداد یا اوایل تیر ماه ادامه می یابد. معمولا همزمان با شدت گرما رشد شاخه های جدید متوقف می شود.

میوه زرشک از اواخر مرداد و اوایل شهریور ماه شروع به تغییر رنگ می کند و از رنگ سبز ابتدا به رنگ زرد کرمی درآمده و به تدریج از نوک میوه (محل خامه) صورتی رنگ می شود و سپس معمولا تا اواسط شهریور ماه به رنگ قرمز گرایش پیدا می کند. میوه زرشک بی دانه توخالی و غیر آبدار با دیوارهای نسبتاً ضخیم و گوشتی است که بتدریج تا هنگام رسیدن این دیواره نازک گردیده و مایعی غلیظ درون میوه تجمع پیدا می کند.

 

آبیاری

آگر چه زرشک از گیاهان مقاوم به کم آبی است ولی در 4-3 سال ابتدای کاشت بسته به بافت خاک و شرایط آب و هوایی آبیاری آن مدار 7 تا 8 روز مناسب است. در سالهای بعد باغ زرشک معمولاَ هر 12 تا 15 روز یکبار آبیاری می شود. گاهی فاصله دو نوبت آبیاری به 20 روز و بیشتر هم می رسد که البته به کاهش عملکرد منجر می شود.

در برخی مناطق کوهستانی و در شرایط ویژه گاهی درختچه  زرشک را در طول فصل رشد بیش از 4-3 مرتبه آبیاری نمی کنند حتی در مناطق کوهستانی در بخشهای خاصی که خاک قدرت حفظ رطوبت زیادی داشته و در زمستان هم به حالت بندسار ذخیره سازی آب داشته اند قطعات کوچک زرشک کاری به وصورت دیم نیز مشاهده شده است.

زیر و رو کردن خاک

یکی از اقدامات اصلی که در عملیات مرحله داشت زرشک صورت می گیرد زیر و رو کردن خاک است که هر سال معمولاً در یک مرحله و گاهی در برخی مناطق در دو مرحله بهاره و پاییزه انجام و حدود 30 سانتی متر در محدوده سایه انداز درختچه و به وسیله بیل انجام می شود. این عمل مفید سبب از بین رفتن فلهای هرز تهویه بهتر خاک و افزایش سرعت نفوذ آب در خاک می گردد. زیرو رو کردن خاک همچنین باعث ذخیره بیشتر رطوبت در خاک مخلوط شدن کود با خاک و کنترل آفات احتمالی می شود. از نظر زرشک کاران زیرو رو کردن خاک بسیار مهم است و باعث افزایش کیفی و کمی محصول می گردد.

مصرف کود

زرشک از نظر نیاز به مواد غذایی گیاه کم توقعی محسوب می شود اما برای تولید محصول بهتر و بیشتر این درختچه به کود نیاز دارد از سال سوم کاشت در صورت در دسترس بودن کود حیوانی هر دو سال یک بار پس از برداشت محصول در پاییز یا اوایل زمستان بسته به سن درختچه به هر درختچه 10-5 کیلوگرم کود حیوانی پوسیده داده می شود که این میزان از سال دهم افزایش می یابد.

در سالهای اخیر مصرف کود فسفات آمونیوم در پاییز یا اسفند ماه به مقدار حدود 150 کیلوگرم در هکتار و کود اوره در اوایل بهار به میزان حدود 100 کیلوگرم در هکتار نیز مرسوم شده است هرچند که میزان مصرف کود باید با توجه به نتایج آزمایش خاک و براساس نیاز گیاه مشخص و مصرف شود.

هرس و فرم دهی زرشک

هرس درختچه های زرشک بی دانه در گذشته به صورت بسیار محدود و ناکافی انجام می شده و فقط به بریدن تنه های بسیار پیر و شاخه های خشک و بیمار اکتفا می گردیده است. هر چند بریدن شاخه های پایینی تنه ها که نزدیک به زمین قرار می گیرند نیز از قدیم مرسوم بوده است. این عمل به اصطلاح محلی برش، پهن کردن پارچه در زیر درختچه را هنگام برداشت محصول آسان می نماید و معمولا به صورت سال در میان و پس از برداشت در سال پر محصول انجام می شود این روش هرس نهایتا سبب بوجود آمدن شکل سندان ذوزنقه وارونه در این درختچه می شود.

به طور کلی در صورتی که هرس زرشک به میزان کافی انجام نشود درختچه زرشک بزرگ و متراکم شده و میوه ها فقط در سطح شاخه های بیرونی آن تولید می شوند و میزان محصول کاهش می یابد در مورد هرس درختچه های مسن که چندین سال رها گردیده و هرس نشده اند بهتر است طی 2 تا 3 سال نسبت به حذف تنه های پیر اضافی اقدام شود و از حذف همه آنها در یک سال پرهیز گردد.

در روش سنتی هرس به دلیل عدم حذف پاچوشهای اضافی تراکم زیادی از تنه ها و شاخه ها در وسط درختچه ایجاد می گردد و مانع نفوذ نور کافی به قسمت میانی درختچه می شود. در نتیجه بیشتر پاجوشها و شاخه های موجود در این قسمت محصولی نداشته و عمدتا فقط مصرف کننده آب و مواد غذایی هستند.

در روش جدید هرس درختچه زرشک دو سال پس از گذشت نهال در آغاز فصل رویش در سال سوم نهال اولیه که گاهی از یک تنه نسبتا مسن تهیه شده را از قسمت بن قطع می نمایند و در نتیجه پاجوشهای اضافی نیز حذف می شود. درختچه زرشک به طور طبیعی قدرت شاخه ایی و پاجوش دهی فراوان دارد. شاخه های روییده از قیمت پایین تنه که به سمت داخل و بین تنهای دیگر رشد می کنند معمولا به دلیل کمبود فضا و تراکم زیاد پس از برخورد با سایر تنه ها کج شده و شکل نامناسبی پیدا می کنند.

بطور کلی هرس در کی درختچه زرشک بی دانه معمولا حذف تنه های مسن و پیر شاخه های آفت زده و خشک درهم رفته و بدشکل، و شاخه هایی که روی زمین گسترده شده اند و حذف پاجوشهای طوقه ای و زیر طوقه ای اضافی به استثنای پاجوشهای که جهت جایگزینی تنه های پیر در نظر گرفته شده اند را شامل می شود به وسیله هرس می توان شدت تناوب باردهی در زرشک بی دانه را کاهش داد و با هرس به موقع و برنامه ریزی شده سال کم محصول باغ را برخلاف روند غالب حاکم بر منطقه به سال پر محصول تبدیل کرد حتی باغدار زرشک می تواند با هرس نسبتا شدید نیمی از درختچه های باغ سال باردهی درختچه های آن بخش را تغییر داده و در نتیجه هر سال به طور مستمر محصول قابل ارائه به بازار به دست آورد و بدین وسیله از کاهش قیمت زرشک در سال پرمحصول می توان نتیجه گرفت که درختچه زرشک به هرس نیاز مبرم دارد زیرا به وسیله هرس شرایط مناسب تری برای تولید فراهم می گردد.

به طور کلی از هرس متناسب درختچه زرشک نتایج زیر حاصل می گردد:

1.             باز و کم تراکم شدن قسمت میانی درختچه جهت تابش نور و نفوذ جریان هوا و در نتیجه کیفیت بهتر میوه

2.             تقویت درختچه به دلیل حذف مستمر پاجوشهای اضافی و ترکه های قوی کم بازده ی قسمت پرتراکم میانی

3.              ایجاد شکل درختچه در جهت سهولت برداشت و درنتیجه کاهش ضایعات محصول.

4.              کاهش شدت تناوب باردهی، یا به عبارت دیگر غلبه ی نسبی بر سال آوری

5.              کاهش آلودگی به آفت زنبور سرشاخه خوار زرشک، به علت حذف پاجوش ها و شاخه های اضافی نورسته جدید.

 

آفات زرشک

 

آفات درختچه های زرشک

ردیف      نام فارسی               نام علمی محل فعالیت           مناطق انتشار

1              زنبور شاخه خوار زرشک       Syrista parreyssi            شاخه زرشک          کلیه مناطق زرشک کاری خراسان جنوبی

2              شته زرشک            Amegosiphon platicaudum       برگ و میوه های زرشک        کلیه مناطق زرشک کاری خراسان جنوبی

3             شته زرشک            Liosomaphis berberidis             برگ و میوه های زرشک        کلیه مناطق زرشک کاری خراسان جنوبی

4             گوشخیزک             Forficulatomis برگ و جوانه های گل زرشک                بیرجند

5             شپشک زیتون       Parlatoria oleae              برگ و میوه های زرشک        بیرجند و قائن

6              پروانه برگخوار زرشک          Pandemis ribeana          برگ زرشک           بیرجند و قائن

7             کرم سفید ریشه     Polyphylla adspersa     ریشه زرشک          کلیه مناطق زرشک کاری خراسان جنوبی

8             سن          Pyrrhocoris sp                برگ و جوانه های گل و میوه زرشک    کلیه مناطق زرشک کاری خراسان جنوبی

 

فرآوری زرشک بی دانه

میوه زرشک تا کنون به عنوان یک محصول قابل فرآوری یا مصرف تازه خوری به دنیا معرفی نشده است به عبارت دیگر شناختی که کشور ما از زرشک و روش مصرف آن دارد با شناخت سایر کشورها از این گیاه متفاوت است. در ایران همه ساله و فقط در هنگام فصل برداشت در شهرهای بزرگ خراسان و تاحدودی تهران و سایر شهرهای بزرگ میوه زرشک به صورت تازه و میزان محدود عرضه می شود و در بقیه فصول به صورت خشک و به عنوان یک افزودنی برای غذاهای سنتی یا به منظور تزیین غذا یا دسر مصرف می گردد. میوه زرشک به صورت خشک برای تمام مردم ایران شناخته شده است. اما تولید سایر فرآورده های آن نظیر شربت یا مربای زرشک بیشتر در مناطق جنوبی استان خراسان جنوبی به خصوص در بیرجند و قاین و حتی در نیشابور مرسوم است که صورت سنتی تهیه و عرضه می شود.

شناخت سایر کشوره از زرشک در حد یک گیاه دارویی و زینتی است در بعضی از کشورهای اروپایی، آمریکا، ژاپن و سایر مناطق مستعد از درختچه زرشک برای ایجاد حصار یا پرچین در اطراف باغها، خانه ها و یا پارکها استفاده می کنند که علاوه بر زیبایی به علت وجود تیغه های فراوان از عبور حیوانات بزرگ هم جلوگیری می نماید. همچنین پوست و ریشه این گیاه به دلیل دارا بودن ترکیبات مختلفی نظیر آلکالوئیدهای بربرین و بربامین دارای اهمیت دارویی بوده و بیشتر هربالیستها و تولید کنندگان گیاهان دارویی و مواد طبیعی و بسته بندی با این گیاه آشنایی دارند.

عمده ترین شکل تهیه و ارائه این محصول زرشک خشک است که عمدتا در جنوب خراسان تولید شده و در نقاط مختلف ایران به عنوان یک افزودنی غذایی به غذاهای سنتی مثل زرشک پلو و همچنین تهیه مربا به مصرف می رسد. میوه زرشک تازه نیز در فصل برداشت که اواسط مهر تا اوایل آبان ماه است به صورت محدود به بازار عرضه می شود و به ویژه در شهرهای بیرجند - قاین - مشهد و نیشابور مردم به صورت خانگی از آن برای تهیه مربا و شربت زرشک استفاده می کنند اما به دلیل ترش بودن میوه آن به ندرت به صورت تازه خوری مصرف می شود. از آنجا که تولید زرشک به صورت خشک عمومیت بیشتری دارد ابتدا به اختصار اشاره ای به نتایج پژوهشهای انجام شده در جهت بهبود فرآیند زرشک خشک شده خواهیم داشت و سپس به شرح جزئیات مراحل فرآیند زرشک خواهیم پرداخت.

         روش سنتی:

در حال حاضر بخش اعظم میوه زرشک تولیدی به صورت سنتی خشک شده و عرضه می گردد در روش سنتی ابتدا زرشک از سطح باغات به سه روش برداشت می گردد و براساس روش برداشت نحوه خشک کردن نیز متفاوت است.

1- برداشت خوشه ها به وسیله دست

2-برداشت به وسیله ضربه زدن به شاخه ها

3- برداشت به وسیله بریدن شاخه های حامل میوه

تحقیقات در مورد روش برداشت با استفاده از سست کننده های گیاهی و جمع آوری توسط مکنده نیز انجام شده است که هنوز کاربرد وسیع پیدا نکرده است.

در دو روش اول یعنی برداشت خوشه به وسیله دست و برداشت به وسیله ضربه زدن به شاخه های زرشک جمع آوری شده درون کیسه یا کارتهای مقوایی و چوبی ریخته شده و به محل خشک کردن که معمولا دور از باغ قرار دارد حمل می گردد. اکثر روستاییان از پشت بام خانه ها که به طور معمول از کاهگل یا آسفالت پوشیده شده است استفاده می کنند غالبا با پهن کردن پلاستیک، گونی یا برزند در زیر آن از آلوده شدن میوه در اثر تماس با زمین جلوگیری می کنند. زرشک در شرایط مناسب در زیر آفتاب پاییزی ظرف 15-10 روز به رطوبت مطلوب رسیده و خشک می گردد. زرشک خشک شده جمع آوری می شود و با روشهای دستی و نیمه دستی و نیز بوجاری تمیز شده و به صورت فله درون کارتن یا گونی بسته بندی شده عرضه می گردد. کیفیت زرشک برداشت شده به وسیله دست پس از خشک شدن به مراتب بهتر از روش ضربه زدن و جمع آوری از زیر درخت است زیرا میوه زرشک تازه آسیب کمتری دیده و در هنگام خشک شدن سالم تر می ماند اما زرشک جمع آوری شده از زیر درخت به علت آسیبهای ناشی از ضربه و سقوط دچار لهیدگی شده و کیفیت پایین تری دارد.

در روش سوم برداشت زرشک به وسیله بریدن شاخه های حامل میوه شاخه های زرشک به محل خشک کردن حمل می گردد. معمولا برای خشک کردن این نوع زرشک از محلهای سرپوشیده یا انبارها استفاده می گردد. این نوع انبارها مجهز به داربستهای چوبی ، فلزی و یا به صورت سیم کشی شده می باشد که خوشه ها و شاخه های بلند زرشک برروی آن پهن شده و با تهویه و در مجاورت سایه در مدت 25-14 روز زرشک خشک می شود. زرشکی که با این روش خشک می گردد چنانچه از خطر پوسیدگی، حمله قارچها و مخمر ها و یا سایر عوامل مصون بماند زرشک مرغوب تری نسبت به زرشک خشک شده به روشهای قبل است به علاوه خطر فساد ناشی از بارندگی را نیز ندارد. پس از خشک شدن و رسیدن به رطوبت مطلوب با تکان دادن شاخه ها میوه های خشک شده جدا شده و جمع آوری می گردد

.

شرایط بهینه جایگاه خشک کردن:

برای جلوگیری از آسیب و ضایعات ناشی از خشک کردن در روشهای سنتی محل بارگاه بایستی در بلندی و دور از گرد و خاک یا آغل نگهداری حیوانات و ترجیحا سرپوشیده باشد تا علاوه بر جلوگیری از آلودگی های ناشی از گردو خاک در مقابل ریزش بارانهای موسمی نیز مصون بماند. کف بارگاه پوشیده از سیمان یا آسفالت باشد و قبل از پهن کردن زرشک بر روی آن توسط پالتهای چوبی یا تورهای سیمی که بتواند اندگی از سطح زمین (حداقل 10-5 سانتی متر) بالاتر باشد و تهویه و خروج رطوبت از زیر به خوبی انجام گیرد، پوشیده شود. پهن کردن پلاستیک در زیر میوه تازه نه تنها مانع از خروج رطوبت شده بلکه به علت عرق کردن ناشی از تنفس میوه کاملا خیس و مرطوب مانده و سبب لهیدگی و فساد زرشکهای زیرین می گردد. لذا استفاده از پارچه های توری و یا گونی های کتابی بسیار مناسب تر است. حداکثر میزان انباشتگی محصول بر روی بارگاه نبایستی بیشتر از 3 سانتی متر باشد به علاوه برای مصون ماندن از حمله حشرات و پرندگان استفاده از تورهای پارچه ای بر روی سطح محصول بسیار مناسب است. محل بارگاه بایستی طوری باشد که تهویه هوا به خوبی صورت گرفته و رطوبت خارج شده از میوه تاحد ممکن از سطح محصول دور گردد. زرشکی که در سایه و در فضای باز و با شرایط فوق خشک می شود کیفیتی به مراتب بهتر از زرشک خشک شده در آفتاب خواهد داشت و طول مدت خشک شدن آن چندان تفاوتی با شرایط آفتاب نخواهد داشت.

چنانچه زرشک در انبارها خشک شود انبارها بایستی کاملا تمیز و عاری از حشرات و جوندگان و یا حیوانات باشد. تهویه در انبارها باید توسط دریچه های توری دار برای ممانعت از ورود حشرات و یا به وسیله فن های ورود و خروج هوا صورت گیرد. رطوبت نسبی انبارها بایستی کمتر از 70 درصد و درجه حرارات مناسب خشک کردن 40-25 درجه سانتی گرد باشد. نفوذ مستقیم نور خورشید به داخل انبار نامناسب است. چنانچه از داربست استفاده می شود داربستهای چوبی یا از جنس فلز گالوانیزه یا آلومینیوم باشد تا خط زنگ زدگی و انتقال آن به محصول وجود نداشته باشد. اگر از طبقه های چوبی یا فلزی استفاده می شود شیارهای کف طبقه بایستی به اندازه کافی باشد تا عبور و مرور هوا از زیر نیز به خوبی صورت گیرد. ارتفاع داخلی طبقه چوبی نبایستی از 5 سانتی متر بیشتر باشد و طبقه ها بایستی دارای پایه ای بلند به ارتفاع 10 سانتی متر باشند تا فضای کافی برای عبور و مرور هوا با قرار گرفتن روی هم داشته باشند. توری های سیمی که شاخه های زرشک برروی آن انداخته می شود بایستی از جنس گالوانیزه و ضد زنگ باشند و در فواصل مناسب نصب شوند تا از درهم رفتگی خوشه های زرشک جلوگیری به عمل آید. به علاوه در کف چنین انبارهایی برزنت یا پارچه های تمیز در زیر توری ها پهن شود تا به تدریج زرشکهایی که بر اثر خشک شدن می ریزند برروی این پارچه ها ریخته و در موقع جمع آوری عاری از آلودگی های ناشی از تماس با زمین باشند.

         روش صنعتی:

مراقبتهای قبل از فرآوری صنعتی:

میوه تازه زرشک بسیار حساس بوده و عمر ماندگاری چندانی ندارد لذا پس از برداشت بایستی هر چه سریعتر مصرف شده یا فرآوری گردد. هرچند که تحقیقات جامع و کاملی در خصوص شرایط مطلوب نگهداری و جلوگیری از فساد زرشک تازه انجام نشده است اما به نظر می رسد به مانند سایر میوه های دانه ریز مثل انگور و توتها شرایط مساعد نگهداری آن در سرد خانه بین 75-15 روز باشد. فساد میکروبی بیشتر ناشی از حمله قارچهایی مانند پنی سیلیوم، کلادوسپوریم و آلترناریا می باشد و فساد شیمیایی همان طور که قبلا ذکر شد براثر صدمات مکانیکی و رسیدگی بیش از حد بوده که شرایط را برای بروز فساد میکروبی تسهیل می نماید. علائم ماندگاری بیش از حد، کاهش شفافیت پوست، نرم شدن بافت، تغییر رنگ از قرمز روشن به خاکستری یا قهوه ای و بالاخره چروکیدگی پوست می باشد.

شستشو و بوجاری اولیه:

گرفتن شاخ و برگ و مواد خارجی همراه میوه به عنوان بوجاری اولیه تلقی می شود. چنانچه زرشک با استفاده از سست کننده ها از درخت جدا شده و توسط دستگاه مکنده برداشت شود مواد خارجی همراه زرشک کمتر بوده و احتمالا شاخ و برگ های کوچک و خوشه می باشد و آلودگی کمتری به خار و خاشاک دارد زیرا میوه زرشک به صورت سالم در جعبه های بسته بندی اولیه قرار می گیرد این نوع ماده اولیه فقط نیاز به غوطه وری در آب دارد تا ضمن شستشو برگ و خرده شاخه های ریز نیز جدا شود سپس توسط الکهای مخصوص از آب خارج شده و پس از آب گیری برای مراحل بعدی فرآیند انتقال می یابد. در غیر اینصورت بهتر است زرشک پس از بوجاری اولیه توسط الکهای ویژه و گرفتن سطحی شاخ و برگ همراه خشک شده و بعد از مرحله خشک کردن عملیات جداسازی مواد خارجی نظیر دم میوه، خار و برگهای باقی مانده در مراحل بعدی یا در بوجاری ثانویه انجام گردد. استفاده از مواد ضد عفونی کننده در آب شستشو می تواند به کاهش بارمیکروبی زرشک کمک کند و محصول نهایی از نظر بهداشتی دارای کیفیت بالاتری باشد.

برای آب گیری و جداسازی میوه تازه از شاخ و برگ با قط 10 میلی متر در صورتی که شاخ و برگ کاملا از میوه جدا شده باشد (برداشت به وسیله سست کننده ها) استفاده از الک هایی با قطر سوراخ 5 میلی متر کفایت می کند.

کنترل فعالیت های آنزیمی:

جلوگیری از فعالیت آنزیم های موجود در میوه را به هر شکل عمل بلانچینگ می گویند. همان گونه که قبلا ذکر گردید یکی از عوامل موثر در تغییر و تخریب رنگ زرشک وجود آنزیم های موجود در میوه است. البته بایستی خاطر نشان ساخت که فقط آنزیم های نیستند که سبب تجزیه و تعییر رنگ زرشک می شوند بلکه عوامل مهم دیگری نظیر نیمه عمر آنتوسیانیتها، حرارت PH، اسید اسکوربیک، فلزات و غیره نیز مؤثر می باشد از آنجا که رنگ قرمز زرشک به عنوان پارامتر اصلی کیفیت ظاهری زرشک مطرح می باشد لذا حفظ این رنگ در طی عملیات بعد از برداشت فرآوری و نگهداری تا مصرف بایستی مورد توجه خاص قرار گیرد لذا عمل بلانچینگ و توقف فعالیت های آنزیمی می تواند در مورد زرشک تازه انجام شود بلانچینگ می تواند به روشهای ذیل اعمال گردد:

الف) استفاده از بخار داغ یا شوک حرارتی: چنانچه در مدت زمان کوتاه کمتر از یک دقیقه بخار داغ بر روی زرشک اعمال شود سبب دناتوره شدن پروتئینهای آنزیم و توقف فعالیت آنها به صورت غیر قابل بازگشت می گردد. مطالعات نشان داده است که اگر چه این روش عملی و مؤثر سات اما سبب بی رنگ شدن زرشک به میزان جزئی و تغییر طعم آن می گردد که تغییر رنگ پس از خشک شدن میوه تا حدودی بهبود می یابد اما طعم زرشک تغییر جزئی پیدا می کند.

ب) استفاده از آب جوش: نگهداری میوه زرشک به مدت 3-1 دقیقه در آب جوش اثری مشابه استفاده از بخار را دارد با این تفاوت که چنانچه پوست میوه پاره شود بخشی از مواد جامد محلول موجود در میوه وارد آب جوش شده و افت کمی و کیفی پیدا می کند.

ج) استفاده از آب نمک : اگر چه آب نمک قادر به توقف آنزیم های پراکسیداز و کاتالاز است اما تحقیقات نشان داده است که اختلاف معنی داری بین زرشک های تیمار شده با غلظتهای مختلف آب نمک و شاهد وجود نداشته است.

د) استفاده از اسید: اسیدهای آلی رقیق مثل اسید سیتریک و اسید اسکوربیک با غلظت تقریبی 1 درصد تا حدود زیادی قادر به توقف فعالیت های آنزیمی و شفافیت رنگ میوه تازه می باشند.

خشکاندن:

مهمترین مرحله فرآوری زرشک خشکاندن آن یعنی جداسازی رطوبت اضافی از میوه تازه به منظور افزایش عمر نگهداری محصول می باشد.

به طور کلی خشک کردن زرشک به منظور جلوگیری از فساد در حین نگهداری انجام می گیرد. هدف دیگر خشکانیدن کاهش حجم و افزایش راندمان بسته بندی، حمل و نقل و نگهداری می باشد و شاید یکی از هدفهای فرعی تهیه زرشک خشک این است که بتوان محصولی متناسب با مصرف آن تولید نمود. از آنجا که اکثر روشهای خشک کردن مواد غذایی با استفاده از حرارت صورت می پذیرد لذا طراحی سیستم هایی که بتواند این مهم را به انجام رساند بدون آگاهی از تغییرات پیچیده ای که در حین رطوبت گیری اتفاق می افتد امکان پذیر نیست و تنها با اطلاع از عوامل مؤثر بر فرآیند خشکانیدن می توان بهترین و مناسب ترین روش خشک کردن را انتخاب کرد و به کاربرد تا هم از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد و هم سبب حفظ رنگ و خصوصیات ظاهری زرشک گردد.

دو عامل در خشک کردن میوه نقش اساسی دارد:

الف) انتقال گرما از منبع حرارتی به داخل میوه برای تأمین گرمای نهان تبخیر که باعث تغییر حالت فیزیکی آب از مایع به بخار می گردد که این پدیده را اصطلاحاً انتقال گرما می گویند این گرما بایستی قادر باشد رطوبت مازاد و مورد نظر موجود در زرشک را صورت تبخیر از داخل بافت به سطح آورد.

ب) انتقال آب یا بخار از درون میوه به سطح و دور کردن این بخار از سطح میوه که این پدیده را اصطلاحاً انتقال ماده می گویند.

بنابراین اساس خشک کردن هر ماده غذایی از جمله زرشک ترکیبی از دو فرآیند انتقال گرما و ماده می باشد. رطوبت موجود در زرشک مانند هر میوه دیگری به صورت پراکنده است و نیروهای مکانیکی رطوبت را براساس کشش سطح آن در حفره ها و فضاهای بین ذرات نگه داشته و با توجه به میزان تازه بودن میوه به صورت یک لایه مواد جامد را احاطه نموده اند.

از آنجا که اکثر مواد جامد محلول در زرشک را کربوهیدراتها تشکیل می دهند بنابراین میزان رطوبت بالا بوده و در داخل ساختمان شیمیایی به هر دو شکل روان و محبوس در مولکول وجود دارد. رطوبت موجود در میوه هم دارای جذب سطحی و هم جذب شیمیایی است. برای خروج رطوبت دارای جذب سطحی به انرژی کمتری نیاز دارد و خوشبختانه رطوبتی که بایستی از زرشک تازه خارج شود تا به حد مطلوب برسد از این نوع است در صورتی که بخواهیم رطوبت دارای جذب شیمیایی را از محیط خارج کنیم سبب افت کیفیت می گردد. البته مرز تفکیک شده ای بین اشکال مختلف رطوبت در محصولات وجود ندارد.

خروج رطوبت از میوه زرشک بایستی تا آنجا پیش رود تا آب آزاد و بخشی از آب موئینه ای خارج شود به عبارت دیگر رطوبت زرشک از 80 درصد به حدود 20 درصد کاهش یابد. ساده ترین راه برای رسیدن به این هدف کاهش فشار بخار اطراف میوه درون خشک کن و دور ساختن رطوبت ایجاد شده از سطح محصول می باشد که می توان با اعمال حرارت مناسب و جریان دادن هوای اطراف میوه بدین منظور نایل گردید هر چند عوامل مهم دیگری نظیر حفظ رنگ قرمز که براثر حرارت تبدیل به قهوه ای می شود و نیز چروکیدگی سطح را نباید از نظر دور داشت.

بهترین و اقتصادی ترین روش خشکانیدن زرشک استفاده از خشک کنهای صنعتی متناسب با این نوع میوه زرشک است و آن خشک کنی است که بتواند علاوه بر تسریع در فرآیند خشکانیدن خصوصیات ظاهری میوه مثل رنگ و کیفیت ظاهری محصول را نیز حفظ نماید.

چنانچه خشک کن صنعتی برای خشک کردن میوه زرشک مورد استفاده قرار گیرد بایستی به منحنی خشکانیدن زرشک توجه شود . زیرا میوه زرشک مثل هر ماده غذایی دیگری دارای منحنی خشکانیدن خاص خود می باشد. هنگامی که آب موجود در زرشک زیاد باشد و به اصطلاح میوه تازه است خروج رطوبت دارای حرکت موئینگی است این مکانیزم مانند حرکت یک قطره آب برروی کاغذ است که با کاهش رطوبت سطحی آب موجود در داخل میوه به سوی نیروهای موئینگی کشیده شده و به سطح انتقال پیدا می کند و با پیشرفت عملیات و اتمام تدریجی رطوبت آزاد چروکیدگی در سطح پیش می آید. بنابراین مقدار مواد جامد موجود در میوه افزایش یافته و حفره ها و فضاها تخلیه شده و سرعت خروج رطوبت و انتقال حرارات کاهش قابل ملاحظه ای پیدا می کند در این حالت دقت و توجه برای تعدیل زمان خشک شدن و دمای آن بایستی بیشتر گردد. اگر حرارت افزایش یابد خشک شدن سطح پیش می آید که در این صورت ابعاد لایه  سطح از خشک شدن آنی و سوختگی سطح میوه یا اصطلاحا پدیده سخت شدن سطح ناشی می شود در این حال رطوبت محبوس شده قادر به خروج از لایه سخت خارجی نبوده و محصول بدون این که واقعاً خشک شود به صورت نامطلوبی در می آید. همچین در شرایط اعمال حرارت زیاد، با سوختن قندهای موجود  سیاه شدن ناشی از تخریب رنگدانه ها و واکنش های قهوه ای شدن به افت کیفی محصول را سبب می شود. سخت شدن سطحی در زرشک به علت کوچکی میوه و وجود مواد فراوان جامد محلول فراوان نسبت به سایر میوه ها بیشتر اتفاق می افتد.

بیشترین تغییراتی که در زرشک در حین خشکانیدن بوجود می آید تغییرات مربوط به چروکیدگی می باشد. چنانچه یک روند منطقی بین سرعت و درجه حرارت خشک شدن وجود داشته باشد چروکیدگی سبب ایجاد ترک در پوست و سایر قسمتهای زرشک شده و خروج رطوبت با سهولت بیشتری صورت می گیرد.

دم گیری:

در صورت استفاده از سست کننده های شیمیایی برای برداشت زرشک مقداری از حبه ها بدون دم جدا می شوند. دم گیری زمانی انجام می شود که دم زرشک به میوه تازه متصل بوده و در همان صورت خشک شده باشد که می توان از یک استوانه دوار یا مخروط مشبک ناقص استفاده نمود. مواد از بالا وارد استوانه شده و پس از پرتاب به اطراف قسمت داخلی استوانه مشبک در حال چرخش با نیروی گریز از مرکز دم های آن از سوراخهای استوانه یا مخروط مشبک خارج شده و توسط یک تیغه لاستیکی یا چوبی (از تیغه آهنی به دلیل ظرافت پوسته زرشک و امکان آسیب زدن نباید استفاده نمود) جدا شده و به خارج از استوانه ریخته می شود.

بوجاری ثانویه:

عملیاتی که برای گرفتن اضافات همراه زرشک خشک مثل دم، کاه، شن، فلزات میوه های پوک و غیره انجام می شود بوجاری ثانویه می گویند. بوجاری ثانویه از جمله عملیات بسیار مهم است. روشهای بوجاری در این مرحله استفاده از ابزارها و روشهای زیر را شامل می گردد:

  1. استفاده از ویبراتورهای مشبک

  2. استفاده از مکنده های جریان هوا

  3. روشهای مغناطیسی و اولتراسونیک

  4. استفاده از نیروی ثقل و گرفتن اجسام سبک تر از محصول

ممکن است این روشها به صورت توام مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین بسته به نوع و ماهیت مواد خارجی همراه زرشک روش مطلوب انتخاب می گردد.

استفاده از الک ها برای بوجاری زرشک خشک دارای هزینه کم و سهولت کاربرد بوده و محصول نیز خشک می ماند. الک ها ممکن است به عنوان وسایل تمیز کردن و جدا کردن آلودگیهای با اندازه متفاوت مورد استفاده قرار گیرد.

ساده ترین نوع الک از یک بستر مشبک لرزان تشکیل شده که به وسیله یک قاب حساس نگهداری می شود. امروزه الک های سیلندری و الک های بستری خاص با کاربرد بسیار زیادی برای بوجاری محصولاتی نظیر زرشک خشک وجود دارند.     000       قاسم اسماعیلی 0000

 

 

 



تاريخ : دوشنبه سوم مهر 1391 | 11:49 | نویسنده : قاسم |

مفهوم کشاورزی پایدار پاسخ نسبتا جدیدی است به کاهش در کیفیت منبع طبیعی پایه که وابسته به کشاورزی مدرن می باشد . امروزه ، تواید محصولات کشاورزی از یک موضوع کاملا فنی ( تخصصی) به مجموعه ای با خصوصیات اجتماعی ، فرهنگی ، بعد های سیاسی و اقتصادی مشخص تکامل یافته است . مفهوم پایداری اگرچه بحث انگیز است و با تعریف های متضاد با یکدیگر توصیف شده است . و معنی تفسیر های آن سودمند می باشد زیرا آن یک مجموعه ای از وابستگی هایی راجع به کشاورزی است . چنان که از نتیجه تکامل مشترک بین سیستم های اجتماعی – اقتصادی و سیستم های طبیعی مطرح شده است .

برای درک وسیع تری در این زمینه به مطالعه مابین کشاورزی ، محیط زیست و نظام های اجتماعی نیاز می باشد . نتایج پیشرفت کشاورزی از مجموعه واکنش متقابل تعدادی از عوامل بوده است . و آن به واسطه درک عمیق تر از اکولوژی سیستم های کشاورزی است که درهایی را به سوی اختیارات بیشتر مدیریت با اهداف درست کشاورزی پایدار باز خواهد کرد .

چندین راه حل ممکن برای حل مشکلات زیست محیطی وجود دارد . که بوسیله سرمایه و سیستم های کشاورزی فشرده ( مکانیزه) پیشنهاد شده است . هدف اصلی کاهش یا حذف نهاده های شیمیایی به واسطه تغییرات در مدیریت تغذیه کافی گیاه و حفاظت گیاه بوسیله منابع غذایی آلی و مدیریت آفات و … می باشد. همچنین صدها پروژه تحقیقی زیست محیطی با اهداف پیشرفت تکنولوژی انجام شده است . فشار زیاد تکنولوژیکی هنوز به کاهش عوامل بازدارنده و یا پوشش علایم خطرناک اکوسیستم زراعی تاکید دارد .

فلسفه رایج آن است که آفات ، کمبود های مواد مغذی یا عوامل دیگر علت قابلیت تولید پایین می باشند . به طوری که عقیده مخالف این است که آفات یا مواد مغذی ، اگر تنها عامل محدود کننده بشوند ، شرایط در اکوسیستم زراعی در تعادل نمی باشند . برای همین هنوز دید باریک شایع وجود دارد که تاثیر علت های ویژه تولید و غلبه یافتن عامل محدود کننده وجود دارد . که از طریق تکنولوژی های جدید و ادامه دادن برای هدف اصلی محیا می شود .

این عقیده ،کشاورزان را از درک کردن این مطلب که عوامل بازدارنده فقط نشانه های از بیماری های ذاتی برای بهم زدن تعادل اکوسیستم زراعی ، و پیشرفت تدریجی اکولوژی کشاورزی ، بدین معنی که ناچیز پنداشتن ریشه و اساس علت های محدودیت های کشاورزی را نشان می دهند را باز می دارد . از طرف دیگر ، علم اکولوژی کشاورزی به معنی کاربرد مفاهیم اکولوژیکی و اصولی برای طراحی و مدیریت اکوسیستم های زراعی پایدار ، آماده کردن قالب ( چهارچوب ) برای ارزیابی کردن پیچیدگی های اکوسیستم های زراعی تعریف شده است .

هدف اکولوژی کشاورزی فراتر پا نهادن از کاربرد شیوه های متناوب و توسعه و گسترش اکوسیستم های کشاورزی ، با حداقل وابستگی به کشاورزی شیمیایی و نهاده های انرژی ، اهمیت دادن به مجموعه سیستم های کشاورزی در کنش متقابل اکواوژیکی و همکاری های ما بین اجزای سازنده بیولوژیکی و مکانیزم ها را در اختیار سیستم ها قرار دادن برای ضمانت حاصل خیزی خاک هایشان و قابلیت تولید و حفاظت گیاه می باشد .

 

اصول اکولوژی کشاورزی :

در جستجو برای برقرار کردن مجدد بیشتر اساس و بنیاد اکولوژیکی در تولید کشاورزی ، دانشمندان و توسعه دهندگان موضوع کلیدی را در گسترش کافی و پشتیبانی کشاورزی را نادیده گرفته اند . درک عمیق از ماهیت اکوسیستم های زراعی و اصول ، وظیفه هر کدام از آن ها می باشد .

با فرض مسلم این محدودیت ، اکولوژی کشاورزی پدیدار شده است . به طوری که برای آن کسی که مطالعه ، طراحی و اکوسیستم زراعی را مدیریت می کند باید وظیفه اش تهیه اصول اکولوژیکی باشد .

اکولوژی زراعی به سویی فراتر از دید یک بعدی اکوسیستم های زراعی می رود . در عوض تمرکز در روی یک جزء ویژه از اکوسیستم زراعی و اهمیت دادن به اکولوژی زراعی و عدم وابستگی همه اجزای سازنده اکوسیستم زراعی و پویایی مراحل مختلف اکولوژیکی می باشد .

اکوسیستم های زراعی جوامعی از گیاهان و حیوانات هستند که با اثر متقابل آنها با محیط فیزیکی و شیمیایشان که توسط انسان اهلی شده اند تا برای تولید غذا ، فیبر ، سوخت و محصولات دیگر برای مصرف انسان از آنها استفاده شود .

اکولوژی زراعی مطالعه کامل و همه جانبه اکوسیستم های زراعی شامل همه محیط و عناصر انسانی است. که تمرکز آن بر روی شکل ( ریخت ) ، حرکت پویا و عمل یا فعالیت ، رابطه متقابلشان و جریان هایی که در آن ها مورد بحث هستند ، می باشد . از یک ناحیه برای تولید کشاورزی استفاده شده است . و مزرعه مانند یک مجموعه سیستم مشاهده شده است. که در آن مراحل مختلف اکولوژیکی تحت شرایط طبیعی ایجاد شده است . همچنین چرخه مواد مغذی ، کنش متقابل شکار – شکارچی ، رقابت ، همزیستی و تغییرات پی در پی در آن اتفاق می افتد .

ملزمی که در تحقیقات اکولوژی کشاورزی است ، نظری است که بوسیله درک کردن این روابط اکولوژیکی و مراحل مختلف آن ، اکوسیستم های زراعی می توانند با مهارت برای بهبود بهتر تولید و ایجاد تداوم بیشتر ، با کمترین محیط منفی یا فشار گروهی و کمترین نهاده های خارجی ایجاد شوند . طراحی این چنین سیستم هایی بر اساس پیروی از کاربرد اصول اکولوژیکی ، مستقر شده است .

1 – افزایش چرخه بیوماس و بهینه ساختن قابلیت استفاده از مواد مغذی و بالانس کردن جریان ماده مغذی

2 – تامین شرایط مناسب خاک برای رشد گیاه مخصوصا با مدیریت ماده آلی و افزایش فعالیت حیاتی خاک

3 – حداقل رساندن تلفات ناشی از جریان های تشعشع خورشیدی

4 – تنوع گونه و ژنتیک اکوسیستم زراعی در زمان و مکان

5 – افزایش سود مندی اثرات متقابل بیولوژیکی و همکاری میان اجزای تشکیل دهنده و تنوع زیستی کشاورزی ، بدین گونه که نتیجه در ترقی مراحل مختلف اکولوژیکی کلیدی باشد .

این اصول می توانند بوسیله راه هی مختلف تکنیکی استراتژی ، کاربردی باشند . هر یک از این ها ، تاثیرات مختلفی بر روی قابلیت تولید و پایداری و استقامت در داخل سیستم مزرعه خواهد داشت . با اتکا به فرمت های محلی ، محدودیت های منبع و طراحی اکولوژی کشاورزی ، جمع آوری اجزای سازنده است . به طوری که کارایی بیولوژیکی بهبود یافته است . تنوع زیستی ، قابلیت تولید اکوسیستم زراعی و ظرفیت پایداری آن حفظ شده است . هدف طراحی پوشش اکوسیستم زراعی در داخل لند اسکپ واحد است که هر یک مقلد ساختار و وظایف اکوسیستم های طبیعی است .

تنوع زیستی اکوسیستم های کشاورزی :

از لحاظ مدیریتی هدف اکولوژی زراعی تهیه محیط های بالانس شده ، عملکرد های ثابت ، حاصلخیزی بیولوژیکی و تنظیم طبیعی آفات به واسطه ایجاد اکوسیستم های زراعی متنوع شده و مصرف حداقل نهاده تکنولوژیکی می باشد . محققان اکولوژی زراعی در حال حاضر کشت مخلوط و دیگر روش های تنوع یافتن و تقلید طبیعی مراحل مختلف اکولوژیکی و مجموعه اکوسیستم های زراعی قابل پایدار نادرس را در مدل های اکولوژیکی را که آن ها دنبال می کنند ، می شناسند .

مدیریت اکولوژی زراعی ، مدیریت را باید به سوی باز سازی مطلوب مواد مغذی و مواد آلی برگشت پذیر ، جریان مسدود شده انرژی ، حفاظت آب و خاک و تعادل جمعیت دشمنان طبیعی آفات و ... هدایت کند . بهره وری های استراتزی مکمل ها و همکاری ها که در نتیجه آمیزش های مختلف گیاهان ، درختان ، و حیوانات در فواصل زمانی ایجاد شده است . در حقیقت وضعیت مطلوب اکوسیستم های زراعی به سطح اثرات متقابل بین جانوران گوناگون و اجزاء غیر زنده وابسته می باشد . با یک تنوع زیستی عملی ، می توان هم افزایی را شروع کرد . که با ارائه خدمات اکولوژیکی مثل فعال سازی بیولوژی خاک ، بازیافت مواد غذایی ، افزایش تولید بندپایان سودمند و ..... به پروسه های اکوسیستم کشاورزی کمک می کند .

امروزه ، روش ها و تکنولوژیهای متعدد و متنوعی در دست ما قرار دارند که از لحاظ کارایی و ارزش استراتژیکی متفاوتند . روش های کلیدی ، آنهایی هستند که خاصیت بازدارنده دارند و با اجرای 111 اکوسیستم کشاورزی از طریق یک سرس مکانیزم ها اجرا می شوند . استراتژی های مربوط به احیاء تنوع کشاورزی از لحاظ زمان و مکان عبارتند از : تناوب محصول ، گیاهان پوششی ، کشت مخلوط ، ترکیب محصول و دام در کنار هم و غیره. که مشخصات اکولوژیکی زیر را نشان می دهند :

1- تناوب محصول : تنوع موقتی که در سیستم های کاشت ایجاد می شوند ، مواد غذایی مورد نیاز محصول را فراهم می آورد . چرخه زندگی آفتها ، حشرات و بیماری های مربوط به محصول و چرخه زندگی علف های هرز را می شکند .

2- کشت های چند تایی : سیستم های کشت مرکب که در آن دو یا سه محصول در فضای کافی کشت می شوند . تا یکدیگر را تکمیل نموده و میزان محصول و بازدهی را افزایش می دهند.

3 – سیستم های کشاورزی – جنگل داری : سیستم کشاورزی است که در آن درختان به همراه محصولات کشاورزی دیگر یا حیوانات ، پرورش داده می شوند . تا روابط مکمل بین اجزایی که کاربرد چندگانه اکوسیستم را افزایش می دهند ، بهبود یافته و بیشتر گردد.

4 – محصولات پوششی : کاشت گونه های مرکب یا خالص حبوبات یا سایر گونه های گیاهی یکساله زیر درختان میوه به منظور افزایش حاصلخیزی خاک ، افزایش کنترل بیولوژیکی آفت ها و تغییر آب و هوای باغچه یا باغ ، در این گروه از استراتژی ها قرار می گیرد .

5 – پرورش حیوانات در اکوسیستم های کشاورزی : بازدهی محیط را افزایش داده و چرخه کشاورزی را بهبود می بخشد .

تمامی فرم های متعدد اکوسیستم های کشاورزی که ذکر شدند ، از لحاظ ویژهگیهای زیر مشترک هستند :

1 – پوشش گیاهی را با حفظ آب و خاک ، حفظ می کنند . این هدف با استفاده از روش های نامحدود زمانی ، استفاده از کود های حاصل از برگ های درختان و استفاده از محصولات پوششی و سایر روش های مناسب ، حاصل می گردد .

2 – منبع جاری از مواد ارگانیک را از طریق افزودن آن فراهم می کنند. ( مواد ارگانیک اضافی از قبیل کود حیوانی ، کومپوست یا کود مرکب حیوانی و گیاهی وافزایش فعالیت بیوتیک خاک )

3 – مکانیزم های چرخه مواد غذایی را از طریق استفاده از سیستم های پرورش دام مبتنی از استفاده از حبوبات ، ارتقاء می بخشند .

 

تحقیق در مورد سیستم های متنوع کاشت ، اهمیت تنوع در محیط کشاورزی رت کم جلوه می دهد . تنوع به چند دلیل در اکوسیستم های کشاورزی حائز اهمیت است :

1 – با افزایش تنوع ، فرصت های همزیستی و تعامل سودمند میان گونه هایی که می توانند بقای اکوسیستم کشاورزی را افزایش دهند نیز افزایش می یابد .

2 – تنوع بیشتر ، اغلب باعث کارایی منابع موجود در اکوسیستم کشاورزی و استفده بهینه از آنها می گردد .

3 – سطح سیستم با ایمنی محل سکونت گونه ها ، تطبیق بهتری یافته ، نیاز های گونه های مختلف محصول را بر طرف ساخته ، مکان ها را متنوع کرده و محل زندگی گونه ها مشترک شده و منابع از هم جدا شده اند

4 – اکوسیستم هایی که در آنها گونه های گیاهی در هم می آمیزند ، در برابر گیاهخواران مقاومت مشترک و بهتری دارند . چون در سیستمهای متفاوت و متنوع ، فراوانی و تنوع دشمنان طبیعی حشرات آفتی که جمعیت گونه های گیاهخوار را کنترل می کنند نیز بیشتر است .

5 – مجموعه گیاهان متنوع ، انواع گونه های دیگری را بین سیستم کاشت که ارگانیزم های غیر محصولی آن را اشغال می کنند ، خلق می نمایند . مثل حیوانات شکارچی مفید ، انگلها ، پرندگان و حشراتی که گرده افشانی می کنند ، جانوران خاک زی و حیوانات وحشی که کل سیستم به آن ها نیاز دارد.

6 – تنوع در زمین های کشاورزی به حفظ تنوع زیست محیطی اکوسیستم های طبیعی اطراف کمک می کند .

7 – تنوع خاک ، منافع اکولوژیکی گوناگونی همچون بازیافت مواد مغذی ، سم زدایی مواد شیمیایی مضر و تنظیم رشد گیاه دارد .

8 – تنوع ، کشاورزان را کمتر با ریسک مواجه می سازد . مخصوصا در مناطق حاشیه ای که شرایط محیطی غیر قابل پیش بینی دارند . در این شرایط اگر یک محصول خوب نباشد ، محصول دیگر حتما آنرا جبران می کند .

اکولوژی کشاورزی و طراحی اکوسیستم های کشاورزی پایدار :

بیشتر افراد کشاورز در ارتقاء هدف کشاورزی در خلق فرمی از کشاورزی که باروری را در طولانی مدت حفظ می کند ، شرکت داشتند . این هدف از طریق موارد زیر حاصل می شود :

 


1 – بهینه سازی استفاده از منابع محلی موجود با ترکیب اجزاء متفاوت سیستم کشاورزی ، مثل گیاهان ، حیوانات ، آب ، خاک ، آب و هوا و مردم ، به طوری که هر کدام از این موارد همدیگر را کامل کرده وبیشترین اثر مطلوب و ممکنه را دارند .

2 – کاهش استفاده از ورودی های تجدید ناپذیر خارج از زمین کشاورزی که به احتمال زیاد محیط یا زمین کشاورزی را تخریب کرده و به سلامت کشاورزان و مصرف کنندگان آسیب می رسانند . مورد دیگر استفاده بیشتر از ورودی های باقی مانده است تا هزینه های متغییر به حداقا برسد .

3 – تکیه بر منابع موجود در اکوسیستم کشاورزی ، به این ترتیب که به جای نهاده های خارجی یعنی به جای ورود مواد اولیه از خارج از زمین کشاورزی ، به بازیافت مواد مغذی ، حفظ بهتر زمین و استفاده از منابع محلی بپردازیم .

4 – افزایش هماهنگی بین الگوهای کاشت و پتانسیل تولید و محدودیت های محیطی آب و هوایی و زمین ، برای اطمینان از حصول و حفظ طولانب مدت سطوح جاری تولید .

5 - تلاش جهت ارزش نهادن و حفظ تنوع بیولوژیکی هم در محیط های اهلی و هم در محیط های وحشی و استفاده بهینه از پتانسیل ژنتیکی و بیولوژیکی گونه های مختلف حیوانی و گیاهی

6 – بهره گیری کامل از دانش و تجربه محلی از جمله روش های ابداعی و جدیدی است که هنوز دانشمندان کاملا آن ها را درک نکرده اند . اما کشاورزان آنها را پذیرفته اند .

اکولوژی کشاورزی دانش و روش لازم برای توسعه کشاورزی که از یک طرف برای محیط زیست خوب و سالم است و از طرف دیگر بهره وری بالایی دارد . و از لحاظ اجتماعی مناسب و از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه است ، را فراهم می آورد . با اعمال اصول اکولوژیکی کشاورزی ، هدف کشاورزی پایا در بهتر ساختن استفاده از منابع داخلی با به حداقل رساندن نهاده های خارجی و تولید منابع داخلی از طریق استراتژی متنوع سازی به راحتی حاصل می گردد . به این ترتیب بین اجزاء اصلی اکوسیستم کشاورزی یک نوع هماهنگی ایجاد می شود . هدف های طراحی اکولوژیک کشاورزی ، ادغام اجزاء فوق الذکر است . به طوری که کارایی کلی بیولوژیکی ، توسعه یابد . تنوع زیستی ، محافظت و بهره وری اکوسیستم کشاورزی و ظرفیت خود تنظیمی آن حفظ گردد . هدف ، طراحی اکوسیستم کشاورزی است که از ساختار و عملکرد اکوسیستم طبیعی تقلید می کند . یعنی سیستمی با تنوع گونه ای بالا و خاک فعال از لحاظ بیولوژیکی ، خاکی که کنترل آفات طبیعی ، بازیافت مواد مغذی و پوشش خود را افزایش داده و مانع از افت منابع غذایی گردد .

نتیجه گیری :

اکولوژی کشاورزی ، راهنمای هایی جهت توسعه اکوسیستم های کشاورزی متنوعی که از اثرات ادغام تنوع زیستی حیوانی و گیاهی سود می برند . چنین ادغامی ، تعاملات پیچیده را افزایش داده و عملکرد ها و پروسه های اکوسیستم ، مثل تنظیم بیوتیک ارگانیزم های مضر ، چرخه مواد غذایی و تولید انبوه در محیط زیست را بهبود می بخشد . و به اکوسیستم های کشاورزی این امکان را می دهد تا خود ، عملکرد خود را کنترل نمایند .

نتیجه نهایی طراحی اکولوژیک کشاورزی با حفظ اکولوژیکی و اقتصادی اکوسیستم کشاورزی به همراه سیستم های مدیریتی پیشنهاد شده ، مخصوصا هماهنگ با چهارچوب عملیاتی شرایط اقتصادی – اجتماعی و محیطی موجود و مبنای منابع محلی ، توسعه یافت . در یک استراتژی اکولوژیکی – کشاورزی ، اجزاء مدیریت به سوی روشن کردن موضوع حفظ و ارتقاع منابع کشاورزی محلی ، سوق می یابند . ( خاک ، جانوران اهلی مفید ، تنوع زیستس گیاه ، زرم پلاسم و غیره ) . این اجزاء بر روش توسعه ای تاکید دارند که مشارکت کشاورز ، استفاده از دانش سنتی و هماهنگی بخش های کشاورزی که با نیاز های محلی و شرایط بیوفیزیکی و اقتصادی – اجتماعی متناسب با شد را می طلبد .

جدول 1 : پروسه های اکولوژیکی جهت بهینه سازی اکوسیستم های کشاورزی :

1 – تقویت سیستم ایمنی ( عملکرد صحیح کنترل آفت طبیعی )

2 – کاهش مسمومیت از طریق حذف مواد شیمیایی کشاورزی

3 – بهینه سازی عمل متابولیک ( چرخه مواد غذایی و تجزیه مواد ارگانیکی )

4 - سیستم های تنظیم تعادل ( چرخه مواد غذایی ، تعادل آب ؛ جریان انرژی ، تنظیم جمعیت و ...)

5 – افزایش ، حفظ و تولید منابع آبی – خاکی و تنوع زیستی

6 - افزایش و حفظ تولید طولانی مدت

جدول 2 : مکانیزم های توسعه ایمنی اکوسیستم کشاورزی :

1 – افزایش تنوع ژنتیکی و گونه های گیاهی در زمان و مکان

2 – افزایش تنوع زیستی غعال ( دشمنان طبیعی ، رقبا و ....)

3 – افزایش مواد ارگانیک خاک و فعالیت بیولوژیکی

4 – افزایش پوشش خاکی و توانایی رقابتی گیاه

5 – حذف پسماند های سمی زمین



تاريخ : چهارشنبه بیست و چهارم خرداد 1391 | 10:50 | نویسنده : قاسم |
مترجم سایت
  • پول فا
  • وکیل
  •